««xalqaro audit»


-BOB. AUDITNING HISOBOT STANDARTLARI



Download 1.06 Mb.
Pdf ko'rish
bet66/88
Sana30.10.2020
Hajmi1.06 Mb.
1   ...   62   63   64   65   66   67   68   69   ...   88
8-BOB. AUDITNING HISOBOT STANDARTLARI 
8.1. Moliyaviy hisobot tarkibidagi boshqa ma’lumot 
Moliyaviy hisobot tarkibidagi boshqa ma’lumotga quyidagilar kirishi mumkin: 
Ijroiya organi raisi yoki ish boshqaruvchisining xati; 
Moliya  hisobotlari  va  ichki  nazorat  uchun  uning  mas’ulligi  xususida 
ma’muriyatning bayonoti; 
Asosiy moliyaviy ko’rsatkichlar; 
Quyidagilarning moliyaviy sharhi: 
 a) kapital qo’yilmalar; 
 b)  texnik  qarash  va  kapital  ta’mirlash,  reklamaga,  shuningdek,  tadqiqot  va 
ishlanmalarga doir foydalanish xarajatlari; 
Tushuntirish yozuvlari; 
Moliyaviy ma’lumotlarni ochib beradigan chizmalar, jadval va grafiklar. 
Boshqa  ma’lumot  va  tekshirilgan  moliyaviy  hisobotlarini  o’z  ichiga  olgan 
hujjatni auditor o’qishi kerak. 
Hujjatni  o’qiyotgan  auditor  xo’jalik  yurituvchi  sub’ektning  faoliyati  va 
moliyaviy ahvolini yaxshi bilishi, audit paytida aniqlangan muammolardan xabardor 
bo’lishi shart. 
 Auditor 
boshqa 
ma’lumotni  tekshirilgan  moliya  hisobotlari  bilan 
taqqoslashdan tashqari raqamli ma’lumotlarni qayta sanaydi, ularni ish qog’ozlaridagi 
raqamlar bilan solishtiradi. 
Agar boshqa ma’lumot moliya hisobotlariga kiritilgan ma’lumotlarni o’z ichiga 
olsa,  bunday  ma’lumotlar  tekshirilgan  moliya  hisobotlaridagi  ma’lumotlar  bilan 
taqqoslanishi kerak. 
Boshqa  ma’lumotda  tilga  olingan  barcha  ko’rsatkichlar  tekshirilgan  moliya 
hisobotlari asosida qaytadan sanab chiqiladi. 
 Yangidan  sanab  chiqilgan  ma’lumotlar  boshqa  ma’lumotdan  olingan 
ko’rsatkichlar bilan taqqoslanishi kerak. 
Boshqa ma’lumot moliya hisobotlarining, masalan, sotilgan mahsulot tannarxi, 
savdo  chiqimlari  va  umumiy  boshqaruv  xarajatlari  to’g’risidagi  ma’lumotlarini 


 
119 
tasdiqlaydigan  tushuntirish  yozuvlarini  o’z  ichiga  olishi  mumkin.  Ana  shu 
tushuntirish  yozuvlarining  ayrim  qismlari  auditor  ish  qogozlaridagi  kengaytirilgan 
qoralama balans ma’lumotlari bilan taqqoslanadi. 
Agar  boshqa  ma’lumotni  o’rganayotganda  auditor  ana  shu  ma’lumot  bilan 
tekshirilayotgan moliya hisoboti o’rtasida jiddiy zid kelishni aniqlasa, auditor moliya 
hisoboti yoki boshqa ma’lumot tuzatilishi kerakmi yoki yo’qligini belgilashi kerak. 
Agar  tekshirilayotgan  hisobotga  tuzatish  kiritish  zarur  bo’lsayu,  xo’jalik 
yurituvchi sub’ekt tuzatishlarni o’z moliya hisobotiga kiritishdan bosh tortsa, auditor 
shak-shubhasiz ijobiy xulosadan farq qiluvchi xulosa tuzishi kerak. 
 Agar boshqa ma’lumot tuzatishga muhtoj bo’lsayu, xo’jalik yurituvchi sub’ekt 
unga  tuzatishlar  kiritishdan  bosh  tortsa,  auditor  auditorlik  xulosasiga  aniqlangan 
jiddiy  zid  kelish  bayon  etilgan  xatboshini  kiritish  masalasini  ko’rib  chiqishi  yoki 
boshqa  choralar  ko’rishi  shart.  Kqrilgan  choralar,  masalan,  dastlabki  auditorlik 
xulosasidan farqlanadigan yangi xulosa tuzish yoki fikrini ifodalashdan bosh tortish, 
alohida  holatlarga,  zid  kelish  tabiati  va  muhimligiga  bogliq  bo’ladi.  Auditor  yuzaga 
kelgan  vaziyatda  bundan  keyin  nima  qilish  xususida  tavsiyalar  olish  uchun  yuristga 
murojaat qilishi kerak. 
Jiddiy zid kelishlarni aniqlash maqsadida boshqa ma’lumotlarni o’rganayotgan 
auditor faktlarni jiddiy buzishlarga duch kelishi mumkin. 
Mazkur  standart  nuqtai  nazaridan  olganda  "faktlarni  jiddiy  buzishlar",  agar 
tekshirilayotgan  moliya  hisobotida  taqdim  qilingan  masalalarga  taalluqli  bo’lmagan 
bunday ma’lumot noto’g’ri taqdim etilgan bo’lsa, mavjud deb hisoblanadi. 
 Agar auditor boshqa ma’lumotda faktlarni jiddiy buzishlar borligini aniqlasa, u 
ana shu masalani xo’jalik yurituvchi sub’ekt rahbariyati bilan birga muhokama qilishi 
kerak.  Masalani  rahbariyat  bilan  muhokama  qilayotganida  auditor  har  doim  ham 
boshqa  ma’lumotning  va  auditor  so’rovlariga  rahbariyat  javoblarining  asosliligini 
baholashi  mumkin  emas  va  mulohazalar hamda  fikrlar o’rtasida  haqiqatan ham  farq 
bor-yo’qligini ko’rib chiqishi kerak. 


 
120 
 Auditor  shubhasiz  faktlar  jiddiy  buzilgan  deb  hisoblagan  taqdirda  u 
rahbariyatdan  xo’jalik  yurituvchi  sub’ekt  yuristi  singari  malakali  uchinchi  tomon 
bilan maslahatlashishni iltimos qilishi va olingan javobni tahlil qilishi shart. 
Agar  auditor  boshqa  ma’lumotda  xo’jalik  yurituvchi  sub’ekt  rahbariyati 
tuzatishdan bosh tortayotgan faktlar buzilishi mavjud degan xulosa chiqarsa, auditor 
o’zining nuqtai nazarini yozma shaklda ijroiya kengashiga ma’lum qilishi va keyingi 
tadbirlari xususida o’z yuristi bilan maslahatlashib olishi kerak. 
Hech qanday boshqa ma’lumotdan auditorlik xulosasi tuzilgunga qadar auditor 
foydalana  olmagan  taqdirda  u  boshqa  ma’lumot  bilan  moliya  hisoboti  muvofiq 
kelmasligining muhimlik darajasini belgilash uchun boshqa ma’lumotni iloji bo’lgan 
eng qisqa muddatlarda o’rganishi kerak bo’ladi. 
Agar  boshqa  ma’lumotni  o’rganarkan,  auditor  jiddiy  zid  kelishlarni  belgilasa 
yoki  faktlarni  ochiqdan-ochiq  jiddiy  buzishlarni  aniqlasa,  u  moliya  hisoboti  va 
boshqa ma’lumotni qaytadan ko’rish kerakligi yoki kerak emasligini belgilashi kerak. 
Tekshirilayotgan  moliya  hisobotini  qayta  ko’rib  chiqish  taqozo  etiladigan 
taqdirda "Balans tuzilgan sanadan keyingi voqealar" standarti qoidalariga amal qilish 
lozim. 
Boshqa  ma’lumotni  qayta  ko’rib  chiqish  zarur  bo’lgan  va  xo’jalik  yurituvchi 
sub’ekt uni amalga oshirishga rozi bo’lgan hollarda auditor holatlar bo’yicha rusum-
qoidalarni  bajarishi  shart.  Rusum-qoidalarga  ilgari  chiqarilgan  moliya  hisoboti, 
auditorlik  hisoboti  va  boshqa  ma’lumot  foydalanuvchilariga  o’zgarishlar  to’g’risida 
ma’lum  qilinganiga ishonch hosil  qilish uchun  rahbariyat  amalga oshirgan tadbirlar 
sharhi kiritilishi mumkin. 
Boshqa  ma’lumotni  qayta  ko’rib  chiqish  zarur  bo’lgan,  lekin  rahbariyat  qayta 
ko’rishni  amalga  oshirishdan  bosh  tortadigan  hollarda  auditor  tegishli  harakatlar 
amalga oshirilishi mumkinligini ko’rib chiqishi shart. Bunday harakatlarga auditorda 
shubha uyg’otadigan boshqa ma’lumotga doir masalalarda xo’jalik yurituvchi sub’ekt 
rahbariyatini yozma shaklda xabardor qilish, shuningdek, yuridik maslahat olish kabi 
tadbirlar kiritilishi mumkin. 
 


 
121 

Download 1.06 Mb.

Do'stlaringiz bilan baham:
1   ...   62   63   64   65   66   67   68   69   ...   88




Ma'lumotlar bazasi mualliflik huquqi bilan himoyalangan ©hozir.org 2020
ma'muriyatiga murojaat qiling

    Bosh sahifa
davlat universiteti
ta’lim vazirligi
O’zbekiston respublikasi
maxsus ta’lim
zbekiston respublikasi
axborot texnologiyalari
o’rta maxsus
davlat pedagogika
nomidagi toshkent
pedagogika instituti
guruh talabasi
texnologiyalari universiteti
toshkent axborot
xorazmiy nomidagi
navoiy nomidagi
samarqand davlat
haqida tushuncha
ta’limi vazirligi
toshkent davlat
nomidagi samarqand
rivojlantirish vazirligi
Darsning maqsadi
vazirligi toshkent
tashkil etish
Toshkent davlat
Alisher navoiy
Ўзбекистон республикаси
matematika fakulteti
kommunikatsiyalarini rivojlantirish
bilan ishlash
pedagogika universiteti
sinflar uchun
Nizomiy nomidagi
o’rta ta’lim
таълим вазирлиги
fanining predmeti
maxsus ta'lim
fanlar fakulteti
tibbiyot akademiyasi
ta'lim vazirligi
махсус таълим
umumiy o’rta
Referat mavzu
ishlab chiqarish
haqida umumiy
fizika matematika
Toshkent axborot
vazirligi muhammad
universiteti fizika
Fuqarolik jamiyati
Navoiy davlat