«tasvir» nashriyot uyi


qo‘shimchalarini va shaxs-son qo‘shimchalarini qo‘shish



Download 1.29 Mb.
Pdf ko'rish
bet129/283
Sana13.05.2020
Hajmi1.29 Mb.
1   ...   125   126   127   128   129   130   131   132   ...   283
qo‘shimchalarini va shaxs-son qo‘shimchalarini qo‘shish
bilan hosil qilinadi.
  Bu shakllar ba’zan harakatning doimiy, har uñh
zamonga oidligini ham ifodalaydi. Masalan: Akam kollej-
da oqiydi.
ESDA SAQLANG.
 Undosh bilan tugagan fe’l asos-
lariga kelasi zamonning -a, -ar, unli bilan tugagan fe’l
asoslariga -y, -r, bo‘lishsiz fe’l shakllariga esa -s
qo‘shimchasi qo‘shiladi. -(a)r shakli kelasi zamonni gu-
mon, taxmin yo‘li bilan ifodalaydi.
234-mashq. 
Berilgan gaðlardagi fe’llarni toðing. Kelasi zamon
ma’nosini ifodalayotgan qo‘shimñhalarni aniqlang.
1. Daryoning suvi ko‘ðaysa, baliqlarning ñhiqishi oson bo‘ladi.
(Said Ahmad) 2. Kunlarning sanog‘in bilmay qolasan. (Omon
Muxtor) 3. Maktabga boray, siz aytgan narsani toðay, keyin
aytaman. («G‘unñha»dan) 4. Dalaga suv ñhiqaraman, ekinlar
gurkirab, yashnab ketadi. (Said Ahmad) 5. Ertaga mashina kelar,
kelmasa, yo‘lga ñhiqmayman. (Omon Muxtor)
235-mashq. 
Berilgan gaðlardan kelasi zamon ma’nosini bildirgan
fe’llarni toðib, tahlil qiling.
1. Har holda, menga o‘xshagan o‘yinqaroq bolalar uñhun
bu yerda ermak toðiladi. (G‘afur G‘ulom) 2. Sen choyni jindek
qo‘yib turib, chala qoldirgan yerlaringni supuratur, kelib qolar.
(Cho‘lðon) 3. Qushlar sovuq tushishi bilan issiq o‘lkalarga uñhib
ketadi. 4. Bahorning iliq kunlarida dam olishga boraman.
(U. Hamdam) 6. Mix bolg‘adan qutulaman deb, taxtaga kirib
ketdi. (Asqad Muxtor)


95
236-mashq. 
Kelasi va hozirgi zamon shaklidagi fe’llar ishtirok
etgan 3 ta gað tuzing. Ularning farqini tushuntiring. Qanday qo‘shilmalar
orqali hosil bo‘lganligini yodda tuting.
1. Kelasi zamon deb nimaga aytiladi?
2. Kelasi zamon fe’llari qaysi qo‘shimñhalar yordamida yasa-
ladi?
3. Kelasi zamon fe’l shakllarining hozirgi zamon ma’nosini
ifodalashiga misollar keltiring.

Download 1.29 Mb.

Do'stlaringiz bilan baham:
1   ...   125   126   127   128   129   130   131   132   ...   283




Ma'lumotlar bazasi mualliflik huquqi bilan himoyalangan ©hozir.org 2020
ma'muriyatiga murojaat qiling

    Bosh sahifa
davlat universiteti
ta’lim vazirligi
O’zbekiston respublikasi
maxsus ta’lim
zbekiston respublikasi
axborot texnologiyalari
o’rta maxsus
davlat pedagogika
nomidagi toshkent
pedagogika instituti
guruh talabasi
texnologiyalari universiteti
toshkent axborot
xorazmiy nomidagi
navoiy nomidagi
samarqand davlat
haqida tushuncha
ta’limi vazirligi
toshkent davlat
nomidagi samarqand
rivojlantirish vazirligi
Darsning maqsadi
vazirligi toshkent
tashkil etish
Toshkent davlat
Alisher navoiy
Ўзбекистон республикаси
matematika fakulteti
kommunikatsiyalarini rivojlantirish
bilan ishlash
pedagogika universiteti
sinflar uchun
Nizomiy nomidagi
o’rta ta’lim
таълим вазирлиги
fanining predmeti
maxsus ta'lim
fanlar fakulteti
tibbiyot akademiyasi
ta'lim vazirligi
махсус таълим
umumiy o’rta
Referat mavzu
ishlab chiqarish
haqida umumiy
fizika matematika
Toshkent axborot
vazirligi muhammad
universiteti fizika
Fuqarolik jamiyati
Navoiy davlat