P. Gulyamov, R. QuRbonniyozov, m avEzov, n. SaiDova


ii bob. yER – QuyoSh SiSTEmaSiDaGi SayyoRa



Download 3.37 Kb.
Pdf ko'rish
bet13/157
Sana06.07.2021
Hajmi3.37 Kb.
1   ...   9   10   11   12   13   14   15   16   ...   157
ii bob. yER – QuyoSh SiSTEmaSiDaGi SayyoRa
      
6­rasm. Qutb (Oltin Qoziq) yulduzini va ufqning shimoliy nuqtasini topish.
Shimoliy 
nuqta
Oltin Qoziq
 (Qutb) yulduzi 
Katta Ayiq 
Kichik Ayiq 
Sh 
http://eduportal.uz


12
ye
r
 —
 quyosh 
si
st
emasi
dagi
 sa
yyor
a
Ko‘rinib  turadigan  ancha  yorug‘  yulduzlardan  biri  Oltin  Qoziq 
(Qutb) yulduzidir. Bu yulduz hamma vaqt ham osmonda bir joyda — 
Shimoliy  qutb  ustida  turadi.  Oltin  Qoziq  (Qutb)  yulduzini  osongina 
topsa  bo‘ladi.  Buning  uchun  Katta Ayiq  yulduzlar  turkumi  —  cho‘-
michning chekkasidagi ikkita yulduz oralig‘idagi masofani besh marta 
qo‘yib chiqilsa, Oltin Qoziq yulduziga boradi (11-bet 6-rasm).
Quyosh  –
  Yerga  eng  yaqin  bo‘lgan  yulduz  –  olov  shardir.  U 
Quyosh  sistemasining  o‘rtasida  joylashgan.  Quyosh  kattaligi  va 
haroratiga ko‘ra o‘rtacha yulduzlarga teng. Uning massasi (og‘irligi) 
Yer og‘irligidan salkam 332 ming marta katta, diametri Yer diametridan 
109 marta uzun. Yuzasidagi harorat salkam +6000 °C. O‘z o‘qi atrofida 
27  Yer  sutkasidan  sal  ko‘proq  vaqtda  bir  marta  aylanib  chiqadi. 
Quyosh – Yerdagi yorug‘lik va issiqlik manbayi. Yerdagi o‘simlik va 
hayvonlarning  mavjudligi,  tabiatdagi  aylanma  harakat  Quyoshning 
issiqligi  va  yorug‘ligi  tufaylidir.  Uning  atrofida  8  ta  sayyora  aylanib 
turadi.  Bular:  Merkuriy,  venera, Yer,  Mars, Yupiter,  Saturn,  Uran, 
Neptun  sayyoralaridir  (7-rasm).  Sayyoralarning  yulduzlardan  farqi 
shuki, ular nur sochmaydi, Quyoshdan tushgan nurni qaytaradi, xolos. 
Olimlar murakkab asboblar, har xil teleskoplar yordamida sayyoralar 

Download 3.37 Kb.

Do'stlaringiz bilan baham:
1   ...   9   10   11   12   13   14   15   16   ...   157




Ma'lumotlar bazasi mualliflik huquqi bilan himoyalangan ©hozir.org 2020
ma'muriyatiga murojaat qiling

    Bosh sahifa
davlat universiteti
ta’lim vazirligi
maxsus ta’lim
O’zbekiston respublikasi
axborot texnologiyalari
zbekiston respublikasi
o’rta maxsus
nomidagi toshkent
guruh talabasi
davlat pedagogika
texnologiyalari universiteti
xorazmiy nomidagi
toshkent axborot
pedagogika instituti
rivojlantirish vazirligi
haqida tushuncha
toshkent davlat
Toshkent davlat
vazirligi toshkent
samarqand davlat
tashkil etish
kommunikatsiyalarini rivojlantirish
ta’limi vazirligi
matematika fakulteti
navoiy nomidagi
vazirligi muhammad
bilan ishlash
fanining predmeti
nomidagi samarqand
Darsning maqsadi
maxsus ta'lim
pedagogika universiteti
ta'lim vazirligi
Toshkent axborot
o’rta ta’lim
Ўзбекистон республикаси
sinflar uchun
haqida umumiy
fanlar fakulteti
fizika matematika
Alisher navoiy
Ishdan maqsad
universiteti fizika
Nizomiy nomidagi
moliya instituti
таълим вазирлиги
nazorat savollari
umumiy o’rta
respublikasi axborot
Referat mavzu
махсус таълим