Pedagogika va psixologiya


Xusayin Voiz Koshifiyning  ijtimoiy axlokiy karashlari



Download 239.45 Kb.
Pdf ko'rish
bet12/12
Sana31.10.2020
Hajmi239.45 Kb.
1   ...   4   5   6   7   8   9   10   11   12
Xusayin Voiz Koshifiyning  ijtimoiy axlokiy karashlari. 

 

Koshifiy  taxallusi  bilan  ijod  kilgan  Urta  Osiyo    va  Xurosonning  mashhur 



mutafakkiri  Xusayin  Voiz  Koshifiy  1440  yillarda  tugilib  1505  yilgacha  yashagan 

va ijod kilgan. 

Koshifiyni uz davrining ilmli hamda ma’rifatli kishisi deb tan olganlar. 

Xusayin Voiz Koshifiy axlokshunoslik, falsafa, tarix, riyoziyot, falakiyot, adabiyot 

ta’lim-tarbiya sohasida ijod kilgan. 

 

Koshifiy  «Futuvatnomai  sultoniy  yoxud  juvonmardlik  tarikati»,  «Risolai 



Xotamiya»,  «Axlokiy  Muxsiniy»,  «Anvari  Suxaymiy»  risolalarida  ijtimoiy- 

siyosiy, axlokiy ta’lim goyalarini ilgari suradi. 

Xusayin  Voiz  Koshifiy  kup  yillar  talabalarga  taxsil  beradi.  Shu  sababali  uz 

asarlarida ta’lim va tarbiya masalalariga oid kuplab fikrlarni uchratish mumkin. 

Bola tarbiyasida eng katta ahamiyat kasb  etuvchi  muallimning roli haqida tuxtalib 

uncha  katta  baxo  beradi  va  uziga  xos  tarbiya  uslublarini  kullash  zarurligini 

ta’kidlaydi.  Bolalarda  kobiliyat  masalasiga  jiddiy  e’tibor  berish  uni  yanada 

rivojlantirish,  yunaltirishi,  kasblarga  bulgan  layokat  va  kobiliyatlarini  yanada 

takomillashtirish shart-sharoitlari kanday yaratish haqida batavsil fikr yuritadi. 

 

Koshifiy  Alisher  Navoiy  singari  kishilarni  toifalarga  ajratadi.  Shaxslarni 



toifalashda  asosan  ularning  ijobiiy  va  salbiy  xususiyatlarining  ustuvorligiga  

tayangan  xolda  yaxshi  hamda  yomonga  ajratadi.  Beshta  guruhga  bulingan  ya’ni 

toifalangan shaxslarga ta’rif berib ijtimoiy davrning talablarini ham inobatga oladi. 

Shaxsning ijtimoiy belgisi zarur lekin axlokiy fazilatlari ustuvordir degan xulosani 

keltiradi.  

X - XIII asrlarda insonlarni tabakalashtirish zarurati yuzaga keladi, futuvvat jamoa 

bulib  shakllana  boshladilar.  Futuvvatchilar  muayyan  koida  -  talablarga  rioya  etar, 

ma’naviy  va  jismoniy  yetuklikka  intilar,  kayerdaki  bulmasinlar,  nima  ish  bilan 

shugullanmasinlar,  mardlik  va  oliyjanoblik  namunasini  kursatar,  zulm  va 

xaksizlikka karshi kurashadilar. 

 

Futuvvat haqida arab va fors tillarida yozilgan asarlar bir talay bulib, ushbu 



risolalarda  juvonmardning rasm-rusumlari, odobi xususida fikrlar keltiriladi. 

Xusayin Voiz Koshifiy  kalamiga mansub bulgan «Futuvvatnomai sultoniy» nomli 

risolasi bu ilmning kup tomonlarini kamrab olgani bilan ajralib turadi. U uz asarida 



futuvvatni  tarikatning  bir  bo`lagi  deb  karaydi.  Futuvvat  asoslari  va    tasavvuf 

goyalari bir-biriga muvofik keladi. Inson axlokini poklash, mexru-shavkat, ximmat 

va  mardlik  kursatish  haqida  batafsil  gapiradi.  Bu  ilmning  mavzusi  inson  ruhi 

tadkiki  va  axlok  martabalarini bayon  kiladi, risolada  barcha masalalar  savol  javob 

tarikasida beriladi. 

 

Xusayin  Voiz  Koshifiy    «Axlokiy  Muxsiniy»  asari  axlokshunoslik 



muammolarini fan sifatida tan olib, uning vazifalarini belgilab beradi.  

Adib ushbu  asarida  axlokiy  goyalar, fikrlarni uktirishi  bilan emas balki  xikmat  va 

falsafa asosida  mushoxada yuritadi, jamiyatni,  odamlarni taxlil etadi. Insonga xos 

bulgan umumiy xususiyat va fazilatlarni, ojizlik va uluglik sifatlarini ochib beradi.     

 

Koshifiyning  har  bir  asari  olam-olam  ma’noga  ega  xazinadir.  Asosan 



insonning  saxiyligi,  ezgu  xulk-atvori,  zoxiran  va  botinan    poklik,  mexr-okibat  va 

muruvvat  kursatish  kabi  sifatlarni  uzida  mujassamlashtirgan  adibning  insoniyat 

halbida hamisha fozil kishi bulib kolishi  mukarrardir.  

 

 



 

 

 



 

 

 



 

 

 



Download 239.45 Kb.

Do'stlaringiz bilan baham:
1   ...   4   5   6   7   8   9   10   11   12




Ma'lumotlar bazasi mualliflik huquqi bilan himoyalangan ©hozir.org 2020
ma'muriyatiga murojaat qiling

    Bosh sahifa
davlat universiteti
ta’lim vazirligi
O’zbekiston respublikasi
maxsus ta’lim
zbekiston respublikasi
o’rta maxsus
davlat pedagogika
axborot texnologiyalari
nomidagi toshkent
pedagogika instituti
texnologiyalari universiteti
navoiy nomidagi
guruh talabasi
samarqand davlat
toshkent axborot
nomidagi samarqand
toshkent davlat
haqida tushuncha
ta’limi vazirligi
xorazmiy nomidagi
Darsning maqsadi
vazirligi toshkent
Toshkent davlat
tashkil etish
Alisher navoiy
rivojlantirish vazirligi
Ўзбекистон республикаси
matematika fakulteti
pedagogika universiteti
sinflar uchun
Nizomiy nomidagi
таълим вазирлиги
tibbiyot akademiyasi
maxsus ta'lim
o’rta ta’lim
bilan ishlash
ta'lim vazirligi
fanlar fakulteti
махсус таълим
kommunikatsiyalarini rivojlantirish
umumiy o’rta
Referat mavzu
fanining predmeti
haqida umumiy
Navoiy davlat
fizika matematika
universiteti fizika
Buxoro davlat
malakasini oshirish
davlat sharqshunoslik
Samarqand davlat