Urganch davlat universiteti turizm va iqtisodiyot fakulteti iqtisodiyot kafedrasi


Talabning holati va rivojlanishiga kura



Download 86.35 Kb.
bet15/18
Sana15.07.2021
Hajmi86.35 Kb.
1   ...   10   11   12   13   14   15   16   17   18

2.3. Talabning holati va rivojlanishiga kura

marketing turlari


Marketing talabni qondirishga qaratilgan faoliyat bо‘libgina qolmay, balki talabga ta’sir xam qilishdir. Xush, bu ta’sir qandaybо‘lishi kerak, boshqamahsulotlar ishlab chiqarishga utish va yangi talabni vujudga keltirish kerakmi? Marketing faoliyatining bu aniqmaqsadlarini - bozorda mavjud bulgan vaziyatni hisobga olish bilan, xaridorlar kizikish barajasi bilan, korxonaning uz iqtisodiy va ijtimoiy vazifalari bilan, u yoki bu bozorga kirishi bilan aniqlanadi. Shunday qilib, talab marketing maqsadini, shu bilan birga kerakli marketing strategiyasini tanlashga imkon beradi. Bir necha talab darajasini va unga mos keluvchi bir kancha strategiyasini alohida ajratib kо‘rsatish mumkin. Quyidagi talab darajasi va unga mos keluchi marketing strategiyasini kurib chikamiz.

  1. Salbiy talab. Agar xaridorlarning kо‘pchilik qismi tovarni qabul kilmasa va undan kochsa, bozor salbiy talab vaziyatida bо‘ladi. Marketing xizmatlarining vazifasi - nima uchun bozor tovarni qabul kilmayapti, marketing dasturi tovarlarni mukammallashtirish orqali, narxlarni pasaytirish orqali tovarga bulgan qarashlarni uzgartirish mumkinligini tahlilqilish va talabni yanada faol kullab-kuvvatlashdir.

  1. Mavjud bulmagan talab. Iste’molchilar tovar bilan kizikmasliklari va e’tibor bermasliklari mumkin. Bu holda marketingning vazifasi - xaridorlarda ushbu tovarga nisbatan kizikish uygotishdir.

  2. Yashirin talab. Kо‘pgina iste’molchilar bozorda mavjud bulgan tovarlar va xizmatlar bilan qondirilishi mumkin bulmagan talabga ega bо‘ladilar. Bu holda marketingning vazifasi - potetsial bozor xajmini aniqlash va talabni qondirishga kodir bulgan samarali tovarlar yaratishdan iborat.

  3. Pasayayotgan talab. Ertami-kechmi, xar qanday korxonaning bir yoki bir necha tovariga bulgan talabning pasayishiga duch keladi. Bu sharoitda konyunkturaning pasayish sabablarin tahlilqilish lozim va yangi yangi maqsadli bozorlar topish yо‘li bilan, tovar xususiyatlarini uzgartirish yoki yanada samarali alokalar (kommunikatsiya) urnatish bilan tovar yetkazib berishni rag‘batlantirish mumkinligi aniqlanadi. Bu yerda marketingning vazifasi - pasayib borayotgan talabning oldini olish uchun, tovarni tkalif qilishga ijodiy yondashish lozimligini unutmaslikdir.

  4. Doimiy bulgan talab. Kо‘pchilik korxonalarda tovar yetkazb berish mavsumiy, kundalik va xattoki soatby tebranishga ega. Bu korxonalarning asosiy fondlarini kam yoki kо‘p yuklash muammoasini tugdiradi. Masalan, jamoa transportining asosiy qismida “tigiz vaqtda” yо‘lovchilar xaddan ziyod kо‘pbо‘ladi. Bu vaziyatda marketingning vazifsi - о‘zgaruvchan (egiluvchan) baholar yordamida, rag‘batlantirish va boshqa ta’sir qilish usullari orqali talabning vaqtbо‘yicha tebranishini tekislash yо‘llarini izlashi lozim.

  5. Tulakonli talab. Bu talab tug‘risida tadbirkorlar uz savdo tushumlaridan, foydalaridan tulik konikish olgan holdagina gapiradilar. Marketing vazifasi iste’molchilarning tovarni afzal о‘zgarishiga va raqobatning kuchayishiga qaramasdan talabning mavjud darajasini ushlab kolishga harakatqilish lozim. Bu sharotida tovar sifatini yanada oshirish, unga xizmat kо‘rsatishni yaxshilash, tovarning iste’molni qondirish darajasini doimiy nazorat qilish birinchi о‘rin ga chikadi.

  6. Xaddan tashkari yukori bulgan talab. Bozordagi talabni qondirish mumkin bulgan darajadan talab darajasi yukori bо‘ladi. Bu holda marketingning vazifasi - talabning vaqtinchalik yoki doimiy ravishda pasaytirish yо‘lini izlab topishdir. Bu vaziyatda narxlarni kutarish orqali, talabni qisqartirishga qaratilganrag‘batlantirishlar, servisni pasaytirish va boshqa choralar yordamida xaddan tashkari yukori bulgan talabni kamaytirishga harakat kilinadi. Bu vaziyatda marketingning maqsadi - talabni butunlay yо‘qqilish emas, balki fakatgina uning darajasini pasaytirishdan iborat.

  7. Noratsional talab. Tovarga bulgan talabga karshi harakatqilish, soglikka zararli tovarlarga talabni kamaytirish aniqmaqsadli harakatlarni talab kiladi, sigaretlar, spirtli ichimliklarning tarqalishiga karshi turli tadbirlar utkaziladi. Marketing vazifasi mahsulot zarari tug‘risida ma’lumotlar tarqatish , narxlarni kutarish va tovarlarga egalik qilishni cheklashlar orqali, iste’molchilarni uz odatlaridan voz kechishga ishontirish.

Shunday qilib, talabning 8 holatiga tuxtalib о‘tdik. Mana shu xolatlarning xar biriga tug‘ri keladigan marketing turlari mavjuddir.


Download 86.35 Kb.

Do'stlaringiz bilan baham:
1   ...   10   11   12   13   14   15   16   17   18




Ma'lumotlar bazasi mualliflik huquqi bilan himoyalangan ©hozir.org 2020
ma'muriyatiga murojaat qiling

    Bosh sahifa
davlat universiteti
ta’lim vazirligi
maxsus ta’lim
O’zbekiston respublikasi
zbekiston respublikasi
axborot texnologiyalari
o’rta maxsus
nomidagi toshkent
guruh talabasi
davlat pedagogika
texnologiyalari universiteti
xorazmiy nomidagi
toshkent axborot
pedagogika instituti
rivojlantirish vazirligi
haqida tushuncha
toshkent davlat
Toshkent davlat
vazirligi toshkent
tashkil etish
matematika fakulteti
ta’limi vazirligi
kommunikatsiyalarini rivojlantirish
samarqand davlat
vazirligi muhammad
pedagogika universiteti
bilan ishlash
fanining predmeti
Darsning maqsadi
navoiy nomidagi
o’rta ta’lim
Ishdan maqsad
haqida umumiy
nomidagi samarqand
fizika matematika
sinflar uchun
fanlar fakulteti
maxsus ta'lim
Nizomiy nomidagi
ta'lim vazirligi
moliya instituti
universiteti fizika
Ўзбекистон республикаси
umumiy o’rta
Referat mavzu
respublikasi axborot
Toshkent axborot
таълим вазирлиги
Alisher navoiy
махсус таълим
Buxoro davlat