Samarqand davlat



Download 0.49 Mb.
Pdf ko'rish
bet7/12
Sana20.02.2021
Hajmi0.49 Mb.
1   2   3   4   5   6   7   8   9   ...   12
D

 da mumkin bo‘lgan 



m

 qiymatlarini olamiz.     

Sferik sathlarga ega  linza  ham  sferik  aberratsiyaga moyil 

bo'ladi.Nurlaming yo‘nalishi eng kichik tasvir halqasi paraksial 

nurlaryig‘iladigan tekislik Σ da emas, balki obyektivga yaqinroq γ 

tekislik dato‘planishini  ko‘rsatadi.  Bu  halqaning  radiusiga  doir

 

 

nazariya quyidagicha ifodani beradi (yoy sekundlarida):



 

.

 



 

p

 =



 

 

 



 

  

 



 

 *206265=

 

   


 

 *206265=64

 

 

 



bu  yerda,  odatdagidek, 



m  =  F  :  D,  A

  esa,  qandaydir  doimiy.  Oddiy 

yassi-qabariq linza uchun u 1,1 ga teng, hatto bunday linza uchun 

m

 

 



=  15  da 

p  -

  2”,1  bo‘ladi,  ta’kidlab  o‘tish  joizki,  sferik  ko‘zguda 

aberratsiya  8  martaba  kichikdir.  Obyektga  qabariq  tomoni  bilan 

qaragan  yassi-qabariq  linza  sferik  aberratsiya  nuqtayi  nazaridan  eng 

yaxshi  deb  hisoblanadi,  shunda  ham  Reley  mezoni  talabi  unda 

faqatgina  o‘rtamiyona  o‘lcham  va  yorug‘lik  kuchlaridagina  bajariladi. 

Bunday  linzalaming  xromatik  aberratsiyasi  ancha  kuchli  bo‘lgani 

uchun  ular  asosan  monoxromatik  nurlarda  kuzatishga  yaroqlidir. 

Axromatik  dublet  ikkita  linzalamnig  optik  kuchlari  moslashtirilganligi 

tufayli  xromatik  buzilishlari  kamaytirilgan,  sathlarining  qiyaliklarini 

tanlash  yo‘li  bilan  sferik  aberratsiyani  ham  kamaytirish  mumkin. 

Musbat  va  manfiy  linzalaming  aberratsiya  ishoralari  ham  qarama-

qarshi bo‘lgani uchun bunday imkoniyat paydo bo'ladi. 

 

Sferik  aberratsiyaning  bartaraf  etish  imkoniyatlari  -  ko‘zgularda 



sferik  sathlardan  parabolik  sathlarga  o‘tish,  linzalarda  esa,  ikkita  va 

undan  ortiq  linzalaming  to‘plamlaridan  foydalanish,  bunda 

axromatizatsiya masalalari ham o‘z yechimini topadi. 

 



Sferik  aberratsiyani  ko‘zgu  sathiga  tushayotgan  to‘lqin  frontini 

birlamchi  deformatsiyalash  yo‘li  bilan  bartaraf  etishning  turlicha

usullari  mavjud,  ulardan  ikkitasi  Shmidt  teleskopi  va  Maksutov 

teleskoplarida amalga oshirilgan.

 

B.Shmidtning  g‘oyasi  quyidagidan  iborat.  Sinish  ko'rsatkichi 



n

 

bo‘lgan muhitda yorug‘lik tebranishlari to‘lqin uzunligi 



λ

 bo‘shliq (havo)ga 

nisbatan 

n

  marotaba  qisqaradi.  Agarda  numi  sinish  ko'rsatkichj 



n

  bo‘lgan 

va bir tomonida ∆ chuqurlikda ariqcha chizilgan yassi parallel plastinkadan 

o‘tishini  ta’minlasak,  unda  nur  piastinkadagi  ∆  masofani  v’  tezlik  bilan 

o‘tishga sarflagan 

t

 vaqt oralig‘ida plastinkadan tashqarida u ∆ dan kattaroq 

bo‘lgan 

vt

 yo‘lni bosib o‘tgan bo‘lardi, natijada to‘lqin fronti

 

 

  = (v-v')t 



 

qiymatga egrilanadi, qalinlik ∆ ga nisbatan esa

 

 

 



   

      


  

        


 

ga  teng  bo‘ladi.  Shunday  qilib,  agarda  yassi  parallel  plastinkadan  numi 

o‘tkaza  turib,  uning  mos  joyida  defekt  ∆  hosil  qilib,  to‘lqin  frontining 

ixtiyoriy joyida nurni 

  qiymatiga teng tezlashtirish mumkin:

 

 



∆=

 

   



 

(4.9)


 

 

 



Ko‘rinib  turganidek,  sferik  ko‘zgudan  akslangan  to‘lqin 


Download 0.49 Mb.

Do'stlaringiz bilan baham:
1   2   3   4   5   6   7   8   9   ...   12




Ma'lumotlar bazasi mualliflik huquqi bilan himoyalangan ©hozir.org 2020
ma'muriyatiga murojaat qiling

    Bosh sahifa
davlat universiteti
ta’lim vazirligi
O’zbekiston respublikasi
maxsus ta’lim
zbekiston respublikasi
axborot texnologiyalari
o’rta maxsus
davlat pedagogika
nomidagi toshkent
pedagogika instituti
guruh talabasi
texnologiyalari universiteti
toshkent axborot
xorazmiy nomidagi
samarqand davlat
navoiy nomidagi
haqida tushuncha
rivojlantirish vazirligi
toshkent davlat
ta’limi vazirligi
nomidagi samarqand
Darsning maqsadi
vazirligi toshkent
Toshkent davlat
tashkil etish
Alisher navoiy
Ўзбекистон республикаси
matematika fakulteti
kommunikatsiyalarini rivojlantirish
bilan ishlash
sinflar uchun
Nizomiy nomidagi
pedagogika universiteti
fanining predmeti
o’rta ta’lim
таълим вазирлиги
maxsus ta'lim
fanlar fakulteti
ta'lim vazirligi
tibbiyot akademiyasi
махсус таълим
Referat mavzu
Toshkent axborot
umumiy o’rta
haqida umumiy
ishlab chiqarish
vazirligi muhammad
fizika matematika
pedagogika fakulteti
universiteti fizika
Fuqarolik jamiyati