Qo‘shish va ayirish, ko‘paytrish va bo‘lish amali ma’nosini ochib berish va uni bosqichlab kontsentrlarda bajarilishini o‘rgatish reja



Download 104.47 Kb.
bet3/5
Sana08.09.2021
Hajmi104.47 Kb.
1   2   3   4   5
Yuz ichida ko’paytirish va bo’lish.

O’qituvchi dars o’tishda quyidagi vazifalarni bajarishi zarur:

1)ko’paytirish va bo’lish ammallari ma’nosi bilan tanishtirish;

Ko’paytirishning o’rin almashtirish, gruppalash va ko’paytirishning qo’shishga nisbatan tarqatish (qavslarni ochish) xossalarini tushuntirish;

2)ko’paytirish jadvalini o’rgatish (yodlatish);

3)jadvaldan tashqari ko’paytirish va bo’lishni o’rgatish (0 ga ko’paytirish, 1 ga ko’paytirish va bo’lish, qoldiqli bo’lish);

100 ichida ko’paytirish va bo’lishni bir necha bosqichga bo’lib o’rgatamiz.

I.Tayyorgarlik bosqichi. 100 ichida ko’paytirish va bo’lish 2-sinfda o’qitiladi, ammo tayyorgarlik 1-sinfdan boshlanadi, 10 va 100 ichida nomerlashga bog’liq holda sanash orqali qo’shish va ayirish ham o’rgatilib boriladi. 2-sinf boshida 1-sinfdagi misollardan murakkabroq misollar unga bog’lab tushuntiriladi. Yil oxiriga kelib o’quvchilarda sonlarning tarkiblari haqidagi bilim ortadi va kengayadi, bu esa bir xil topshiriqlarni bajarish imkonini beradi. M: 16 ning ichida 2 soni 8 marta bor; 4 tadan 4 marta bor; 8 tadan 2 marta bor.

Quyidagilarni bir xil qo’shiluvchilarning yig’indisi ko’rinishida tasvirlang:

12= + + 18= +

12= + + + 18= + +

12= + 18= +

Bo’lish amalini o’rganishda ham 1-sinfdan tayyorgarlik ishlari olib boriladi. M.: “8 ta doiracha oling va uni 2 tadan qilib qo’ying”

II.Ko’paytirish va bo’lishning jadval usulining ongli o’zlashtirish uchun asos bo’ladigan nazorat masalalarini qarash. Endi o’quvchilarga bir xil qo’shiluvchilar yig’indisini ko’paytirishga almashtirishga mos bo’lgan misollarni berish kerak.

Masalan, “har qaysi taqsimchada 5 tadan olma bor. 4 ta taqsimchada qancha olma borq Rasmli tasvir bilan 5+5+5+5=20 misolni yechadilar”. Shunga o’xshash misollar yordamida o’qituvchi bir xil sonlarni qo’shish-ko’paytirish degan yangi amalni berishni aytadi, quyidagi mashqlar bilan qo’shishni ko’paytirishga almashtirish mustahkamlanadi.

1.Qo’shishni ko’pytirishga almashtiring.

3+3+3+3+3= 6+6+6+6=

2.Natijalarni hisoblang, o’z o’rnida qo’shishni ko’paytirishga almashtiring.

8+8+8+7= 9+9+6=

3.Ko’paytirishni qo’shishga almashtiring. 4*2= 5*3=

4.Ifodalarni taqqoslang va >,< yoki = belgilarni qo’ying.

4+4+4+4…4*3, 9*6… 9+9+9+9+9, 7*4…7+7+7+7+7

5.Namuna bo’yicha natijalarni hisoblang.

5*7=35, 5*8= 8*3=24, 8*4=

Bo’lishning aniq ma’nosi bo’lishga doir masalalar yechishda, so’ngra teng qismlarga doir masalalar yechishda ochib beriladi. Ko’paytirishning o’rin almashtirish xossasi va komponent va uning natijalarining nomiga bog’liq holda bo’lishning komponentlari va natijasi nomi bilan tanishadilar.

3-sinf matematikasida ko’paytmaning o’rin almashtirish xossasi kataklar, doirachalar, tugmalar, yulduzchalar kabi predmetlar qatoridan foydalanib tushuntiriladi. Masalan: To’g’ri to’rtburchakni chizib, uni kvadratlarga ajratishadi, uni sanashda oldin ustun bo’yicha, keyin qator bo’yicha sanab 4*2=8, 2*4=8 ni keltirib chiqaradilar. Bu xulosa uchun quyidagi mashqlarni bajarish mumkin.

1.Tushurib qoldirilgan sonlarni toping.

5…=60

2.Namuna misoldan foydalanib hisoblang.



3*(12+15)=3*12+3*15=36+45=81; 15*(5+1)=

3.Ifodalarni taqqoslang va … lar o’rniga >,<, = belgilarini qo’ying. 12*3… 72:2, 5…32:8

Shu o’rinda jadvaldan foydalanish mumkin:


a

b

ab

ba

3

4







7

2







10

5







Natijada umumiy ko’rinishdagi a*v=v*a tenglikni keltirib chiqaradilar.

Xususiy holda 1 ga ko’paytirish va bo’lish misollarida mustahkamlanadi. Bo’lishdagi oson yo’llardan biri nol bilan tugaydigan sonlar ustida bo’lish amalini bajarishdir. 80:10=8

III.Ko’paytirish va bo’lish jadvali bilan ishlash.

Jadvalda ko’paytirish va bo’lish matematika o’qitishning muhim vazifalaridan biridir. Jadval asosan 2-sinfda tuzilib, 3-4-sinflarda minglik va ko’p xonali sonlarga tadbiq qilinadi. Jadvalni tuzish quyidagi reja asosida olib boriladi:

1)Bir xil ko’rinishlarni qo’shish. Masalan: 5*3=5+5+5=15

2)Namuna misol asosida boshqa ko’pytirishlarni bajarish.

Masalan: 2*3=6, 2*4 ni toping. Uni 2*3+2=6+2=8 ko’rinishida hisoblash o’rgatiladi.

3)Ko’paytirishning qo’shishga nisbatan taqsimot xossasidan foydalanish.

4)Ko’paytirishning o’rin almashtirish xossasidan foydalanish.

3*7=7*3


O’zgarmas songa ko’paytirish va bo’lim jadvali quyidagicha tuziladi. Masalan: 4*4=16, 4*5=20, 4*6=24, 4*7=28, 4*8=32, 4*9=36 yonidan 5*4, 6*4, 7*4, 8*4, 9*4 ni hisoblash topshiriladi:

16:4= 20:4= 24:4= 28:4= 32:4= 36:4= yonidan 25:5, 24:6, 28:7, 32:8, 36:9 topshiriqlari beriladi.



Tushuntirishda buyumlarning rasmlari, sonli figuralar, kv.sm, kv.dm, kartondan qirqilgan uchburchaklardan foydalanish kerak.

1

2

3

4

5

6

7

8

9

10

2




























3




























4




























Ko’paytirishjadvalinituzishucun 10x10 takatakolinadivaunio’tkazishdato’g’rito’rtburchakdanfoydalanishmumkin.


Download 104.47 Kb.

Do'stlaringiz bilan baham:
1   2   3   4   5




Ma'lumotlar bazasi mualliflik huquqi bilan himoyalangan ©hozir.org 2020
ma'muriyatiga murojaat qiling

    Bosh sahifa
davlat universiteti
ta’lim vazirligi
maxsus ta’lim
O’zbekiston respublikasi
zbekiston respublikasi
axborot texnologiyalari
o’rta maxsus
guruh talabasi
nomidagi toshkent
davlat pedagogika
texnologiyalari universiteti
xorazmiy nomidagi
toshkent axborot
pedagogika instituti
haqida tushuncha
rivojlantirish vazirligi
toshkent davlat
Toshkent davlat
vazirligi toshkent
tashkil etish
matematika fakulteti
ta’limi vazirligi
samarqand davlat
kommunikatsiyalarini rivojlantirish
bilan ishlash
pedagogika universiteti
vazirligi muhammad
fanining predmeti
Darsning maqsadi
o’rta ta’lim
navoiy nomidagi
haqida umumiy
Ishdan maqsad
moliya instituti
fizika matematika
nomidagi samarqand
sinflar uchun
fanlar fakulteti
Nizomiy nomidagi
maxsus ta'lim
Ўзбекистон республикаси
ta'lim vazirligi
universiteti fizika
umumiy o’rta
Referat mavzu
respublikasi axborot
таълим вазирлиги
махсус таълим
Alisher navoiy
Toshkent axborot
Buxoro davlat