Reja: O’sish va rivojlanishning umumiy qonuniyatlari


Odamdagi gen kasalliklari



Download 274.01 Kb.
bet16/20
Sana12.05.2020
Hajmi274.01 Kb.
1   ...   12   13   14   15   16   17   18   19   20
Odamdagi gen kasalliklari. Odamda ayrim normal genlarning mutatsion o’zgarishi natijasida paydo bo’luvchi irsiy kasallliklar yaxshi o’rganilgan. Odam-ning autosomalari (jinsiy bo’lmagan xromasomalar) da joylashgan genlarning mutatsiyasi oqibatida yuzaga keladigann irsiy kasalliklaar jumlasiga quyidagilarni kiritish mumkin: Sindaktiliya - panjalarning tutashib ketishi; Polidaktiliya - qo’shimcha barmoqlarning hosil bo’lishi;

Mikrotsefaliya – kalla yuz qismiig g’ayri-tabiiy katta va bosh qismining esa juda kichik bo’lishi. Bu kasallikka duchor bo’lgan shaxslar aqli zaif bo’ladilar.

Qayd etilgan jinsiy kasalliklari dominant holatda irsiylanadi. Shuning uchun ularni erta va nisbatan osonlik bilan aniqlash mumkin. Bu esa zarur bo’lgan davolash tadbirlarini vaqtida boshlash imkoniyatini beradi.

Odamda retsessiv mutatsiya oqibatida paydo bo’ladigan gen kasalligi turlari ham topilgan va o’rganilgan. Irsiy kasalliklar va belgilarning nasldan-naslga o`tishi xromosoma tabiatini puxta o`rganish asosida hal qilindi.

Nasldan-naslga o`tadigan kasalliklarni rivojlantirmaslik uchun bolalarni jismoniy sog`lomlashtirish, ovqat sifatini yaxshilash, chiniqtirish, yuqumli kasalliklardan saqlash, asab kasalliklarini oldini olish masalalariga katta e'tibor berish kerak. Genetika fanining rivojlanishi natijasida nasldan-naslga o`tadigan kasalliklarni vaqtida aniqlash va oldini olish mumkin bo`ldi. Hozircha tibbiyotda anomal gen va xromosomani davolash usullari yo`q. Irsiy kasalliklar organizmda xilma-xil xastaliklarni paydo qiladi. Ular asosan kliniko-genetik usullar orqali o`rganiladi, ya'ni avlodlar shajarasi tuziladi.

Irsiy belgilar tashqi muhit ta'siriga juda chidamli. Organizm yashayotgan muhit sharoitiga q.arab, irsiy belgilarning sifati o`zgarishi mumkin. Irsiy belgilarning bu xil o`zgarishi mutatsiya deb ataladi. Mutatsiya - lotincha so`z bo`lib, o`zgarish, aylanish degan ma'noni bildiradi va u irsiyatda hal qiluvchi rolni o`ynaydi. Mutatsiya - gen apparatida ro`y bergan va nasldan-naslga o`tib boradi-gan o`zgarishdir. Vujudga kelgan yangi belgilar nasldan-naslga o`tadi va o`z ajdodlaridan boshqacha bo`ladigan yangi nasl paydo bo`ladi. Barcha organizmlar tashqi muhit sharoitiga moslashadi. Har xil organizmlar ma'lum tashqi muhit sharoitiga kunikma hosil qilgan, shuning uchun faqat ma'lum sharoitda yashashi va rivojlanishi mumkin. Organizm butun rivojlanish protsessida - urug`langan tuxum xujayradan to voyaga yetganga qadar to`xtovsiz genotipning nazorati ostida va tashqi sharoit ta'sirida bo`ladi. Mutatsiyadan tashqari Darvinizmning asosiy qonuni - tanlanish ham irsiyatga ta'sir ko`rsatadi. Irsiyat tashqi muhit ta'sirida o`zgaradi, lekin yo`q, bo`lib ketmaydi.




Download 274.01 Kb.

Do'stlaringiz bilan baham:
1   ...   12   13   14   15   16   17   18   19   20




Ma'lumotlar bazasi mualliflik huquqi bilan himoyalangan ©hozir.org 2020
ma'muriyatiga murojaat qiling

    Bosh sahifa
davlat universiteti
ta’lim vazirligi
O’zbekiston respublikasi
maxsus ta’lim
zbekiston respublikasi
axborot texnologiyalari
o’rta maxsus
davlat pedagogika
nomidagi toshkent
guruh talabasi
pedagogika instituti
texnologiyalari universiteti
toshkent axborot
xorazmiy nomidagi
rivojlantirish vazirligi
samarqand davlat
haqida tushuncha
navoiy nomidagi
toshkent davlat
nomidagi samarqand
ta’limi vazirligi
Darsning maqsadi
vazirligi toshkent
Toshkent davlat
tashkil etish
kommunikatsiyalarini rivojlantirish
Ўзбекистон республикаси
Alisher navoiy
matematika fakulteti
bilan ishlash
Nizomiy nomidagi
vazirligi muhammad
pedagogika universiteti
fanining predmeti
таълим вазирлиги
sinflar uchun
o’rta ta’lim
maxsus ta'lim
fanlar fakulteti
ta'lim vazirligi
Toshkent axborot
махсус таълим
tibbiyot akademiyasi
umumiy o’rta
pedagogika fakulteti
haqida umumiy
Referat mavzu
fizika matematika
universiteti fizika
ishlab chiqarish
Navoiy davlat