Zaryadlangan zarralarning magnit maydonda harakati



Download 163,31 Kb.
Sana25.04.2020
Hajmi163,31 Kb.
#46928
Bog'liq
siklotron
Алишер Навои – великий поэт, государственный деятель, iqtnaz51, iqtnaz51, O'pka yuragi , O'pka yuragi , O'pka yuragi , Навоий қитъалари ҳақида, Mansurov Husan Ma'lumotnoma, OfferI ru, OfferI ru, 1. Magnit maydon deb nimaga aytiladi va uning kuch chiziqlari qa, oqava suvlar, 1 -амалий машғулот Электрон мундарижа (1), 9- mavzu Turkistonning xonliklarga bo’linib ketishi, uning saba

  1. Zaryadlangan zarralarning magnit maydonda harakati.

Lorens kuchi har doim zaryadlangan zarrachaning harakat tezligiga perpendikulyar bo'ladi, shuning uchun u uning kattaligini o'zgartirmasdan faqat tezlik yo'nalishini o'zgartiradi. Shuning uchun Lorensning kuchi ish bajarmaydi.

A=0


doimiy magnit maydoni unda harakatlanuvchi zaryadlangan zarrachada ishlamaydi va magnit maydonidagi bu zarraning kinetik energiyasi o'zgarmaydi. Harakatlanuvchi elektr zaryadi Magnit maydon da tekis aylanma (vint chizigʻi boʻyicha) harakat qiladi. Magnit maydonning ayrim joylarida elektr zaryadlarning harakat yoʻnalishi qarama-qarshisiga oʻzgarishi mumkin. Magnit maydonning bunday joylari magnit koʻzgular deyiladi. Magnit maydon taʼsirida atom ichidagi elektronlar qoʻshimcha harakat qiladi.

  1. Siklotron – siklik rezonansli tezlatgich bo‘lib, og‘ir zarralar (proton, ionlar) ni tezlashtiruvchi qurilma hisoblanadi.


Unda kuchli elektromagnit qutblari orasiga vakuum kamerasi joylashtirilgan, unda ichi bo'sh metall yarim silindrsimon yoki duantlar shaklida ikkita elektrod mavjud. Magnit maydon duantlar tekisligiga perpendikulyar va bir tekisda tarqalgan elektromagnit maydonni hosil qiladi. Agar zaryadlangan zarracha duantlar orasidagi markazga kiritiladi, hamda u elektr maydonda tezlahsa boshlaydi, magnit maydon esa uning yo‘nalishini o‘zgartirib beradi. Tezlashtirilgan zarracha 4 chiqish yo‘li orqali nishonga yuboriladi.

Fazotron — vaqt boʻyicha doimiy magnit maydonga ega boʻlgan va tezlatuvchi elektr maydonining chastotasi kamayib boradigan siklik rezonans tezlatkich; ogʻir zarra (proton, deytron, azarra) larni tezlatishda qoʻllaniladi. Fazotronning asosiy qismlari doimiy elektromagnit va magnit qutblari orasida joylashgan hamda tezlashtiruvchi elektrod (duant)lar oʻrnatilgan vakuum kameradan iborat. Vakuum kamera markazida zaryadlangan zarralar manbai joylashgan. Bu manbadan chiqayotgan zarralar doimiy magnit maydonda aylanma harakat qilib, elektrodlar orasidagi tirqishdan har bir oʻtishida elektr maydon taʼsirida tezligini oshiradi. Zarralar tezligi ortgan sari aylanish radiusi ham ortib borib, spiralsimon trayektoriya hosil qiladi, zarraning massasi ortib boradi, natijada aylanish davri ham ortadi va tezlatuvchi yuqori chastotali elektr maydonning chastotasi kamayib boradi. Magnit tizimi qoʻpol boʻlgani uchun zarraga 1 GeV dan ortiq energiya beradigan Fazotronni qurish samarali emas: bunday hollarda sinxrofazotronlardan foydalaniladi. Fazotron implusli rejimda, yaʼni sinxrotron (rezonans) rejimda ishlaganda qolgan zarralar guruhi energiyasi mumkin boʻlgan eng katta qiymatga erishganda Fazotrondan chiqib ketadi va Fazotronning parametrlari oʻzining boshlangʻich qiymatiga qaytadi hamda tezlatishning yangi sikli boshlanadi.

  1. Mikrotron (elektron siklotron) - siklik rezonansli tezlatgich, bunda siklotron singari magnit maydon ham, tezlanish maydonining chastotasi ham o'z vaqtida o'zgarib turadi, ammo tezlashuv koeffitsientining o'zgarishi tufayli rezonans holati saqlanib qoladi. Bir zarra mikrotronda bir tekis magnit maydonda aylanib, tezlashtiruvchi rezonatordan bir necha marta o'tadi. Rezonatorda energiya shunchalik ko'payadiki, uning aylanish davri tezlashuvchi kuchlanish davriga teng yoki ko'payadi. Avtofazalash mexanizmi mikrotronda ishlaydi, shunda muvozanat orbitasiga yaqin zarralar ham tezlashadi. Mikrotron uzluksiz tezlashtiruvchi bo'lib, 100 mA darajadagi tok ishlab chiqarishga qodir va erishilgan maksimal energiya 30 MV (Rossiya, Buyuk Britaniya) tartibida bo'ladi. Magnit maydon aniqligiga talab oshib borishi sababli yuqori energiyani realizatsiya qilish qiyin, va oqimning sezilarli darajada ko'payishi tezlashtirilgan elektronlarning elektromagnit nurlanishi bilan cheklanadi.



Download 163,31 Kb.

Do'stlaringiz bilan baham:




Ma'lumotlar bazasi mualliflik huquqi bilan himoyalangan ©hozir.org 2022
ma'muriyatiga murojaat qiling

    Bosh sahifa
davlat universiteti
axborot texnologiyalari
ta’lim vazirligi
zbekiston respublikasi
maxsus ta’lim
O’zbekiston respublikasi
nomidagi toshkent
guruh talabasi
o’rta maxsus
toshkent axborot
texnologiyalari universiteti
xorazmiy nomidagi
davlat pedagogika
rivojlantirish vazirligi
pedagogika instituti
vazirligi muhammad
haqida tushuncha
kommunikatsiyalarini rivojlantirish
respublikasi axborot
toshkent davlat
tashkil etish
vazirligi toshkent
Toshkent davlat
bilan ishlash
O'zbekiston respublikasi
matematika fakulteti
Ishdan maqsad
o’rta ta’lim
ta’limi vazirligi
fanining predmeti
saqlash vazirligi
moliya instituti
haqida umumiy
pedagogika universiteti
fanlar fakulteti
fanidan tayyorlagan
umumiy o’rta
samarqand davlat
ishlab chiqarish
fanidan mustaqil
Toshkent axborot
universiteti fizika
fizika matematika
uzbekistan coronavirus
Darsning maqsadi
sinflar uchun
Buxoro davlat
coronavirus covid
Samarqand davlat
koronavirus covid
sog'liqni saqlash