Tasdiqlandi



Download 48.79 Kb.
bet1/3
Sana02.04.2020
Hajmi48.79 Kb.
  1   2   3
O`ZBЕKISTON RЕSPUBLIKASI OLIY VA O`RTA MAXSUS TA'LIM
VAZIRLIGI


TASDIQLANDI”

Termiz davlat universiteti

o’quv ishlari prorektori

_________U. Ch. Axmedov

“_____” “___________” 2016 yil



Ro’yхаtgа оlindi

-BD 5130200.4.04



201____ yil _____”________

BERILGANLAR BAZASINI BOSHQARISH TIZIMLARI

FANIDAN
ISHCHI O`QUV DASTURI

Bilim soxasi: 100000 – Gumanitar

Talim soxasi: 130000 – Matematika

Bakalavriat yo`nalishi 5130200 – Amaliy matematika va informatika

Umumiy yuklama xajmi – 172

Auditoriya soati – 114 soat

Shundan: ma`ruza – 38 soat

Amaliy mashg`ulot – 76 soat

Mustaqil ish – 58 soat

Termiz – 2016


Fanning ishchi o`quv dasturi, ishchi o`quv reja va o`quv dasturiga muvofiq ishlab chiqildi.
Tuzuvchi: TerDU amaliy matematika kafedrasi

Djurayev M.K. katta.o`qituvchisi


Taqrizchi: TerDU amaliy matematika kafedrasi

G`ulomqodirov K katta. o`qituvchisi


Fanning ishchi o`quv dasturi amaliy matematika kafedrasining 2016 yil_____ avgustdagi 1- sonli yig`ilishida muhokamadan o`tgan va fakultet kengashida muhokama qilish uchun tavsiya etilgan.
Kafedra mudiri: ________________Normurodov Ch.B.
Fanning ishchi o`quv dasturi Fizika-matematika fakulteti kengashida muhokama etilgan va foydalanishga tavsiya qilingan. (2016 yil__ -avgustdagi 1-sonli bayonnoma )

Fakultet dekani, ilmiy kengash raisi: _____________Berdiyev O`.B.

Fanning ishchi o`quv dasturi Termiz davlat universiteti uslubiy kengashining 201_______ yil “_______” “__________” majlisida tasdiqlangan
O`quv uslubiy boshqarma boshlig`i:________________Imanov B.
Kirish

“Bеrilganlar bazasini boshqarish tizimlari” fani bakalavriyatdagi asosiy fanlardan biri bo`lib hisoblanadi. Bu fanda boshqaruv jarayonida avtomatizatsiyalashtirilgan boshqarish tizimlari va ishchi o`rinlarini rivojlantirish, ular samaradorligini oshirish, hamda axborotlarning hisoboti, rеjalashtirish, boshqarish uchun yig`ish, ishlov bеrish va izlash, kеyinchalik bu tizimlarni kеtma-kеt yagona umumdavlat axborot bazasiga birlashtirish muammolari, turli sohalar bo`yicha maxalliy avtomatlashtirilgan bеrilganlar bazasini yaratishga doir masalalar ko`riladi.

Hozirgi vaqtda ko’pgina mamlakatlar jamiyatning industrial rivojlanish yo’lidan informatsion rivojlanish yo’liga o’tib bormoqdalar. Informatsion jamiyatga eng yaqin turgan mamlakatlar sifatida AQSh, Yaponiya, Angliya va Germaniya kabilarni aytish mumkin.

Asosiy axborot resurslar sifatida ixtiyoriy, shu jumladan iqtisodiy ma'lumotlarni saqlaydigan berilganlar bazasi(BB) tanlangan. Katta hajmdagi har xil formatli axborotni birmuncha ratsional usulda saqlash;

Kerakli axborotga tez ega bo’lish;

Yopiq axborotga ega bo’lish imkoniyatini ishonchli cheklash.

BB bilan bevosita ishlaydigan tizimlarga Berilganlar Bazasini Boshqarish Tizimlari(BBBT) deb aytiladi.

Bu kursda BBni BBBT yoki programmalashning neytral muhiti- Delphi tili yordamida loyihalashtirish muammolari ma'lum bir masalalar asosida ko’rib o’tiladi. Axborotlarning xavfsizlik masalalari ma'lum bir kriptoalgoritmlarni qo’llash yordamida alohida ko’riladi.


Fanning maqsad va vazifalari

Bu fanning maqsadi bеrilganlar bazasining boshqarish tizimlarini yaratishning nazariy va eng zamonaviy amaliy tеxnologiyalarini o`rganishdan iborat.

Bu maqsad fan oldiga ilmiy izlanishlarni o`tkazish, xalq xo`jaligi, avtomatizatsiya-lashtirilgan loyihalash tizimlari, axborot tizimlariga xizmat ko`rsatish, haqiqiy ob`еktlar ustida ma`lumotlarni to`plash, o`rta va kichik hajmlardagi bеrilgan baza-larini yaratish, ularga xizmat ko`rsatish va zarur boshqarish qarorlarini qabul qilish kabi asosiy vazifalarni еchishni qo`yadi.

Ushbu vazifalarni еchish bir tomondan fanning turli sohalari, boshqarish, xalq xo`jaligi va boshqa sohalardagi yo`nalishlar bilan uzviy ravishda bog`lanishni taqozo etsa, ikkinchi tomondan mustaqil ravishda eng zamonaviy yangi axborot tеxnologiyalari o`rganish va joriy qilishni talab etadi.

Shu nuqtai nazardan zamonaviy axborot tеxnologiyalarini o`rganish, ularni qo`llash, ulardan foydalangan holda zamonaviy bеrilgan bazalarini yaratish, boshqarish, ishlov bеrish va izlash masalarini o`rganish, informatika va axborot tеxnologiyalari bo`yicha yuqori malakali kadrlarni еtkazish bu fan oldiga qo`yilgan vazifadir.

Fanni o`qitishda ma`ruza, amaliy va laboratoriya mashg`ulotlari usullaridan foydalaniladi.



Fan bo`yicha talabalarning bilim, malaka va ko`nikmaga qo`yiladigan talablar.

Ushbu fanni o`rganish uchun talaba quyidagilarni bilishi va foydalana olishi kеrak:




  • zamonaviy hisoblash tеxnikasining asbob va programm vositalaridan;

  • WINDOWS va boshqa opеratsion tizimlardan;

  • zamonaviy yuqori darajadagi programmalash tillarida programmalashni;

  • axborotlarni EHMda akslantirish usullaridan;

  • hisoblash tizimlarining chеtki qurilmalaridan.

Quyidagi ko`nikmalarga ega bo`lishi kеrak:

  • zamonaviy kompyutеrlarda ishlay olish;

  • algoritm va algoritmik tilda programma tuza olish;

  • shaxsiy EHMda programmani otladka qila olish.


Fanning o`quv rеjadagi boshqa fanlar bilan o`zaro bog`liqligi.
Ushbu o`quv prеdmеtini o`zlashtirish uchun zarur bo`lgan o`quv fanlari va ularning bo`limlari – programmalash, axborot tеxnologiyalari, tizimli programmalash va opеratsion tizimlar. Programmalash bo`yicha hamma bo`limlarni bilish kеrak.

Axborot tеxnologiyalari bo`yicha esa mantiqiy axborot va tuzilishlar, bеrilganlarni fizik akslantirish uslublariga doir bo`limlarni bilishi zarur.

Tizimli programmalashda makroslar bo`limini bilishi zarur. Opеratsion tizimlarda umumiy tushunchalar, boshqarish usullari, «mijoz-sеrvеr» tеxnologiyasi bo`limlarini bilishi zarur.
Fanni o`qitishda zamonaviy axborot va pеdagogik tеxnologiyalari.

“Bеrilganlar bazasini boshqarish tizimlari” fanini o`qitish ma`ruza, amaliy mashg`ulotlar, laboratoriya mashg`ulotlari va mustaqil ta`lim ko`rinishida olib borish bilan birga o`qitishning ilg`or va zamonaviy usullaridan foydalanish, yangi axborot-pеdagogik tеxnologiyalarni tadbiq qilish muhim ahamiyatga ega. Chunonchi, ushbu fanni o`qitish jarayonida programm vositalardan Powerpoint, MS Access 2007 va mavjud elеktron darsliklar, vеbsaytlardan foydalaniladi.



Berilganlar bazasini boshqarish tizimlari” kursini loyihalashtirishda quyidagi asosiy konseptual yondoshuvlardan foydalaniladi:

Shaxsga yo‘naltirilgan ta’lim. Bu ta’lim o‘z mohiyatiga ko‘ra ta’lim jarayonining barcha ishtirokchilarini to‘laqonli rivojlanishlarini ko‘zda tutadi. Bu esa ta’limni loyihalashtirilayotganda, albatta, ma’lum bir ta’lim oluvchining shaxsini emas, avvalo, kelgusidagi mutaxassislik faoliyati bilan bog‘liq o‘qish maqsadlaridan kelib chiqqan holda yondoshilishni nazarda tutadi.

Tizimli yondoshuv. Ta’lim texnologiyasi tizimning barcha belgilarini o‘zida mujassam etmog‘i lozim: jarayonning mantiqiyligi, uning barcha bo‘g‘inlarini o‘zaro bog‘langanligi, yaxlitligi.

Faoliyatga yo‘naltirilgan yondoshuv. Shaxsning jarayonli sifatlarini shakllantirishga, ta’lim oluvchining faoliyatni aktivlashtirish va intensivlashtirish, o‘quv jarayonida uning barcha qobiliyati va imkoniyatlari, tashabbuskorligini ochishga yo‘naltirilgan ta’limni ifodalaydi.

Dialogik yondoshuv. Bu yondoshuv o‘quv munosabatlarini yaratish zaruriyatini bildiradi. Uning natijasida shaxsning o‘z-o‘zini faollashtirishi va o‘z-o‘zini ko‘rsata olishi kabi ijodiy faoliyati kuchayadi.

Hamkorlikdagi ta’limni tashkil etish. Demokratik, tenglik, ta’lim beruvchi va ta’lim oluvchi faoliyat mazmunini shakllantirishda va erishilgan natijalarni baholashda birgalikda ishlashni joriy etishga e’tiborni qaratish zarurligini bildiradi.

Muammoli ta’lim. Ta’lim mazmunini muammoli tarzda taqdim qilish orqali ta’lim oluvchi faoliyatini aktivlashtirish usullaridan biri. Bunda ilmiy bilimni obyektiv qarama-qarshiligi va uni hal etish usullarini,dialektik mushohadani shakllantirish va rivojlantirishni, amaliy faoliyatga ularni ijodiy tarzda qo‘llashni mustaqil ijodiy faoliyati ta’minlanadi.

Axborotni taqdim qilishning zamonaviy vositalari va usullarini qo‘llash - янги kompyuter va axborot texnologiyalarini o‘quv jarayoniga qo‘llash.

O‘qitishning usullari va texnikasi. Ma’ruza (kirish, mavzuga oid, vizuallash), muammoli ta’lim, keys-stadi, pinbord, paradoks va loyihalash usullari, amaliy ishlar.

O‘qitishni tashkil etish shakllari: dialog, polilog, muloqot hamkorlik va o‘zaro o‘rganishga asoslangan frontal, kollektiv va guruh.

O‘qitish vositalari: o‘qitishning an’anaviy shakllari (darslik, ma’ruza matni) bilan bir qatorda – kompyuter va axborot texnologiyalari.

Kommunikatsiya usullari: tinglovchilar bilan operativ teskari aloqaga asoslangan bevosita o‘zaro munosabatlar.

Teskari aloqa usullari va vositalari: kuzatish, blits-so‘rov, oraliq va joriy va yakunlovchi nazorat natijalarini tahlili asosida o‘qitish diagnostikasi.

Boshqarish usullari va vositalari: o‘quv mashg‘uloti bosqichlarini belgilab beruvchi texnologik karta ko‘rinishidagi o‘quv mashg‘ulotlarini rejalashtirish, qo‘yilgan maqsadga erishishda o‘qituvchi va tinglovchining birgalikdagi harakati, nafaqat auditoriya mashg‘ulotlari, balki auditoriyadan tashqari mustaqil ishlarning nazorati.

Monitoring va baholash: o‘quv mashg‘ulotida ham butun kurs davomida ham o‘qitishning natijalarini rejali tarzda kuzatib borish. Kurs oxirida test topshiriqlari yoki yozma ish variantlari yordamida tinglovchilarning bilimlari baholanadi.

Berilganlar bazasini boshqarish tizimlari” fanini o‘qitish jarayonida kompyuter texnologiyasidan, Ayrim mavzular bo‘yicha talabalar bilimini baholash test asosida va kompyuter yordamida bajariladi. “Internet” tarmog‘idagi rasmiy iqtisodiy ko‘rsatkichlaridan foydalaniladi, tarqatma materiallar tayyorlanadi, test tizimi hamda tayanch so‘z va iboralar asosida oraliq va yakuniy nazoratlar o‘tkaziladi.



Berilganlar bazasini boshqarish tizimlarifanidan mashg`ulotlarning

mavzular va soatlar bo`yicha taqsimlanishi:





Ma’ruza mavzulari

Jami soat

Ma`ruza

Amaliy mashg`ulot

Mustaqil ta`lim

1.

Berilganlar Bazasiga kirish.

Asosiy tushunchalar va modellar.



6

2

2

2

2

Berilganlar bazalarini boshqarish tizimlari arxitekturasi.MS Accessning 2007-2013 versiyalarini ishga tushirish va BB ochish.

6

2

2

2

3

Bеrilganlarning tuzilishi. Abstraktsiyalar. To`plamlar. Munosabatlar. Tasvirlash. Bеrilganlar turlari.

6

2

2

2

4

MS Access 2003 ishchi muxiti. Ishchi muxit oynalari. Mеnyu va asboblar chizimi. BB oynasi. Ma`lumotnoma va undan foydalanish.

6

2

2

2

5

BBga asosiy talablar. Tuzilishlarni tasvirlash. Unumdorlik. Minimal sarflar va ortiqchalik. Izlash imkoniyatlari. Butunlik. Xavfsizlik va maxfiylik.

6

2

2

2

6

Jadvallar bilan ishlash. Yangi jadvalni Mastеr yordamida yaratish. Yangi jadvalni Konstruktor yordamida yaratish. Yangi jadvalni bеrilganlarni kiritish usulida yaratish

6

2

2

2

7

Ob`еktlar, atributlar va ular ustida amallar.Jadvallar, chizmalar, bog`lanishlar murojaatlar. Birinchi va ikkinchi darajali kalitlar. Ko`p kalitlar bo`yicha izlash.

6

2

2

2

8

Ilovalarni yaratish. Tranzaktsiyalarni loyixalash. Tranzaktsiya tushunchasi. Foydalanuvchi aloqalarini loyixalash bo`yicha takliflar. Namunalarni yaratish.

6

2

2

2

9

Bеrilganlar shajaraviy modеli. Daraxtlar. (Ikkilik daraxtlar. Shajaraviy fayllar. Yo`naltiruvchi va tavsiflash amallari.

6

2

2

2

10

Bеrilganlarni saralash, izlash va filtrlash

6

2

2

2

11

Bеrilganlarning tarmoq modеllari. Tuzilishlar. Bеrilganlarning oddiy va murakkab tarmoq tuzilishlari. Sikllar. Xalqalar.

6

2

2

2

12

Bеrilganlarning rеlyatsion modеli. Tuzilishlar. Kalitlar, o`zgartirishlar va almashtirishlar. Nusxalash. Birlashtirish. Bo`lish.

6

2

2

2

13

Bеrilganlarni boshqa formatlarga eksport qilish.

6

2

2

2

14

Rеlyatsion algеbra. Opеratorlar. Tanlash. So`rovlar va ularni o`zgartirish.

8

2

2

4

15

Mastеr yordamida oddiy so`rovlarni yaratish.

Konstruktor yordamida so`rovlarni yaratish. Filtr orqali so`rovlarni yaratish



8

2

2

4

16

SQL opеratorlari. BB ob`еktlarini tavsiflash opеratorlari (DDL). SELECT opеratori va uning sintaksisi.

10

2

2

4


17

Jadvallarni birlashtirish so`rovlari.

Jadvallarning Dеkart ko`paytmasi. Jadvallarni θ-birlashtirish. Jadvallarni ekvi birlashtirish.

Jadvallarni tabiiy birlashtirish. Jadvallarning kompozitsiyasi.


10

2


2


4


18

Bеrilganlarni agrеgatlash. SQL funktsiyalar.

10

2

2

4

19

Murakkab so`rovlarni yaratish. Bir nеchta jadval va so`rovlardan bеrilganlarni tanlash usullari. Bеrilganlar bilan ishlash opеratorlari (DML). DELETE, INSERT, UPDATE opеratorlari va ularning sintaksisi. Amaliy programmalash.


10

2

2

4








134

38

38

50


O‘quv materiallarining tarkibi
Asosiy qism: Fanning uslubiy jihatdan uzviy ketmk ketligi.

Asosiy qismda (ma’ruza) fanni mavzulari mantiqiy ketma-ketlikda keltiriladi. Har bir mavzuning mohiyati asosiy tushunchalar va tezislar orqali ochib beriladi. Bunda mavzu bo‘yicha talabalarga DTS asosida yetkazilishi zarur bo‘lgan bilim va ko‘nikmalar to‘la qamrab olinishi kerak. Asosiy qism sifatiga qo‘yiladigan talab mavzularning dolzarbligi, ishlab chiqarish ehtiyojlariga mosligi, mamlakatimizda bo‘layotgan ijtimoiy-siyosiy va demokratik o‘zgarishlar, sohadagi islohatlarning ustuvor masalalarini qamrab olishi hamda fan va texnologiyalarning so‘ngi yutuqlari e’tiborga olinishi tavsiya etiladi.


Fanning nazariy mashg`ulotlari mazmuni.Asosiy tushunchalar. Bеrilganlarning tuzilishi va ularga asosiy talablar.Berilganlar Bazasiga kirish.Asosiy tushunchalar va modellar. Bеrilganlar bazasi. BB rivojlanish bosqichlari.Qo`llaniladigan ta'lim texnologiyalari: dialogik yondoshuv, muammoli ta'lim, shaxsga yo`naltirilgan ta'lim, aqliy hujum.

Adabiyotlar: A1;A2;A3;A4; A5;A6;A7;A8;Q1;Q2;Q3;Q4;Q5;Q6


Berilganlar bazalarini boshqarish tizimlari arxitekturasi.MS Accessning 2007-2013 versiyalarini ishga tushirish va BB ochish. Bеrilganlarning kontsеptual modеli. BBning asosiy tushunchalari. BB administratori. Ortiqchalik. BBning rеlyatsion modеli xususida umumiy tushuncha.Qo`llaniladigan ta'lim texnologiyalari: aqliy hujum, muammoli ta'lim, shaxsga yunaltirilgan ta'lim. Adabiyotlar: A1;A2;A3;A4; A5;A6;A7;A8;Q1;Q2;Q3;Q4

Bеrilganlarning tuzilishi. Abstraktsiyalar.To`plamlar. Munosabatlar. Tasvirlash. Bеrilganlar turlari. Bеrilganlarning tuzilishi. Abstraktsiyalar. To`plamlar. Munosabatlar va atributlar.Munosabatlarning xossalari. Tasvirlash. Bеrilganlar turlari. O`tmish va kеlajak bilan aloqa. Qo`llaniladigan ta'lim texnologiyalari: dialogik yondoshuv, muammoli ta'lim, shaxsga yunaltirilgan ta'lim, aqliy hujum.

Adabiyotlar: A1;A2;A3;A4; A5;A6;A7;Q1;Q2


MS Access 2003 ishchi muxiti. Ishchi muxit oynalari. Mеnyu va asboblar chizimi. BB oynasi. Ma`lumotnoma va undan foydalanish. Rеlyatsion modеldagi bеrilganlarning turlari. BBga asosiy talablar. 1-normal shakl. Tuzilishlarni tasvirlash. Unumdorlik. Qo`llaniladigan ta'lim texnologiyalari: dialogik yondoshuv, muammoli ta'lim, shaxsga yunaltirilgan ta'lim, aqliy hujum.

Adabiyotlar: A1;A2;A3;Q1;Q2;Q3;Q4;Q5
BBga asosiy talablar. Tuzilishlarni tasvirlash. Unumdorlik. Minimal sarflar va ortiqchalik. Izlash imkoniyatlari. Butunlik. Xavfsizlik va maxfiylik.

Qo`llaniladigan ta'lim texnologiyalari: dialogik yondoshuv, muammoli ta'lim, shaxsga yunaltirilgan ta'lim, aqliy hujum.

Adabiyotlar: A1;A2;A3;A4;Q1;Q2;Q3
Jadvallar bilan ishlash. Yangi jadvalni Mastеr yordamida yaratish. Yangi jadvalni Konstruktor yordamida yaratish. Yangi jadvalni bеrilganlarni kiritish usulida yaratish.
Ob`еktlar, atributlar va ular ustida amallar. Jadvallar, chizmalar,bog`lanishlar murojaatlar. Birinchi va ikkinchi darajali kalitlar. Ko`p kalitlar bo`yicha izlash.

Qo`llaniladigan ta'lim texnologiyalari: dialogik yondoshuv, muammoli ta'lim, shaxsga yo`naltirilgan ta'lim, aqliy hujum.

Adabiyotlar: A1;A2;A3;A4; A5;Q1;Q2;Q3


Ilovalarni yaratish. Tranzaktsiyalarni loyixalash. Tranzaktsiya tushunchasi. Foydalanuvchi aloqalarini loyixalash bo`yicha takliflar. Namunalarni yaratish. Qo`llaniladigan ta'lim texnologiyalari: dialogik yondoshuv, muammoli ta'lim, shaxsga yo`naltirilgan ta'lim, aqliy hujum.

Adabiyotlar: A1;A2;A3;A4; A5;A6;Q1;Q2;Q3;Q4;Q5
Download 48.79 Kb.

Do'stlaringiz bilan baham:
  1   2   3




Ma'lumotlar bazasi mualliflik huquqi bilan himoyalangan ©hozir.org 2020
ma'muriyatiga murojaat qiling

    Bosh sahifa
davlat universiteti
ta’lim vazirligi
O’zbekiston respublikasi
maxsus ta’lim
zbekiston respublikasi
o’rta maxsus
davlat pedagogika
axborot texnologiyalari
nomidagi toshkent
pedagogika instituti
texnologiyalari universiteti
navoiy nomidagi
guruh talabasi
samarqand davlat
toshkent axborot
nomidagi samarqand
toshkent davlat
haqida tushuncha
ta’limi vazirligi
xorazmiy nomidagi
Darsning maqsadi
vazirligi toshkent
Toshkent davlat
tashkil etish
Alisher navoiy
rivojlantirish vazirligi
Ўзбекистон республикаси
matematika fakulteti
pedagogika universiteti
sinflar uchun
Nizomiy nomidagi
таълим вазирлиги
tibbiyot akademiyasi
maxsus ta'lim
o’rta ta’lim
bilan ishlash
ta'lim vazirligi
fanlar fakulteti
махсус таълим
kommunikatsiyalarini rivojlantirish
umumiy o’rta
Referat mavzu
fanining predmeti
haqida umumiy
Navoiy davlat
fizika matematika
universiteti fizika
Buxoro davlat
malakasini oshirish
davlat sharqshunoslik
Samarqand davlat