Umaraliyeva eliza yigitaliyevna



Download 0.98 Mb.
bet7/13
Sana15.05.2021
Hajmi0.98 Mb.
1   2   3   4   5   6   7   8   9   10   ...   13
Feygenbaum qonuni.

Amerikalik fizik olim Feygenbaumning ajoyib kashfiyotlaridan biri matematik, fizik, kimyoviyva ijtimoiy soxalardagi sistemalarni grafik ko’rinishida ifadalaydi. Feygenbaum bu faktlarni nazariy jihatdan vaqtning ikkilamchiligini hisobga olib bu sistemalarni differensial tenglama ko’rinishida tasvirlaydi. Feygenbaumning qonuni quyidagicha: “O’tishning bunday qonuni umumiydir yani barcha sistemalar uchun bir xildir”. Demak, parametrini mazmuni, ikkilamchilikka o’tayotganda quyidagi munosabatni qoniqtiradi:



(1.22)

Bu yerda o’zgarmas konstanta (Biz qanchalik kritik nuqtasiga yaqinlashganimiz sari tenglik aniqlashib boradi). Aytish mumkinki vaqtning ikkilamchiligidan kelib chiqqan xaosning paydo bo’lishi tabiat qonuniyatlarining fundamental asoslaridan biridir. Feygenbaumning qonuniyatlarini ko’rinishlaridan biri bifraksialangan daraxtning aylanasidagi (xaosga) o’tish nuqtasi shunga o’xshash tasvirlarni tashkil qiladiki bu tasvir kichik mashtablarda 10-rasm ko’rinishida ifodalanadi.



Rasm.20. Bifurkatsion daraxtidagi o’z-o’ziga o’hshashlik.



Rasm.20da aylananing kritik nuqtasi Asta katta masshtabda har bir ajratilgan to’g’ri burchak kattalashtirilgan holda berilgan. Bu masshtabda gorizontal o’q ga teng deb hisoblanadi. Kritik nuqtaga nisbatan nuqtalar vertikal o’q marta (Feygenbaum ikkinchi universal konstantasi) x=0 nuqtasiga nisbatan o’zgaradi (minus belgisi mo’ljalning o’zgarishi kartinka teskarisiga aylantiriladi).


Download 0.98 Mb.

Do'stlaringiz bilan baham:
1   2   3   4   5   6   7   8   9   10   ...   13




Ma'lumotlar bazasi mualliflik huquqi bilan himoyalangan ©hozir.org 2020
ma'muriyatiga murojaat qiling

    Bosh sahifa
davlat universiteti
ta’lim vazirligi
O’zbekiston respublikasi
maxsus ta’lim
zbekiston respublikasi
axborot texnologiyalari
o’rta maxsus
davlat pedagogika
guruh talabasi
nomidagi toshkent
pedagogika instituti
texnologiyalari universiteti
toshkent axborot
xorazmiy nomidagi
rivojlantirish vazirligi
haqida tushuncha
samarqand davlat
toshkent davlat
navoiy nomidagi
nomidagi samarqand
ta’limi vazirligi
vazirligi toshkent
Toshkent davlat
matematika fakulteti
tashkil etish
Darsning maqsadi
kommunikatsiyalarini rivojlantirish
Ўзбекистон республикаси
Alisher navoiy
bilan ishlash
fanining predmeti
Nizomiy nomidagi
pedagogika universiteti
таълим вазирлиги
vazirligi muhammad
fizika matematika
maxsus ta'lim
fanlar fakulteti
sinflar uchun
universiteti fizika
o’rta ta’lim
ta'lim vazirligi
Toshkent axborot
махсус таълим
haqida umumiy
Referat mavzu
ishlab chiqarish
tibbiyot akademiyasi
pedagogika fakulteti
umumiy o’rta
Samarqand davlat