Toshkent farmatsevtika instituti farmatsevtik kimyo kafedrasi farmatsevtik kimyo fanidan masalalar to


ALOHIDA TAYYORLANUVCHI DORI TURLARI TAHLILI



Download 1.67 Mb.
Pdf ko'rish
bet53/105
Sana13.05.2020
Hajmi1.67 Mb.
1   ...   49   50   51   52   53   54   55   56   ...   105
2.3. ALOHIDA TAYYORLANUVCHI DORI TURLARI TAHLILI 
Alohida  tayyorlanuvchi  dori  turlari  turlari  tayyor  dori  turlari  kabi  turli-
tumanligi  bilan  farqlanadi  (ichga  va  tashqi  qo‘llash  uchun  kukunlar,  ko‘z 
tomchilari, miksturalar va boshq.). Ularning sifatini baholashning o‘ziga hosligi 
ularda  DF,  farmakopeya  maqolasi  kabi  me’yoriy  hujjatlarning  mavjud 
emasligidir. Mahsus nazorat talab qiladigan alohida tayyorlanadigan dori turlari 
nomenklaturasi UzSSV tomonidan belgilangan bo‘ladi. 
Qarorlarga  binoan  dorixonaga  keladigan  dori  vositalari  va  dori  moddalari 
olib  kelish  joyidan  qat’iy  nazar  qabul  qilish  nazoratidan  o‘tkaziladi.  Alohida 
retseptlar  va  davolash  profilaktika  muassasalari  talabnomalari  asosida 
tayyorlanadigan  dorixona  ichki  tayyor  dorilar,  fasovkalar,  konsentratlar, 
yarimfabrikatlar  va  gomeopatik  dori  vositalar  dorixona  ichi  nazorat  –  yozma, 
organoleptik,  sotishdan  oldingi  (shart!),  so‘rov  asosidagi  va  fizik  (ixtiyoriy), 
kimyoviy  (qarorda  keltirilgan  tarzda)  kabi  dori  vositalari  kabi  nazoratdan 
o‘tkaziladi. 
Qabul  qilishdagi  nazorat  olib  borilgan  dori  vositalarining  quyidagi 
ko‘rsatkichlari bo‘yicha o‘tkaziladi: “Описание”, “Упаковка”, “Маркировка”, 
hujjatlarning  to‘g‘ri  to‘ldirilganligi,  dori  moddasining  sifatini  belgilovchi 
sertifikat va boshqa hujjatlarning mavjudligi. 
Kimyoviy  nazorat  –  dori  vositasi  tarkibiga  kirgan  modda  “Chinligi”, 
“Tozaligi  va  qo‘shimcha  yot  moddalarga  nisbatan  tahlil”  (sifat  tahlili), 
“Miqdoriy tahlil” kabi tahlil bilan o‘tkaziladi. 
Sifat tahlili quyidagilar uchun o‘tkazilishi shart: 

 Tozalangan  suv,  in’eksiya  uchun  suv  (xloridlar,  sulfatlar,  kalsiy  tuzlari 
yo‘qligiga o‘tkaziladigan), steril eritmalarni tayyorlash uchun mo‘ljallangan suv 
(xloridlar,  sulfatlar,  kalsiy,  ammoniy  tuzlari,  qaytaruvchi  moddalar  va  uglerod 
dioksidi yo‘qligiga o‘tkaziladigan); 

 
G‘amlamalar bo‘limidan asistentlar xonasiga olib kelinadigan barcha dori 
vositalari,  konsentratlar,  yarimfabrikatlar  –  gomeopatik  tindirmalar,  trituratlar, 


101 
 
eritmalar, shubha tug‘ilgan paytda omborxonadan dorixonaga olib kelingan dori 
vositalari; 

 Assistentlar  xonasidagi  byuretkalar  va  pipetkali  shtanglaslardagi 
konsentratlar, yarimfabrikatlar va suyuq dori vositilari to‘ldirish paytida; 

 Zavodlarda  tayyorlangan  va  dorixonada  rasfasovka  qilingan,  dorixonada 
tayyorlangan va dorixonada rasfasovka qilingan dori vositalari (har bir seriya). 
Tanlab o‘tkaziladigan sifat tahlili quyidagilarga o‘tkaziladi: 

 Alohida  retseptlar  va  davolash  profilaktika  muassasalari  talabnomalari 
asosida  tayyorlanadigan  dori  moddalar,  bolalar  uchun  tayyorlangan  dorilarga 
alohida e’tibor bergan holda; 

 
Ko‘z amaliyotida qo‘llaniladigan dori vositalari; 

 Tarkibida narkotik va zaharli moddalar, gomeopatik dori vositalari, kuchli 
ta’sir qiluvchi organik va noorganik dori vositalari. 
Miqdoriy  va  sifat  tahlili  o‘tkazilishi  shart  bo‘lgan  dori  vositalari 
quyidagilar: 

 
In’eksiya va infuziya uchun eritmalar sterillashdan oldin va keyin (tahlil 
uchun har bir seriyadan bitta flakon olinadi). 

  Sirtga  qo‘llash  uchun  eritmalar  (oftalmologik,  kuyishda  va  ochiq 
yaralarni davolashda, intravaginal qo‘llaniladigan eritmalar va boshqa.). 

 Narkotik 
va 
zaxarli 
moddalar 
saqlovchi 
ko‘z 
tomchilari 
(izotoniklashtiruvchi  va  stabillashtiruvchi  moddalar  va  dori  moddasi 
sterillanguncha) va surtmalari; 

 Yangi tug‘ilgan chaqaloqlar uchun dorilar; 

 Atropin  sulfat  va  xlorid  kislota  eritmalari  (ichga  qo‘llash  uchun),  simob 
dixlorid, kumush nitrat eritmalari; 

 Dorixona ichki tayyorlangan barcha dori vositalari (har bir seriya); 

 
In’eksiya  eritmalari  tayyorlashda  qo‘llaniladigan  stabilizatorlar,  ko‘z 
eritmalarini tayyorlashda ishlatiladigan bo‘fer eritmalar; 

 Etil spirti konsenrtatsiyasi. 


102 
 
Tanlab  o‘tkaziladigan  kimyoviy  tahlil  alohida  retseptlar  va  davolash 
profilaktika  muassasalari  talabnomalari  asosida  tayyorlanadigan  dori  moddalar, 
bolalar uchun tayyorlangan dorilarga alohida e’tibor bergan holda; 
Ko‘z  amaliyotida  qo‘llaniladigan  dori  vositalari;  Tarkibida  narkotik  va 
zaharli  moddalar,  gomeopatik  dori  vositalari,  kuchli  ta’sir  qiluvchi  organik  va 
noorganik dori vositalari; 
Maxsus klizmalar uchun eritmalar. 
Alohida  tayyorlanadigan  dori  turlari  tahlili  turli  xil  qo‘llanmalar, 
farmatsevtik  tahlil  uchun  ma’lumotnomalar,  UzSSV  chiqargan  buyruqlarida 
keltirilgan  bo‘ladi.  Biroq  provizor-analitik  alohida  tayyorlangan  dori  turlari 
tahlilida  dori  moddasi  strukturasi,  qo‘shimcha  moddalar  va  to‘ldiruvchilar 
ta’sirini  hisobga  olgan  holda  oddiy,  oson  va  arzon  tahlil  usulini  tanlashi 
mumkin.  Buning  uchun  provizor-analitik  dori  moddasi  kimyoviy  strukturasini 
yaxshi  bilishi,  ingredientlarni  aniqlashning  titrimetrik  va  fizik-kimyoviy 
usullaridan  to‘g‘ri  foydalana  olishi  kerak.  Alohida  tayyorlanadigan  dori  turlari 
tahlili  turli  xil  kimyoviy,  fizik-kimyoviy  (refraktometriya,  spektrofotometriya, 
fotometriya,  xromatografiya),  va  kombinirlangan  kimyoviy  va  fizik-kimyoviy 
usullardan foydalaniladi. 
 Bu  bo‘limda  alohida  tayyorlanadigan  dori  turlari  miqdoriy  tahlili  bilan 
bog‘liq bo‘lgan turli xil titrimetrik usullar keltirilgan. 
Miqdoriy  tahlil  uchun  olingan  tortim  massasi  quyidagi  formula  bo‘yicha 
hisoblab topiladi: 
V K T P
;
a
b
  

 
bu yerda: a – dori turi tortimi, g yoki ml; 
V – titrant hajmi, ml; 
T – ishchi eritmaning aniqlanayotgan modda bo‘yicha titri, g/ml; 
K – titrlangan eritmaning tuzatish koeffitsienti (hisoblashda 1 ga teng deb 
olinadi); 
b – aniqlanayotgan moddaning retseptda berilgan miqdori, g; 


103 
 
P – dori turining berilgan hajmi yoki massasi, g yoki ml; 
Alohida  tayyorlanadigan  dori  turlari  tahlilida  titrant  hajmi  0,5  –  2  ml 
oralig‘ida  bo‘lishi  kerak.  Bu  dorixona  ichida  dorilar  sifat  nazorati  tezkorligi 
bilan  bog‘liq.  Titrlashning  bunday  aniqlikka  erishilishi  uchun  (bir  martalik 
titrlashdagi  xatolik  ±0,2%)  provizor-analitik  mikro-,  yarimmikro  pipetkalardan 
yoki 
mikro-, 
yarimmikrobyuretkalardan 
foydalanishi 
kerak 
(0,001·100:0,5=0,2%). Titrlangan eritmalar konsentratsiyasi 0,1 mol/l dan 0,01 
mol/l gacha bo‘lishi mumkin. 

Download 1.67 Mb.

Do'stlaringiz bilan baham:
1   ...   49   50   51   52   53   54   55   56   ...   105




Ma'lumotlar bazasi mualliflik huquqi bilan himoyalangan ©hozir.org 2020
ma'muriyatiga murojaat qiling

    Bosh sahifa
davlat universiteti
ta’lim vazirligi
O’zbekiston respublikasi
maxsus ta’lim
zbekiston respublikasi
o’rta maxsus
axborot texnologiyalari
davlat pedagogika
nomidagi toshkent
pedagogika instituti
guruh talabasi
texnologiyalari universiteti
navoiy nomidagi
samarqand davlat
toshkent axborot
nomidagi samarqand
haqida tushuncha
toshkent davlat
ta’limi vazirligi
xorazmiy nomidagi
Darsning maqsadi
vazirligi toshkent
tashkil etish
Toshkent davlat
rivojlantirish vazirligi
Alisher navoiy
Ўзбекистон республикаси
matematika fakulteti
sinflar uchun
pedagogika universiteti
bilan ishlash
таълим вазирлиги
Nizomiy nomidagi
maxsus ta'lim
o’rta ta’lim
tibbiyot akademiyasi
ta'lim vazirligi
fanlar fakulteti
kommunikatsiyalarini rivojlantirish
fanining predmeti
махсус таълим
umumiy o’rta
Referat mavzu
haqida umumiy
fizika matematika
ishlab chiqarish
Navoiy davlat
universiteti fizika
Buxoro davlat
Fuqarolik jamiyati
pedagogika fakulteti