Qarshi muhandislik iqtisodiyot instituti



Download 0.64 Mb.
bet1/5
Sana21.05.2017
Hajmi0.64 Mb.
  1   2   3   4   5
O`ZBEKISTON RESPUBLIKASI OLIY VA O`RTA MAXSUS TA`LIM VAZIRLIGI.
QARSHI MUHANDISLIK IQTISODIYOT INSTITUTI.

Geodeziya, kartografiya va kadastr” kafedrasi.



Neft va gaz fakul’teti talabalariga

Geodeziya” fanidan



Amaliy mashg’ulotlarni bajarishga doir

Uslubiy ko`rsatmalar.



QARSHI – 2013 yil.

Тuzuvchi: «Geodeziya, kartografiya va kadastr»

kafedrasi katta o`qituvchisi Tojiyev U.

Таqrizchilar: «Geodeziya, kartografiya va kadastr»

dotsenti M.Bozorov.

«Neft – gaz konlari geologiyasi va razvedkasi»

kаfedrasi dotsenti T. Yarboboev.

“Geodeziya” fanidan Amaliy mashg’ulotlarni bajarishga doir Uslubiy ko`rsatmalar. “Geodeziya, kartografiya va kadastr” kafedrasining 201__ yil “_____” “_____” dagi №_____ sonli, Neft va gaz fakulteti Uslubiy komissiyasining 201__ yil “_____” “_____” dagi №_____ sonli, institut Uslubiy Kengashining 201__ yil “_____” “_____” dagi _____ sonli yig‘ilishlarida kо‘rib chiqilib tasdiqlangan.




QARSHI – 2013.

Amaliy mashg’ulot – aniq maqsadga qaratilgan va ta’lim beruvchi tomonidan boshqarib turiladigan, aniq bir topshiriqni bajarish uchun kerakli nazariy darsda olingan maxsus bilimlar asosida malaka va ko’nikmalarni shakllantirish maqsadida olib boriladigan rejali didaktik harakatdir.

KIRISH.

Та’lim – tarbiyadagi sifat o’zgarishlar va yuqori samaradorlik ko’proq o’qitish jarayonining tarixiy ildizlari va zamonaviy yutuqlarini talabalar onggiga singdirishni qay darajada olib borilganligiga bog’liq bo’lib, u barkamol avlod tarbiyasida mustahkam asos bo’ladi. Ana shunday asoslarda ta’lim – tarbiya berish bo’lajak mutaxassislarni yangicha sharoitlarda ishlashga tayyorlovchi innovatsion jarayon bo’lib, oldingi egallagan bilimlari asosida ijobiy samaradorlikni beruvchi yangi yondashuv texnologiyalarini yaratish va joriy etishdan iboratdir. Bu talablarni bajarish esa ta’lim–tarbiya jarayonini ilm–fan va texnika–texnologiya-larining eng so’ngi yutuqlari asosida, zamon talablarini hisobga olgan holda tashkil etish muammosi mavjudligini ta’kidlaydi.

Bu borada Respublikamizda qator tadbirlar amalga oshirilmoqda. Jumladan, «Ta’lim to’g’risida» gi qonun, «Kadrlar tayyorlash milliy dasturi» va jahon ta’limi andozlari talablariga mos keluvchi «Davlat ta’lim standartlari» da davr bilan hamnafas, ya’ni «Intellektual asr» ning faol ishtirokchilarini tayyorlash ko’zda tutilgan. XXI asrning faol ishtirokchisi esa keng ma’noda ta’lim–tarbiya va ularning rivojlanishi haqidagi ma’lumotlar bilan bog’langan holda barkamol shaxsni voyaga yetkazishdek innovatsion jarayonni o’zida mujassamlashtiradi.

Shuning uchun ham Neft va gaz fakul’teti talabalariga “Geodeziya” fanidan Amaliy mashg’ulotlarni bajarishga doir Uslubiy ko`rsatmalar yozildi. Maqsad – amaliy mashg’ulotlarda talabalar turli xildagi geodezik o’lchovlarni amalga oshirish, ishlab chiqish, baholash va ular asosida joyning karta va planlarini tuzishni o’rganadilar.


Amaliy mashg’ulot №1.

MavzuOriyentirlash burchaklari.



Mashg’ulot maqsadi: Oriyentirlash burchaklari haqida tushuncha, va ular bo’yicha masalalar yechish. Agar joyda haqiqiy (geografik) meridianning boshlang’ich deb qabul qilingan shimoliy yo’nalishi ma’lum bo’lsa, boshlang’ich yo’nalishga nisbatan ma’lum burilish burchagi olib, inshoot o’qlari yo’nalishini aniqlash mumkin.

Joyda boshlang’ich deb qabul qilingan yo’nalishga nisbatan berilgan yo’nalishni aniqlashga oriyentirlash deyiladi. Geodeziyada boshlang’ich yo’nalish uchun meridian yo’nalishi qabul qilingan.

Chiziqlarni oriyentirlash uchunhaqiqiy azimuth, direksion burchak, rumb va magnit azimut deb ataluvchi gorizontal burchaklar ishlatiladi. Haqiqiy azimut deb, haqiqiy (geodezik) meridianning shimoliy uchidan soat mili yo’nalishi bo’yicha berilgan chiziqqacha o’lchangan gorizontal burchakka aytiladi.

U “A” harfi bilan belgilanib, 00 dan 3600 gacha o’lchanadi. Azimut bo’lishi mumkin to’g’ri va teskari.Teskari azimut to’gri azimutdan 1800 ga farq qiladi, ya’ni:


Ates=Ato’g’+1800.

Topshiriq №1

To’g’ri geografik azimut va to’g’ri (teskari) meridianlarning yaqinlashish burchaklari qiymati bo’yicha teskari azimut qiymatini berilgan variantlar asosida aniqlang? (1-rasm).


Misol №1.

Berilgan:

Ato’g’ = 650 33I;

to’g’ = + 10 12I;

tes = + 10 07I;



Aniqlash kerak.

  1. Ates = ?

  2. AI = ?

Yechish.

Ates = Ato’g’ +1800to’g’ - γtes = 65033I + +180+10 12I -10 07I = 245038I;

AI = 65033I + 10 12I = 66045I;





1– rasm.

Аtes = А to’g’  1800 +  to’g’ -  tes



– ОВ chizig’i bo’yicha teskari azimut; АI – ВО chizig’i bo’yicha to’g’ri azimut;  – meridianlar yaqinlashishi.

Variantlar:

1. Аto’g’ = 720 35I; to’g’ = + 10 08I;

tes = + 10 00I;



2. Аto’g’ = 830 41I; to’g’ = - 00 55I;

tes = - 00 50I;



3. Аto’g’ = 2520 17I; to’g’ = + 00 42I;

tes = + 00 41I;



4. Аto’g’ = 930 13I; to’g’= + 10 20I;

tes = + 10 17I;



5. Аto’g’ = 510 25I; to’g’= - 10 15I;

tes = - 10 18I’;



6. Аto’g’= 62 0 44I; to’g’= - 00 36I;

tes = - 00 40I;



7. Аto’g’ = 870 58I’; to’g’= + 10 01I;

tes = + 10 06I;



8. Аto’g’ = 1430 03I; to’g’= + 10 10I; tes = + 10 13I;

9. Аto’g’ = 3380 50I; to’g’= - 10 18I; tes = - 10 21I;

10.Аto’g’ = 1800 10I; to’g’= - 00 27I;

tes = - 00 28I’.



Topshiriq №2.

Magnit azimutining qiymati va magnit milining og’shi bo’yicha geografik azimutni aniqlang? (2-rasm).



Misol №2.


Berilgan.

Amag.= 62012I;

δ = - 0023I;


Aniqlash kerak.

Ahaq = ?



Yechish.

Ahaq = Amag. – δ =

=62012I - 0023I = 61049I;




2– rasm.

Аhaq = Аmag  ;

Аhaq = Аmag + ( > 00 holatida);

Аhaq = Аmag -  ( < 00 holatida);

Аmag – magnit azimuti;

 - magnit milining og’ishi.



Variantlar:

1. Аmag = 520 42I;  = + 00 32I;

2. Аmag = 480 19I;  = + 00 56I;

3. Аmag = 1920 17I;  = - 10 14I;

4. Аmag = 1270 32I;  = - 70 47I;

5. Аmag = 1250 30I;  = + 00 52I;

6. Аmag = 870 40I;  = - 10 05I;

7. Аmag = 1500 25I;  = + 20 08I;

8. Аmag = 2380 55I;  = - 30 13I;

9. Аmag = 1450 00I;  = + 50 27I;

10. Аmag = 3130 41I;  = - 00 13I.


O’q meridianning shimoliy uchidan soat milining yo’nalishi bo’yicha chiziqqacha o’lchanayotgan burchakka azimut deyiladi. Azimut bo’lishi mumkin haqiqiy va magnit azimutlari.

Topshiriq №3.

Magnit azimutining qiymati va magnit milining og’ishi bo’yicha direksion burchagini aniqlang? (3-rasm)






3– rasm.

= А - 



Variantlar:

1. А = 420 51I;  = + 00 55I;

2. А = 1850 40I;  = - 00 37I;

3. А = 2430 42I;  = - 00 43I;

4. А = 980 57I;  = + 00 42I;

5. А = 720 30I;  = + 10 05I;

6. А = 1450 50I;  = - 10 57I;

7. А = 630 26I;  = + 10 03I;

8. А = 3110 08I;  = - 00 35I;

9. А = 180 13I;  = + 10 32I;

10. А = 380 21I;  = + 10 13I.

O’q meridian yoki unga parallel bo’lgan chiziqning shimoliy uchidan soat milining yo’nalishi bo’yicha chiziqqacha o’lchanayotgan goriontal burchakka direksion burchak deyiladi va u “α” harfi bilan belgilanib, 00 dan 3600 gacha o’lchanadi.Direksion burchak bo’lishi mumkin to’g’ri va teskari. Teskari direksion burchak to’gri direksion burchakdan 1800 ga farq qiladi, ya’ni: α tes= α to’g’+1800.

Misol №3.


Berilgan.

А = 760 18I;

= + 00 55I;



Aniqlash kerak.

= ?



Yechish.

= А -  = 760 18I - 00 55I = 75023I;



Topshiriq №4.
Direksion burchaklarining qiymatlari bo’yicha rumb burklarini aniqlang va sxemasini chizing? (4-rasm).




4 – rasm.


ShShq; r1 = 1 (1– chorak);

JShq; r2 = 1800 - 2 (2– chorak);

JG’; r3 = 3 - 1800 (3– chorak);

ShG’; r4 = 3600 - 4 (4– chorak).

Variantlar:

1. 1 = 52035I

6. 6 = 57050I

2. 2 = 132040I

7. 7 = 159012I

3. 3 = 192015I

8. 8 = 249056I

4. 4 = 297025I

9. 9 = 56023I

5. 5 = 135028I

10. 10 = 203012I





Misol №4.


Berilgan.

4 = 307025I



Aniqlash kerak.

r4 = ?

Yechish.

Direksion burchak 4-chorakda yotganligi tufayli, ShG’; r4 = 3600 - 4 = 3600 - 307025I =

= 62035I;

Javob, ShG’; r4 = 62035I;



Topshiriq №5.

To’g’ri direksion burchagi qiymatlari bo’yicha teskari direksion burchaklarini aniqlang? (5-rasm).



Misol №5.

Berilgan.

to’g’ = 307025I



Aniqlash kerak.

tes. = ?



Yechish.

tes = to’g’ 1800 = 307025I – 1800 = 127025I;

Javob, tes = 127025I;







5– rasm.

tes =  to’g’  1800





Variantlar:

1. tes = 470 50

2. tes = 1920 45

3.tes = 2540 42

4. tes = 3420 47

5. tes = 730 52

6. tes = 3250 15

7. tes = 2310 18

8.tes = 3310 06

9. tes = 1190 54

10. tes = 1100 48





Amaliy mashg’ulot №2.

Mavzu – To’g’ri va teskari geodezik masalalar.



Mashg’ulot maqsadi: Teodolit yo’li nuqtalari koordinatalarini hisoblashda, inshootloyihasini joyga ko’chirishda va boshqa maqsadlarda to’g’ri va teskari geodezik masalalarni yechishga to’g’ri keladi.

1.To’g’ri geodezik masala.

To’gri geodezik masalada 1-2 chizig’ining 1-chi nuqtasi koordinatasidan x1 va y1 (6-rasm) chiziqning direksion burchagi α1-2 va gorizontal quyilishi d lardan foydalanib, 2-chi nuqtaning koordinatalari x2 va y2 topiladi.





6– rasm.

6-rasmga ko’ra: koordinata orttirmalari quyidagi formula bo’yicha aniqlanadi:



bu yerda: x1, y1, x2, y2 lar 1 va 2-chi nuqtaning koordinatalari.



Δx va Δy - koordinata orttirmalari;


Misol №6.

Berilgan.

1.d1-2= 130,614m

2.1-2=230 00I 15II

3.X1=114767,03m

4.Y1=118263,15m


Aniqlash kerak.

ΔX = ? ΔY = ?

X2 = ? Y1 = ?







Yechish.

1,2, a to’gri burchakli uchburchagidan, koordinata orttirmalari quyidagicha aniqlanadi:

EMBED Equation.3 (2.1)

buyerda d1 – 2 – 1 – 2 chizig’ning gorizontal quyilish masofasi;

1 – 2 – 1 – 2 yo’nalishining direksion burchagi.



U holda, 2 – nuqtaning koordinatalarini quyidagi formula orqali aniqlanadi:

EMBED Equation.3 (2.2)


Download 0.64 Mb.

Do'stlaringiz bilan baham:
  1   2   3   4   5




Ma'lumotlar bazasi mualliflik huquqi bilan himoyalangan ©hozir.org 2020
ma'muriyatiga murojaat qiling

    Bosh sahifa
davlat universiteti
ta’lim vazirligi
O’zbekiston respublikasi
maxsus ta’lim
zbekiston respublikasi
o’rta maxsus
davlat pedagogika
axborot texnologiyalari
nomidagi toshkent
pedagogika instituti
texnologiyalari universiteti
navoiy nomidagi
samarqand davlat
guruh talabasi
ta’limi vazirligi
nomidagi samarqand
toshkent axborot
toshkent davlat
haqida tushuncha
Darsning maqsadi
xorazmiy nomidagi
Toshkent davlat
vazirligi toshkent
tashkil etish
Alisher navoiy
Ўзбекистон республикаси
rivojlantirish vazirligi
matematika fakulteti
pedagogika universiteti
таълим вазирлиги
sinflar uchun
Nizomiy nomidagi
tibbiyot akademiyasi
maxsus ta'lim
ta'lim vazirligi
махсус таълим
bilan ishlash
o’rta ta’lim
fanlar fakulteti
Referat mavzu
Navoiy davlat
umumiy o’rta
haqida umumiy
Buxoro davlat
fanining predmeti
fizika matematika
universiteti fizika
malakasini oshirish
kommunikatsiyalarini rivojlantirish
davlat sharqshunoslik
jizzax davlat