Yun morphe shakl oʻziga xos shakl va maʼnoga ega boʻlgan



Download 57.3 Kb.
Pdf ko'rish
Sana14.02.2021
Hajmi57.3 Kb.


Morfema

Morfema (yun. morphe — shakl) — oʻziga

xos shakl va maʼnoga ega boʻlgan,

boshqa maʼnoli qismlarga

boʻlinmaydigan, soʻz (leksema) yasash

yoki soʻzning shaklini hosil qilish uchun

xizmat qiladigan lisoniy birlik.

Morfemalar oʻzbek tilida, asosan, affiks

(qarang) holatida boʻladi. Masalan, chi

(kurashchi), -shunos (siyosatshunos), -q

(taroq), ki (tepki), li (aqlli), chan (ishchan),




la (tuzla), -illa (taqilla), lar (bolalar), rok,

(kattaroq), -mtir (qoramtir) va hokazo.

M.lar asosiy vazifasiga koʻra, 2 turga

boʻlinadi; soʻz yasovchilar; soʻzning

shaklini yasovchilar. Suz yasovchi M.lar

yangi-yangi leksemalar hosil qilish uchun

qoʻllanadi va oʻzbek tili lugʻat (leksik)

qatlamining boyishida muhim rol

oʻynaydi. Soʻz shakli hosil qiluvchi M.lar

soʻzning qoʻshimcha maʼno ifodalovchi

shaklini yasaydi. Mas, daraxtlar (daraxt

soʻzining koʻplik shakli), balandroq

(baland soʻzining daraja shakli), sargʻish

(sariq soʻzining ozaytirma shakli) keldim

(kel feʼlining oʻtgan zamon birinchi shaxs



birlik shakli) va boshqa M.lar mustaqil

qoʻllanmaydi, lugʻaviy maʼno ifodalay

olmaydi, faqat soʻzning lugʻaviy va

grammatik maʼnolari shakllanishiga

xizmat qiladi. Soʻz tarkibida M. ishtirok

etmasligi ham mumkin. "M." termini va

tushunchasini tilshu-noslikka polyakrus

tilshunosi I.A.Boduen de Kurtene kiritgan.

Lekin M.ning I.A.Boduen de Kurtene

talqini bilan ushbu, hozirgi talqini

oʻrtasida bir qadar farq bor.

Azim Hojiyev, Neʼmat Mahkamov.

[1]

Manbalar



1. OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-

yil

Bu maqolada boshqa til boʻlimlariga

ishorat yoʻq.

Siz ularni topib va ushbu maqolaga

qoʻshib, loyihaga yordam berishingiz

mumkin.

Ko‘proq o‘rganish Ushbu maqolada

Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-

2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan.


Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib,

Vikipediyaga yordam berishingiz

mumkin.

Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak.

"

https://uz.wikipedia.org/w/inde



x.php?

title=Morfema&oldid=2027716

" dan 

olindi 



  Last edited 2 years ago by 94.158.63.154  

Matndan CC BY-SA 3.0  litsenziyasi boʻyicha



foydalanish mumkin (agar aksi koʻrsatilmagan

boʻlsa).

Download 57.3 Kb.

Do'stlaringiz bilan baham:




Ma'lumotlar bazasi mualliflik huquqi bilan himoyalangan ©hozir.org 2020
ma'muriyatiga murojaat qiling

    Bosh sahifa
davlat universiteti
ta’lim vazirligi
O’zbekiston respublikasi
maxsus ta’lim
zbekiston respublikasi
axborot texnologiyalari
o’rta maxsus
davlat pedagogika
nomidagi toshkent
pedagogika instituti
guruh talabasi
texnologiyalari universiteti
toshkent axborot
xorazmiy nomidagi
navoiy nomidagi
samarqand davlat
haqida tushuncha
ta’limi vazirligi
toshkent davlat
nomidagi samarqand
rivojlantirish vazirligi
Darsning maqsadi
vazirligi toshkent
tashkil etish
Toshkent davlat
Alisher navoiy
Ўзбекистон республикаси
matematika fakulteti
kommunikatsiyalarini rivojlantirish
bilan ishlash
pedagogika universiteti
sinflar uchun
Nizomiy nomidagi
o’rta ta’lim
таълим вазирлиги
fanining predmeti
maxsus ta'lim
fanlar fakulteti
tibbiyot akademiyasi
ta'lim vazirligi
махсус таълим
umumiy o’rta
Referat mavzu
ishlab chiqarish
haqida umumiy
fizika matematika
Toshkent axborot
vazirligi muhammad
universiteti fizika
Fuqarolik jamiyati
Navoiy davlat