U jo'Rayev, R. F a r m o n o V, s h. E r g a s h e V


Osiyoda yangi jamiyat shakllanishining o'ziga xos xusu-



Download 1.61 Mb.
Pdf ko'rish
bet3/230
Sana15.05.2021
Hajmi1.61 Mb.
1   2   3   4   5   6   7   8   9   ...   230
Osiyoda yangi jamiyat shakllanishining o'ziga xos xusu-
siyatlari. Osiyoda yangi jamiyatning qaror topishi nihoyatda uzoq davr-
ni qamrab oldi. Buning asosiy sababi, Osiyoda an'anaviyjamiyathukm 
surganligi edi. 
Xo'sh, an'anaviy jamiyat qanday jamiyat edi? An'anaviy jamiyat -
mulkchilik, ishlab chiqarish  h a m d a taqsimot shakllari qat'iy belgilab 
qo'yiladigan, o'zgarmas, turg'un jamiyatdir. 
Deyarlibutun Osiyoda, shu jumladan, Markaziy Osiyoda  h a m Yev-
ropa va Shimoliy Amerikada kapitalizm gurkirab rivojlanayotgan bir 
paytda, o'rta asrlarning mahsuli bo'lgan an'anaviyjamiyathukm suraverdi. 
Xo 'sh, nega shunday bo 'ldi? 
Avvalo, Osiyoda Yevropadagidek yerga to 'la xususiy mulkchilik 
qaror topmadi. Yevropada feodal jamiyatining ilk bosqichidayoq yer 
mulkdorlar о 'rtasida to 'la taqsimlanib bo 'lingan edi. Dehqonlar esa о 'sha 
yer egalariga biriktirib qo 'yilgan. Bunday dehqonlar, Siz VII sinf «Jahon 
tarixi» darsligidan bilib olganingizdek,  k r e p o s t n o y  d e h q o n l a r deb 
atalgan. 
O s i y o d a esa  m u l k  b a r c h a  m e r o s x o 'rlar о 'rtasida  t a q s i m l a n g a n . 
C h u n k i , jamiyatdagi  h u q u q i y va axloqiy  m e ' y o r l a r  m a y d a va  j a m o a 



mulkchiligini himoya qilardi. Bu qoida ishlab chiqarishning yiriklashu-
viga, daromadning bir  q o ' l d a to'planishiga imkon bermagan. 
Yerga xususiy mulkning to'la qaror topmaganligi mulkchilikning 
b o s h q a sohalariga  h a m ta'sir o'tkazgan.  C h u n o n c h i , Osiyoda hunar-
m a n d c h i l i k fabrika ishlab chiqarishi darajasiga  k o ' t a r i l a olmagan. 
Aksincha, u asosan, erkin oilaviy sharoitda rivojlangan. Natijada 
Yevropadagidek  m a s h i n a  k u c h i d a n foydalaniladigan sanoat ishlab 
chiqarishi vujudga kelmagan. 
Yevropada kuchli mulkiy tabaqalanish  o ' z a r o begonalashishni, 
shaxsiy manfaatni ustun qo'yishni, yashash  u c h u n shafqatsiz kurash 
sharoitiga moslashishni vujudga keltirgan bir sharoitda, an'anaviylik 
Osiyoda shaxs tashabbuskorligini  r a g ' b a t l a n t i r m a g a n . Bu omillar 
Osiyoda o'rta asr tartiblarining uzoq saqlanib qolishiga olib kelgan. 
Odamzod insoniyatning butun tarixi davomida yaratgan moddiy va 
m a ' n a v i y boyligining 90 foizini atigi keyingi 5 asr  ( X V I - X X asrlar) 
m o b a y n i d a yaratdi.  T o ' g ' r i ,  b u n g a  o s o n l i k c h a erishilgani  y o ' q . 
Kapitalizm, ayni paytda cheksiz ekspluatatsiya hukm surgan, rivojlangan 
davlatlarning o'zga kuchsiz mamlakatlarni ayovsiz talashi, millionlab 
kishilaming yostig 'ini quritgan jahon urushlari manbai  h a m bo 'lganligiga 
tarix guvoh. 
Lekin oxir-oqibatda kapitalizmning  b u n y o d k o r l i k xislati uning 
vayronalar keltirgan xislatlaridan ustun bo 'lib chiqdi. Butun о 'tgan tarix 
buni tasdiqlaydi. 

Download 1.61 Mb.

Do'stlaringiz bilan baham:
1   2   3   4   5   6   7   8   9   ...   230




Ma'lumotlar bazasi mualliflik huquqi bilan himoyalangan ©hozir.org 2020
ma'muriyatiga murojaat qiling

    Bosh sahifa
davlat universiteti
ta’lim vazirligi
O’zbekiston respublikasi
maxsus ta’lim
zbekiston respublikasi
axborot texnologiyalari
o’rta maxsus
davlat pedagogika
nomidagi toshkent
guruh talabasi
pedagogika instituti
texnologiyalari universiteti
toshkent axborot
xorazmiy nomidagi
rivojlantirish vazirligi
samarqand davlat
haqida tushuncha
navoiy nomidagi
toshkent davlat
nomidagi samarqand
ta’limi vazirligi
Darsning maqsadi
vazirligi toshkent
Toshkent davlat
tashkil etish
kommunikatsiyalarini rivojlantirish
Ўзбекистон республикаси
Alisher navoiy
matematika fakulteti
bilan ishlash
Nizomiy nomidagi
vazirligi muhammad
pedagogika universiteti
fanining predmeti
таълим вазирлиги
sinflar uchun
o’rta ta’lim
maxsus ta'lim
fanlar fakulteti
ta'lim vazirligi
Toshkent axborot
махсус таълим
tibbiyot akademiyasi
umumiy o’rta
pedagogika fakulteti
haqida umumiy
Referat mavzu
fizika matematika
universiteti fizika
ishlab chiqarish
Navoiy davlat