Toksikologiya asoslari doc



Download 0.82 Mb.
Pdf ko'rish
bet31/62
Sana31.10.2020
Hajmi0.82 Mb.
1   ...   27   28   29   30   31   32   33   34   ...   62
Klinik  manzarasi.  Zaharlanish  klinikasida  quyidagi  davrlar  tafovut  qilinadi: 

mastlik-o’zni  soxta  bardam  tutish  yoki  yashirin  davr  (1—2  kun  davom  etadi), 

zaharlanishning  asosiy  belgilarini  namoyon  bo’lishi  va  tuzalishdan  iborat. 

Zaharlanishlar  darajasiga  qarab  engil,  o’rtacha  og`irlikdagi  oftalmik  va  og`ir 

generallashgan turlarga farqlanadi.  

Zaharlanishning engil darajasida yashirin davrdan so’ng umumiy darmonsizlik, 

ko’ngil aynishi, qusish, bosh aylanishi, bosh og`rishi va qorin sohasida og`riq paydo 

bo’lishi  bilan  ifodalanadi.  Ko’pincha  yuqorida  ko’rsatilgan  alomatlarga  ko’rishning 

buzilishi  qo’shiladi  Bunda  zararlanganlar  «kuz  oldida  tuman  paydo  bo’lishidan» 

shikoyat qiladilar. Bu belgilar 2—3 kundan so’ng xech qanday iz qoldirmasdan o’tib 

ketadi. 

O’rta  darajadagi  zaharlanishda  yuqorida  ko’rsatilgan  klinik  simptomlar  kuchli 

darajada rivojlangan bo’ladi,  lekin ko’rishning buzilishi asta-sekin rivojlanib boradi. 

Ba`zan  shunday  hollar  ro’y  beradiki,  kechqurun  metanol  ichgan  kishi  ertalab 

turganda  xech  narsani  ko’rmaydigan  bo’lib  qoladi,  bir-ikki  kundan  so’ng  ko’rish 

qobiliyati  asta-sekin  tiklana  boshlaydi  Bu  bosqich  barqaror  xususiyatga  ega  emas, 

tuzalishdan  bir  necha  kun  o’tgach  ko’rish  yana  yomonlashadi.  Kuz  oftalmoskopiya 

qilinganda  zaharlanishning  boshlang`ich  davrida  kuz  to’r  pardasining  va  ko’rish 

nervining shishi kuzatiladi, kuz venalari kengayib, qon quyilishlar aniqlanadi. Ba`zan 

ko’rish nervining nevriti qayd etiladi.  

Og`ir  zaharlanishda  klinik  simptomlar  yashirin  davrsiz  tezda  yuzaga  chiqadi. 

Birdaniga  darmonsizlik,  ko’ngil  aynishi,  qayt  qilish,  qorin  sohasida    kuchli  og`riq 

paydo  bo’ladi.  Keyinchalik  uyquchanlik,  hushdan  ketish  kuzatiladi.  Nafas  olishning 

buzilishi  tufayli  gipoksiya  holati  paydo  bo’ladi,  tsianoz  kuzatiladi,  yurak-tomirlar 

etishmovchiligi  paydo  bo’ladi.  Tana  harorati  pasayib,  sovuq  ter  bosadi.  Ayrim 

hollarda kuchli qo’zg`alishlar bilan birga klonik talvasalar yuzaga keladi.  

Zaharlanganlar  tekshirib  ko’rilganda  kuz  qorachig`i  kengaygan  bo’ladi, 

yorug`likka  sezgirlik  yo’qoladi.  Tananing  ko’karagan  yoki  qizargani  aniqlanadi. 

Nafas  olish,  uning  soni  va  chuqurligi  o’zgarib,  boshqacha  bo’lib  qoladi,  hansirash 

paydo bo’ladi . Puls zarbi daqiqasiga 100—120 ni tashkil qiladi. YUrak auskultatsiya 

qilinganda  tonlarining  bo’g`iq  bo’lib  qolganligi  aniqlanadi.  Sistolik  bosim  80  mm 

simob ustunini tashkil qiladi. Beixtiyor siyib quyish va ich ketishi kuzatiladi- Kollaps 

holati rivojlanishi tufayli o’lim yuz berishi mumkin. 

Davosi. Metanolning ziddi-zahari yo’q. Og`iz orqali zaharlanish yuz berganda 

tezlik  bilan  me`dadan  zaharni  chiqarib  tashlashga  harakat  qilish  kerak  SHuning 

uchun zaharlanganlarni bir necha marta qayt qilishga majbur qilish zarur. Iloji bo’lsa 

me`da  zond  orqali  toza  suv  bilan  yoki  1—2%  li  natriy  gidrokarbonat  eritmasi  bilan 

yuviladi.  Bir  necha  vaqtdan  so’ng  shilliq  qavatlar  ajratgan  metanolni  chiqarib 

tashlash uchun me`dani qayta yuvish lozim bo’ladi.  

www.ziyouz.com kutubxonasi



 

48 


 

Metanol oksidlanishida, etil spirti oksidlovchi fermentlar (katalazalar, alkogol-

degidrogenazalar)  ishtirokida  o’tganda  va  metanol  oksidlanishi  natijasida  hosil 

bo’lgan  mahsulotlar  metanol  molekulasiga  qaraganda  ko’proq  toksik  ta`sirga  ega 

ekanligini  hisobga  olgan  holda  zaharga  qarshi  ziddi-zahar  sifatida  etil  spirti 

qo’llaniladi. Etil spirti metanol bilan fermentlar uchun raqobat reaktsiyasiga kirishadi 

va buning natijasida metanolning oksidlanishini to’xtatishga erishiladi.  

Zaharlanishlarga  davo  qilishda  etil  spirtining  30%  li  eritmasi  (40%  li 

eritmasiga  qaraganda  yaxshi  so’riladi)  100  ml  dan  beriladi,  keyinchalik  har  2-4 

soatda  50-100  ml  dan  berib  turiladi.  Engil  mastlik  belgisi  etil  spirtining  etarli 

darajadagi miqdori  bo’lnb hisoblanadi.  

Og`ir zaharlanishlarda va etil spirtini ichirishning imkoniyati bo’lmaganda 5% 

li  etil  spirti  5%  li  glyukoza  eritmasiga  aralashtirilgan  holda  venaga  tomchilab  

yuboriladi (har bir kg tana vazniga 1 ml toza etil spirti hisobida olinadi). 

Zaharlangan 

kishilarga 

osoyishtalik 

yaratilishi, 

kerak 

bo’lganda 



oksigenoterapiya,  yurak-tomir  vositalarn,  transfuzion  terapiya  o’tkaziladi.  Atsidozga 

davo  qilish  uchun  ko’p  miqdorda    suyuqlik  ichiriladi,  venaga  tomchilab  natriy 

gidrokarbonatning  3—4%  li  eritmasi  (birinchi  sutkalarda  1—2  litrgacha,  siydikdagi 

rN va qondagi bikarbonatlarni nazorat qilgan holda) yuboriladi.  

Vitaminlar o’rnini to’ldirish uchun katta miqdorda (V1 — 5 ml 5% li eritmasi, 

S — 10—20  ml 5% ertmasi, V6 — 2  ml  1 %  li eritmasi, RR - 4  ml 1%   li eritmasi 

sutkasiga)  vitaminlar  yuboriladi.  Glutamin  kislota  ichishga  1  g  dan  sutkasiga  3—6 

mahal  buyuriladi  yoki  1%    li  glutamin  kislota  eritmasi  venaga  500—1000  ml  dan 

tomchilab yuboriladi. PrTBnizolon 60—120 mg dan venaga yuboriladi.  

Ko’rish  yomonlashganda  yoki  karlik  holati  rivojlanganda  degidratatsion 

terapiya o’tkaziladi, venaga 20 ml 40% li glyukoza eritmasi, 20 ml 0,25% li novokain 

eritmasi  yuboriladi,  lyumbal  punktsiyalar  har  3—4  kunda  o’tkazib  turiladi.  Bunda 

10—15  ml  qilganda  likvor  suyuqligi  chiqariladi.  Og`ir  koma  holati  rivojlanganda 

siydik  xaydovchi  vositalar  buyurish  lozim  Arterial  bosim  pasayganda  yurak-tomir 

vositalari  (strofantin,  kordiamin,  metazon  va  boshqalar)  beriladi.  Iloji  boricha 

gemodializ, peritoneal dializ va gemosorbtsiya qilinadi.  




Download 0.82 Mb.

Do'stlaringiz bilan baham:
1   ...   27   28   29   30   31   32   33   34   ...   62




Ma'lumotlar bazasi mualliflik huquqi bilan himoyalangan ©hozir.org 2020
ma'muriyatiga murojaat qiling

    Bosh sahifa
davlat universiteti
ta’lim vazirligi
O’zbekiston respublikasi
maxsus ta’lim
zbekiston respublikasi
o’rta maxsus
davlat pedagogika
axborot texnologiyalari
nomidagi toshkent
pedagogika instituti
texnologiyalari universiteti
navoiy nomidagi
guruh talabasi
samarqand davlat
toshkent axborot
nomidagi samarqand
haqida tushuncha
toshkent davlat
ta’limi vazirligi
xorazmiy nomidagi
Darsning maqsadi
vazirligi toshkent
Alisher navoiy
Toshkent davlat
tashkil etish
rivojlantirish vazirligi
Ўзбекистон республикаси
matematika fakulteti
pedagogika universiteti
sinflar uchun
Nizomiy nomidagi
таълим вазирлиги
maxsus ta'lim
tibbiyot akademiyasi
bilan ishlash
o’rta ta’lim
ta'lim vazirligi
махсус таълим
fanlar fakulteti
kommunikatsiyalarini rivojlantirish
umumiy o’rta
Referat mavzu
fanining predmeti
haqida umumiy
Navoiy davlat
universiteti fizika
fizika matematika
Buxoro davlat
malakasini oshirish
Samarqand davlat
tabiiy fanlar