Sifatdoshlarning ishlatilishi haqida



Download 21.14 Kb.
bet3/3
Sana31.05.2021
Hajmi21.14 Kb.
1   2   3
صيغُ المُبالغِةbo‘rttirma sifat vaznlari» deb ataladi. Misollar:

شَاكِ ر –rahmat aytuvchi, minnatdorlik bildiruvchi شَكُو ر juda



ham minnatdor;

عَالِ – biluvchi, olim  عَلِي م hamma narsani biluvchi;

صَاد ق –rost gapirgan, rost gapiruvchi  ِص دِي ق rostgo‘y, haqgo‘y;

فاه م –tushungan  فِه م zukko, tez va to‘g‘ri tushunadigan; هَاذِ ر – ko‘p gapirgan  ِمهْذَا ر ezma, sergap;

صَائ م – ro‘zador, ro‘za tutuvchi  صوام ko‘p ro‘za tutuvchi, ro‘za

talablariga qat’iy rioya qiluvchi.

فَ عَّا ل vaznidagi sifatga ََ ة qo‘shimchasini qo‘shib, sifatning grammatik jinsini o‘zgartirmagan holda, ma’nosini yanada bo‘rttirish mumkin:

عَالِ – biluvchi, olim , علَّا م - ko‘p narsani biluvchi , علَّامَة - buyuk

olim.

فَ عَّا ل – bo‘rttirma sifat vazni ish-harakatni muttasil bajaruvchini, o‘sha ish-harakatni o‘ziga kasb-kor qilib olgan kimsani ham anglatishi mumkin: نََرَ – yo‘nmoq  ناجِ ر – yo‘ngan, yo‘nuvchi  نََا ر – duradgor. خَبزَ – non yopmoq  خَابِ ز – non yopgan, yopuvchi خَبا ز – nonvoy.



  1. Muzakkar jinsida أفْ عَلُ (ko‘pligi ف عْ ل), muannasda فَ عْلاءُ (ko‘pligi فَ عْلاوا ت ) vaznidagi sifatlar faqat rang yoki jismoniy xususiyatni anglatadi: حْراء( أحْْرُ( - qizil, شهلاء( أشْهَلُ( - ko‘kko‘z, هَيفاءُ ) أهْيفُ)-adl qomatli, sarv

.cho‘loq-)عرجاء( أعْرجُ ,qomat

  1. فَ عُ و ل vaznidagi sifatlar aniq daraja sifatdoshi فَاعِ ل ma’nosida bo‘lsa va فعِي ل vaznidagi sifatlar majhul daraja sifatdoshi مَفْعو ل ma’nosida bo‘lsa, jinsda o‘zgarmaydi.

Masalan:

)رجُ ل كَاِذ ب q( رجُ ل كَذُوب;yolg‘onchi kishi - امرأة كذوب )امرأة كاذبة yolg‘onchi ayol.) q -

- sabr-toqatli yigit;)q شا ب صبو ر )شابٌّ صاب ر

) شابة صابرة q( شابة صَبو ر .sabr-toqatli qiz -

رجُ ل جَري ح )رجُ ل مََرو ح yaralangan kishi; )q -

امْرأة جَري ح )امرأة مَروحةyaralangan ayol. )q -

شاب حبيب )شاب مَبوبsevimli yigit; )q -

شابة حبيب )شابة مَبوبةsevimli qiz. )q -

Bu vaznlardagi sifatlar boshqa ma’nolarda ishlatilganida jinsda o‘zgaraveradi:

.suzong‘ich sigir – بَ قَرة ن ِطيحَة .yuborilgan ayol – امْرأة رسُوَلة



  1. Sifat faqat ayollarga xos belgilarni anglatsa muzakkar jinsi shaklida bo‘laveradi:

حَاِم ل – homilador, مُرِض ع – emizuvchi.

  1. فَ عْلَانُ (muannasi فَ عْلَى) vaznidagi sifatlar asosan ruhiy yo jismoniy holatni bildiradi. Masalan:

;chanqagan – )عَطشَى( عَطشَانُ ;g‘azablangan – )غَضْبَ ( غَضْبانُ .och, ochqagan – )جَوْعَى( جَوْعَانُ ;shod, quvongan – )فَ رحَى( فَ رحَ انُ
Download 21.14 Kb.

Do'stlaringiz bilan baham:
1   2   3




Ma'lumotlar bazasi mualliflik huquqi bilan himoyalangan ©hozir.org 2020
ma'muriyatiga murojaat qiling

    Bosh sahifa
davlat universiteti
ta’lim vazirligi
O’zbekiston respublikasi
maxsus ta’lim
zbekiston respublikasi
axborot texnologiyalari
o’rta maxsus
davlat pedagogika
guruh talabasi
nomidagi toshkent
pedagogika instituti
texnologiyalari universiteti
toshkent axborot
xorazmiy nomidagi
rivojlantirish vazirligi
haqida tushuncha
samarqand davlat
toshkent davlat
navoiy nomidagi
nomidagi samarqand
ta’limi vazirligi
vazirligi toshkent
Toshkent davlat
matematika fakulteti
tashkil etish
Darsning maqsadi
kommunikatsiyalarini rivojlantirish
Ўзбекистон республикаси
Alisher navoiy
bilan ishlash
fanining predmeti
Nizomiy nomidagi
pedagogika universiteti
таълим вазирлиги
vazirligi muhammad
fizika matematika
maxsus ta'lim
fanlar fakulteti
sinflar uchun
universiteti fizika
o’rta ta’lim
ta'lim vazirligi
Toshkent axborot
махсус таълим
haqida umumiy
Referat mavzu
ishlab chiqarish
tibbiyot akademiyasi
pedagogika fakulteti
umumiy o’rta
Samarqand davlat