Vi bob to’qima to’G’risida ta’limot umumiy gistologiya


TO’QIMALARNING FIZIOLOGIK VA REPARATIV REGENERATSIYASI



Download 3.37 Mb.
bet2/34
Sana15.07.2021
Hajmi3.37 Mb.
1   2   3   4   5   6   7   8   9   ...   34
TO’QIMALARNING FIZIOLOGIK VA REPARATIV REGENERATSIYASI
To`qima va organlarda o`layotgan hujayralar hamda hujayra shakliga ega bo`lmagan tuzilmalar doim, butun hayot davomida qaytadan tiklanib turadi. Bu jarayon fiziologik regeneratsiya deb atalib, turli to`qimalarda turlicha kechadi. Mitoz bo`linish xususiyatiga ega bo`lgan, differentsiallashgan hujayralarga boy to`qimalarda fiziologik regeneratsiya juda aniq ko`rinadi. Masalan, teri va ichak epiteliysida, qon shaklli elementlari hosil bo`lishida, biriktiruvchi to`qima hujayralarida, mushak to`qimasida fiziologik regeneratsiya ancha tez boradi. Nerv to`qimasida fiziologik regeneratsiya bo`lish-bo`lmasligi to`liq aniqlanmagan. So`nggi yillar ma’lumotiga ko`ra nerv to`qimasida fiziologik regeneratsiya jarayoni kechsada, lekin mushak to`qimasidagiga nisbatan sustroq kechadi. To`qimalarning shikastlangandan so`ng qaytadan tiklanishi reparativ regeneratsiya deyiladi. Reparativ regeneratsiya hamma to`qimalarga xos jarayondir. Reparativ regeneratsiya bir necha yo`l bilan boradi.

1. Regeneratsion gipertrofiya. Bu yo`l bilan boruvchi regeneratsiyada a’zoning massasi hujayralarning bo`linishi yoqi ularning gipertrofiyasi (kattalanishi) natijasida qayta tiklanadi. Bu tipdagi regeneratsiya yuqori tabaqali hayvonlarning jigar, buyrak va ayrim boshqa a’zolariga xosdir.

2. Hujayra proliferatsiyasi. Bu xil yo`l bilan boradigan regeneratsiyada organning shikastlangan joyi hujayralar bo`linishi hisobiga qayta tiklanadi. Masalan, me’da-ichak yo`li epiteliysi bunga misol bo`la oladi.

3. Hujayra ichi regeneratsiyasi. Bu tipdagi regeneratsiyada hujayra organellalarining hajmi va soni ortish hisobiga hujayra hajmi ham ortadi va natijada organ yoki to`qimaning ham hajmi qayta tiklanadi. Masalan, yurakning mushak qavati, neyronlarda.

Epiteliy, biriktiruvchi va silliq mushak to`qimalari juda tez qayta tiklanadi. Ko`ndalang-targ`il mushak tolalari esa ma’lum sharoitdagina qayta tiklanishi mumkin. Nerv to`qimasida qayta tiklanish juda ham sust boradi.


Download 3.37 Mb.

Do'stlaringiz bilan baham:
1   2   3   4   5   6   7   8   9   ...   34




Ma'lumotlar bazasi mualliflik huquqi bilan himoyalangan ©hozir.org 2020
ma'muriyatiga murojaat qiling

    Bosh sahifa
davlat universiteti
ta’lim vazirligi
maxsus ta’lim
O’zbekiston respublikasi
zbekiston respublikasi
axborot texnologiyalari
o’rta maxsus
nomidagi toshkent
guruh talabasi
davlat pedagogika
texnologiyalari universiteti
xorazmiy nomidagi
toshkent axborot
pedagogika instituti
rivojlantirish vazirligi
haqida tushuncha
toshkent davlat
Toshkent davlat
vazirligi toshkent
tashkil etish
matematika fakulteti
ta’limi vazirligi
kommunikatsiyalarini rivojlantirish
samarqand davlat
vazirligi muhammad
pedagogika universiteti
bilan ishlash
fanining predmeti
Darsning maqsadi
navoiy nomidagi
o’rta ta’lim
Ishdan maqsad
haqida umumiy
nomidagi samarqand
fizika matematika
sinflar uchun
fanlar fakulteti
maxsus ta'lim
Nizomiy nomidagi
ta'lim vazirligi
moliya instituti
universiteti fizika
Ўзбекистон республикаси
umumiy o’rta
Referat mavzu
respublikasi axborot
Toshkent axborot
таълим вазирлиги
Alisher navoiy
махсус таълим
Buxoro davlat