Signifikat Daryo bo`yi Daryo suvi Amudaryo Azim daryo



Download 46.93 Kb.
Sana22.01.2021
Hajmi46.93 Kb.

Oraliq nazorat ishi - 1

I.


Denotat

Manbaidan quyilish joyi tomon tabiiy o`zandan doimiy ravishda oqib turadigan kattasuv



Signifikat

Daryo bo`yi Daryo suvi Amudaryo Azim daryo





DARYO





Konnatat

Ilm daryosi g`azab daryosi rahmat daryosi turmush daryosi mehr daryosi








  • DARYO LEKSEMASI

  • NOMEMASI: D,A,R,Y,O;

  • SEMEMASI : Quyilish joyi tomon tabiiy o`zandan doimiy ravishda oqib turadigan kattasuv

  • SEMALARI: Katta suv , dengiz

  • DENGIZ LEKSEMASI

  • NOMEMASI: D,E,NG,I,Z;

  • SEMEMASI: Okeanning quruqlik yoki orol va yarimoroldan ajralgan qismi

  • SEMALARI: Okean, Daryo

  • HOVUZ LEKSEMASI

  • NOMEMASI: H,O,V,U,Z

  • SEMEMASI: Suv to`planadigan joy

  • SEMALARI: baseyn, suv idishi, chuqurlik

II. M.Mirtojiyevning “O`zbek tili semasiologiyasi” nomli monografiyasi so`z semantikasiga bag`ishlangan. Unda asosan leksik ma’no, leksik ma`noning semantik tarkibi, leksik ma`noning taraqqiyoti, leksik ma`noning tiplari, leksik ma`noning miqdoriga ko`ra so`z tiplari, leksik ma`nolarning paradikmatik munosabatlari, leksik ma`nolarning o`zaro tintagmatik munosabati yoki valentliklar haqida ma`lumotlar beriladi. Muallif leksik ma`no haqida ma`lumot berar ekan so`zning leksik, gramatik va so`zlovchining o`z nutqiga munosabatini bildiruvchi ma`nosi, leksik ma`no va tushuncha, uzual va okkazional leksik ma`nolarga to`xtalib o`tadi. Bundan tashqari monosemiya, polesemiya, pinonimiya, antonimiya, qorrelyatpsiyalarga ham to`xtalib o`tiladi. Sinonimlarning absolyut va semantik turlari haqida ma`lumot beriladi. So`z valentligini tavsif qilib leksik-semantik, vositali semantik, shakl semantikasi valentligi, mantiqiy semantik valentlik, emotik valentlik kabi turlari haqida ma`lumot berib o`tadi.

M. Mirtojiyevning yana bir kitobi “ O`zbek tilida polisemiya “ deb nomlanadi. Bu kitob olim tilshunosligimizda mavjud bo`lgan polisemiyaga yondosh hodisalar qiyoslab o`rgangan va uning doirasini aniqlashda anchagina ishlar qilgan. Shuningdek, olim mazkur monografiyasida polisemiyalarning omonimlardan farqi, fraza tarkibidagi so`z ma`nolari polesemantik so`z strukturasi uchun aloqasi yo`qligini yoritib bera olgan. Olim polesemantik so`zlarning strukturasi faqat leksik ma`nolar bilan o`lchanadi, boshqa ma`nolar esa polesemantik so`zning ma`no strukturasini tarkib toptiruvchi leksik ma`nolar miqdori, uning lug`at maqolasida qayd etilgan ma`nolar miqdori teng kelishi shart emas, chunki lug`at maqolasida so`zning leksik ma`nolari qatoriga boshqa ma`nolarni ham sanab, qo`shib ketishni lug`atchilik inkor etmaydi deydi. Shuningdek olim polisemiyalarga tilning ko`pgina hodisalari qorishib ketishi mumkin, polisemiya bilan chalkashlikni yuzaga keltiruvchi yondosh hodisalar asosan konversiya, omonim, frazalardir ular o`rtasida aloqa yo`qligini va shunung uchun ular orasidagi farqni ko`rib chiqqanligini ta`kidlaydi.

III.

1. Qarindoshlikning davomiyligiga ko`ra:



Bobo, bola, nabira, chevara, evara, duvara

2. Rang darajasining ortib borishiga ko`ra:

Gulobi, pushti, qizg`ish, qizil, qirmizi

3. Pastga nisbatan yuqorida joylashuviga ko`ra:

Do`ng, qir, adir, tepa, dovon, tog`, cho`qqi

4. Payt zamoniga ko`ra:

Endi, hozir, boya

5. Haroratning pasayib borishiga ko`ra:

Isimoq, sovumoq, muzlamoq

6. Voyaga yetishish darajasiga ko`ra:

Ko`chat, nihol, daraxt

7. Shaxsning ko`pligiga ko`ra:

Men, biz, hamma

8. Katta-kichikligiga ko`ra:

Pakana, o`rta bo`y, novcha, daroz

9. Hayot davrining bosqichlariga ko`ra:

Tug`ilmoq, yashamoq, o`lmoq

10. Yonish darajasiga ko`ra:



Uchqun, cho`g`, o`t, olov, alanga
Download 46.93 Kb.

Do'stlaringiz bilan baham:




Ma'lumotlar bazasi mualliflik huquqi bilan himoyalangan ©hozir.org 2020
ma'muriyatiga murojaat qiling

    Bosh sahifa
davlat universiteti
ta’lim vazirligi
O’zbekiston respublikasi
maxsus ta’lim
zbekiston respublikasi
axborot texnologiyalari
o’rta maxsus
davlat pedagogika
nomidagi toshkent
guruh talabasi
pedagogika instituti
texnologiyalari universiteti
toshkent axborot
xorazmiy nomidagi
rivojlantirish vazirligi
samarqand davlat
navoiy nomidagi
haqida tushuncha
toshkent davlat
ta’limi vazirligi
nomidagi samarqand
vazirligi toshkent
Darsning maqsadi
Toshkent davlat
tashkil etish
kommunikatsiyalarini rivojlantirish
Alisher navoiy
Ўзбекистон республикаси
matematika fakulteti
bilan ishlash
pedagogika universiteti
Nizomiy nomidagi
fanining predmeti
sinflar uchun
o’rta ta’lim
maxsus ta'lim
таълим вазирлиги
vazirligi muhammad
fanlar fakulteti
ta'lim vazirligi
tibbiyot akademiyasi
Toshkent axborot
махсус таълим
haqida umumiy
umumiy o’rta
Referat mavzu
ishlab chiqarish
fizika matematika
pedagogika fakulteti
universiteti fizika
Navoiy davlat