Samarqand davlat



Download 0.49 Mb.
Pdf ko'rish
bet2/12
Sana20.02.2021
Hajmi0.49 Mb.
1   2   3   4   5   6   7   8   9   ...   12
 

 

 

 

 

 

 


l. Optik aberratsiyalar

 

 



Agarda  difraksiya  hodisalami  inobatga  olmasak,  biz  ideal  optik 

sistemadan  kuzatilayotgan  narsaning  har  bir  nuqtasi  uchun  tasvirda 

aynan  yagona  bir  nuqta  mos  kelishini  (yorug‘lik  dastasining  gomo— 

sentrikligi  sharti),  va  xususan,  har  bir  nuqtaviy  manba  o‘lchamga  ega 

bo‘lmagan nuqta (stigmatik tasvir) bo’lib tasvirlanishini talab qilishimiz 

mumkin.  Astronomik  amaliyotda  gomosentriklik  sharti  quyidagichadir: 

obyektiv  (ko‘zgu)ga  tushayotgan  yassi  to’lqin 

Q

  sferik  to’lqin 



S

  ga 


aylantiriladi,  uning  markazi 

Φ

  aynan  tasvirlanayotgan  nuqtaviy  obyekt 

tasviri  o‘rnidir.  Amalda  esa,  ayrim  xususiy  hollardan  tashqari,  optik 

sistema  berayotgan  tasvir  stigmatik  bo’lmaydi,  nuqta  tasviri  qandaydir 

chekli  o’lchamlarga  ega  bo’ladi,  ya’ni  optik  sistemaning  aberratsiyalari 

deb  nomlanuvchi  qandaydir  buzilishlar  yuzaga  keladi.  Geometrik 

ko‘rinishda bu quyidagi holga to‘g‘ri keladi: obyektiv yoki ko‘zgu bilan 

o‘zgartirilgan  yassi  to’lqin  sfera  bo’lmay  qoladi;  uning  sirtiga  normal 

bo‘yicha  nurlami  o‘tkazib,  ular  kesishgan  joyda  aberratsiya  bilan 

buzilgan hajmli tasvir paydo boigan fazoning butun bir sohasini topamiz. 

Amaliy 

optikada 

aberratsiyani 

qandaydir 

ma’lum 

chegaradan 

kamaytirish  maqsad  qilib  qo‘yiladi,  difraksiyadan  qutulib  bo’lmasligi 

tufayli  bu  chegarani  difraksion  tasvir  o’lchamlari  bilan  bog’lanadi. 

Tajribalar shuni ko‘rsatadiki, agar to’lqin fronti sistema fokusi markaziga 

ega  sfera 



S

  dan  chetlashishlari  ta’sir  etayotgan  to’lqin  uzunligi  λ  ning

 

choragidan,ya’ni



 1/4λ 

Reley mezonidan  oshmasa,  sezilarli

 

bo’lmaydi.



 

Birinchi darajali optik sistemalar bu shartni qanoatlantiradi.

 

 

Optik  sistemalardagi  eng  asosiy  aberratsiyalar  ikki  turga,  ya’ni, 



geometrik  va  fizik  aberratsiyalarga  taqsimlanadi;  fizik  aberratsiyalar 

turiga xromatik aberratsiya kiradi.

 



 


Download 0.49 Mb.

Do'stlaringiz bilan baham:
1   2   3   4   5   6   7   8   9   ...   12




Ma'lumotlar bazasi mualliflik huquqi bilan himoyalangan ©hozir.org 2020
ma'muriyatiga murojaat qiling

    Bosh sahifa
davlat universiteti
ta’lim vazirligi
O’zbekiston respublikasi
maxsus ta’lim
zbekiston respublikasi
axborot texnologiyalari
o’rta maxsus
davlat pedagogika
nomidagi toshkent
pedagogika instituti
guruh talabasi
texnologiyalari universiteti
toshkent axborot
xorazmiy nomidagi
samarqand davlat
navoiy nomidagi
haqida tushuncha
rivojlantirish vazirligi
toshkent davlat
ta’limi vazirligi
nomidagi samarqand
Darsning maqsadi
vazirligi toshkent
Toshkent davlat
tashkil etish
Alisher navoiy
Ўзбекистон республикаси
matematika fakulteti
kommunikatsiyalarini rivojlantirish
bilan ishlash
sinflar uchun
Nizomiy nomidagi
pedagogika universiteti
fanining predmeti
o’rta ta’lim
таълим вазирлиги
maxsus ta'lim
fanlar fakulteti
ta'lim vazirligi
tibbiyot akademiyasi
махсус таълим
Referat mavzu
Toshkent axborot
umumiy o’rta
haqida umumiy
ishlab chiqarish
vazirligi muhammad
fizika matematika
pedagogika fakulteti
universiteti fizika
Fuqarolik jamiyati