Toʻyingan uglevodorodlar



Download 120.89 Kb.
Pdf ko'rish
Sana17.09.2019
Hajmi120.89 Kb.

Toʻyingan

uglevodorodlar

Toʻyingan uglevodorodlar —

uglevodorodlarning gomologik qatori,

umumiy formulasi SpN2pQ2. atsiklik

birjmalar sinfiga mansub; eng oddiy vakili

— metan SN4; bu qatordagi har qaysi

keyingi aʼzo oʻzidan oldingi uglevoroddan

SN2 guruh (gomolog) bilan farklanadi.

Katorning boshlangʻich 4 aʼzosining nomi



— metan SN4, etan S2N6, propan S3N8,

butan S4N10; keyingi gomologlarning

nomi yunoncha sanoq sonlar bilan

ifodalanadi, mas., S5N]2— pentan, CgH]8—

oktan, S|()N22—dekan, S16N34— setan.

Barcha Toʻyingan uglevodorodlar ning

nomiga "an" qoʻshimchasi qoʻshib aytiladi.

Toʻyingan uglevodorodlarning

molekulalaridagi uglerod atomlari bir-

biriga oddiy bogʻ bilan bogʻlangan.

Butangacha boʻlgan Toʻyingan

uglevodorodlar va neopentan — rangeiz

gaz, S5N12 dan to S17N36 gacha —

suyuklik, undan keyingilari qattiq

moddalardir. Toʻyingan uglevodorodlar

suvda erimaydi, koʻpchilik organik



erituvchilarda yaxshi eriydi. Toʻyingan

uglevodorodlar kimyoviy jihatdan inert,

shuning uchun ham ularga parafinlar deb

nom berilgan. Lekin nisbatan qattiq

sharoitda ulardagi vodorod atomlari

boshqa atom va guruxlarga almashinishi

mumkin; ana shu reakdiyalar asosida

koʻpgina muhim sanoat mahsulotlari

olinadi; chunonchi: Toʻyingan

uglevodorodlarni xlorlab, metilxlorid,

metilenxlorid, xloroform; nitrolab—

nitroparafinlar; kuyi Toʻyingan

uglevodorodlarni oksidlab spirt, aldegid,

keton va kislotalar olinadi. Toʻyingan

uglevodorodlarni katalitik degidrogenlab

olefinlar (propilen, butenlar), diolefinlar



(butadiyen, izopren), izomerlab izobutan va

izopentan hosil qilinadi. Toʻyingan

uglevodorodlar toshkoʻmir, yonuvchi

slanetslarni haydab ham olinadi. Toʻyingan

uglevodorodlar neftda (5—60%),

oʻsimliklarda, asalari mumida boʻladi.

Ozokerit deyarli yuqori Toʻyingan

uglevodorodlardan iborat; tabiiy gazda

99% gacha metan bor. Toʻyingan

uglevodorodlar plastmassalar, sintetik

kauchuk va tolalar, yuvuvchi moddalar

olishda muhim xom ashyo hisoblanadi;

erituvchilar sifatida qoʻllanadi.

[1]


Manbalar

1. "Toʻyingan uglevodorodlar" OʻzME. T-

harfi  Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

 

Ko‘proq o‘rganish



Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy

ensiklopediyasi (2000-2005)

maʼlumotlaridan foydalanilgan.

 

Kimyoga oid ushbu maqola chaladir. Siz



uni boyitib, Vikipediyaga yordam

berishingiz mumkin.

Matndan CC BY-SA 3.0  litsenziyasi boʻyicha

foydalanish mumkin (agar aksi koʻrsatilmagan

boʻlsa).

"

https://uz.wikipedia.org/w/index.



php?

title=To yingan_uglevodorodlar&old

id=2045326

" dan olindi 



So‘nggi tahrir 3 oylar avval Umarxon…

Download 120.89 Kb.

Do'stlaringiz bilan baham:




Ma'lumotlar bazasi mualliflik huquqi bilan himoyalangan ©hozir.org 2020
ma'muriyatiga murojaat qiling

    Bosh sahifa
davlat universiteti
ta’lim vazirligi
O’zbekiston respublikasi
maxsus ta’lim
zbekiston respublikasi
o’rta maxsus
davlat pedagogika
axborot texnologiyalari
nomidagi toshkent
pedagogika instituti
texnologiyalari universiteti
navoiy nomidagi
guruh talabasi
samarqand davlat
toshkent axborot
nomidagi samarqand
toshkent davlat
haqida tushuncha
ta’limi vazirligi
xorazmiy nomidagi
Darsning maqsadi
vazirligi toshkent
Toshkent davlat
tashkil etish
Alisher navoiy
rivojlantirish vazirligi
Ўзбекистон республикаси
matematika fakulteti
pedagogika universiteti
sinflar uchun
Nizomiy nomidagi
таълим вазирлиги
tibbiyot akademiyasi
maxsus ta'lim
o’rta ta’lim
bilan ishlash
ta'lim vazirligi
fanlar fakulteti
махсус таълим
kommunikatsiyalarini rivojlantirish
umumiy o’rta
Referat mavzu
fanining predmeti
haqida umumiy
Navoiy davlat
fizika matematika
universiteti fizika
Buxoro davlat
malakasini oshirish
davlat sharqshunoslik
Samarqand davlat