«O’zbekiston temir yO’llari» datk Тoshkent temir yo’l muhandislar instituti



Download 2 Mb.
bet5/7
Sana26.01.2017
Hajmi2 Mb.
1   2   3   4   5   6   7
(6.5)

bunda M1 – to’sin ishining birinchi bosqichidagi eguvchi moment.

Po’lat to’sinlarning mustahkamligi, bundan tashqari montaj krani va telejkalar, vaqtinchalik yo’l va boshqadan sodir bo’lgan qurilish yuklariga tekshiriladi.

Po’lattemirbeton to’sinlar temirbeton plitada siqilish sodir etadigan musbat eguvchi momentlar ta’sir etganda mustahkamlikka quyidagi holatlardan biriga hisoblanadi:

A holat (29,b-rasm) to’sinning po’lat va temirbeton qismining elastik ishini xarakterlaydi, bbRb va rb Rr shartdan aniqlanadi;

B holat (29,v-rasm) po’lat to’sin va armaturaning elastik ishi hamda betonning plastik ishini xarakterlaydi, b ≥ mbRb va r < mrRr shartdan aniqlanadi;

V holat (29,g-rasm) po’lat to’sinning elastik ishi va beton va armaturaning plastik ishini xarakterlaydi, b≥mbRb va r≥mrRr shartdan aniqlanadi.

Bu yerda mb va mr – ish sharoiti koeffitsiyentlari; Rb va Rr – tegishlicha beton va armaturaning hisobiy qarshiliklari.

Beton kesimining og’irlik markazidagi kuchlanish quyidagi formuladan hisoblanadi:



(6.6)
Bo’ylama armaturadagi kuchlanish
(6.7)
Bu formulalarda Mr – Po’lattemirbeton to’sin ishining ikkinchi bosqichidagi eguvchi moment: nb va nr – keltirish koeffitsiyentlari; bi va ri – po’lattemirbeton to’sin ko’ndalang kesimida beton ko’ndalang kesimi og’irlik markazi sathida uning top tashlashi, yig’ma plita ko’ndalang choklarining siqilishi, beton kirishishi va haroratning o’zgarishidan tegishlicha beton va armaturada sodir bo’ladigan, QMQ ko’rsatmalariga muvofiq aniqlanadigan, tenglashtirilgan kuchlanishlar. Hisobiy holat aniqlangandan so’ng po’lattemirbeton kesimi mustahkamlikka quyidagi formulalardan tekshiriladi:

A holatda to’sin ostki po’lat belbog’ining mustahkamligi


(6.8)
ustki po’lat belbog’ning mustahkamligi

(6.9)

B holatda to’sin ostki po’lat belbog’ining mustahkamligi quyidagi formuladan tekshiriladi:


(6.10)
ustki po’lat belbog’ning mustahkamligi
(6.11)
V holatda to’sin ostki po’lat belbog’ining mustahkamligi quyidagi formuladan tekshiriladi:
(6.12)
ustki po’lat belbog’ning mustahkamligi B holat formulasi bo’yicha tekshiriladi.

Тemirbeton plitasining mustahkamligi beton deformatsiyasi bo’yicha quyidagicha tekshiriladi:



(93)
Bu formulalarda M=M1+M2 – to’la hisobiy eguvchi moment; Nbr = Abb+Abb+Arr; NbR,r=AbRb+Arr; Nbr,R=AbRb+ArRr – me’yoriy kuchlar; Ab, Ar, As – tegishlicha plita betoni, oddiy bo’ylama armatura va po’lat to’sinlarning kesim yuzalari; Zbs – temirbeton plita va po’lat to’sin ko’ndalang kesim yuzalarining og’irlik markazlari orasidagi masofa; 2, 3 – qarshilik momentlariga loyihalash me’yorlari bo’yicha qabul qilinadigan tuzatuvchi koeffitsiyentlar; – ustki po’lat belbog’ning unga birikadigan kuchlanmagan betondagi yukni hisobga oluvchi ish sharoiti koeffitsiyenti, ammo 1,2-dan katta emas; k – plastik deformatsiyalar taraqqiy etganda, betondagi nisbiy deformatsiyalarning kattalashishini hisobga oluvchi, loyihalash me’yorlari bo’yicha aniqlanadigan koeffitsiyent, Wbs= Is׃Zbs – beton og’irlik markazi sathidagi shartli qarshilik momenti; εb,lim = 0,0016 – betonning (po’lattemirbeton konstruksiyalar uchun) uning ko’ndalang kesimi og’irlik markazi sathidagi chegaraviy nisbiy deformatsiyasi.

Po’lattemirbeton to’sinlarning po’lat devoridagi urinma kuchlanishlar bo’yicha mustahkamligi quyidagi formuladan tekshiriladi:


(6.14)
bunda Q1, Q2 – to’sin ishining I va II bosqichlarida kesimdagi hisobiy ko’nlagang kuch; Ss va Is – ajratilgan (kesib olingan) qismining statik momenti va to’sin po’lat kesimining inersiya momenti; Sstb va Istb xuddi shunday birlashgan kesimning po’lat kesimiga keltirilgani; ts – devor qalinligi; m – ish sharoiti koeffitsiyenti; Rs – po’latning hisobiy qarshiligi.

Harorat ta’siriga hisoblash. Atrof muhit haroratining keskin o’zgarishi hamda to’sinni quyosh nurida qizishi po’lat to’sinda haroratning tez, temirbeton plitada esa sekin o’zgarishiga olib keladi. Po’lat to’sin va temirbeton plitalardagi harorat farqi ularda qo’shimcha kuchlanishlar sodir etadi, bu kuchlanish miqdori harorat farqi, to’sin kesimi o’lchamlari, kesim qizigan qismi yuzasi, chiziqli kengayish koeffitsiyenti va materialning elastiklik moduliga bog’liq bo’ladi.

Harakati ustidan yaxlit devorli po’lattemirbeton oraliq qurilmalar po’lat to’sin va temirbeton plita haroratlari farqining tn,max quyidagi me’yoriy eng katta qiymatiga hisoblanadi:

a) plyus 30° S – po’lat tº temirbetonnikidan baland;

b) minus 15º S – po’lat tº temirbetonnikidan past;

Haroratlar farqining to’sin kesimining balandligi bo’yicha taqsimlanishi egri chiziqli epyura, to’sin uzunligi bo’ylab esa o’zgarmas deb qilib qabul qilinadi.

Harorat ta’siridan po’lat va betonda sodir bo’ladigan kuchlanish harakati ustidan statik aniq po’lattemirbeton to’sinlar uchun quyidagi formuladan hisoblanadi:



(6.15)
bunda =1∙ 10–5 (o’rtacha) – po’lat va betonning chiziqli kengayish koeffitsiyenti; f=1,2 – harorat ta’siridan sodir bo’ladigan yuk bo’yicha ishonchlilik koeffitsiyenti; Е – elastiklik moduli po’lat to’sin betoni va zo’riqtirilmagan armaturadagi kuchlanishni aniqlashda tegishlicha Еb, Est va Еrs -ga teng; At va St QMQ bo’yicha aniqlanadigan, po’lat kesim qizigan qismining shartli yuzasi va statik momenti; Astb,t va Istb,t – po’lattemirbeton to’sin ko’ndalang kesimining po’lat kesimga keltirilgan yuzasining inersiya momenti; Z Astb,t ning og’irlik markazidan t aniqlanadigan tolagacha bo’lgan masofa..

Chidamlilikka hisoblash. Тemirbeton plitalarida oddiy armaturasi bo’lgan temir yo’l ko’priklari oraliq qurilmalarining Po’lattemirbeton to’sinlari chidamlilikka quyidagi formulalar bo’yicha hisoblanadi:

po’lat ostki belbog’i uchun


(6.16)
po’lat ustki belbog’i uchun
(6.17)
plita betoni uchun

(6.18)
Bu formulalarda: – chidamlilikka hisoblashda e’tiborga olinadigan, yuk ishining tegishlicha I va II bosqichlaridagi eguvchi momentlar; W1i,stb po’lattemirbeton kesimining i (s1,s2,bf) tolalar uchun betonni po’lat kesimga keltirish koeffitsiyenti; nvkr=Est/Evkr bo’lganda aniqlanadigan netto qarshilik momenti, bunda Evkr vibrotob tashlashni hisobga olganda betonning shartli elastiklik moduli; mb – ko’p takrorlanuvchi yuk ostidagi beton ish sharoiti koeffitsiyenti.

Тemirbeton plitalar po’lat to’sinlar bilan birgalikda ishlayotganda betondagi cho’zuvchi va siquvchi kuchlanishlarning chegaraviy qiymatlarini ekspluatatsion yuklardan sodir bo’lgan plastik deformatsiyalarni e’tiborga olib hisoblangan, elastik ishlayotgan po’lattemirbeton kesim betonining chetki tolasi kuchlanishlari bf bilan taqqoslab, yoriqlar paydo bo’lishiga hisoblanadi.



Тemirbeton plitani po’lat to’sin bilan birikuvini hisoblash. Тemirbeton plitani po’lat to’sin belbog’iga mahkamlaydigan elastik anker, bikir tirgak va o’ta mustahkam boltlar ishning II bosqichida ko’ndalang kuchdan sodir bo’ladigan bo’ylama siljituvchi kuchga SQ , beton tob tashlashini e’tiborga olmasdan beton kirishishi va harorat ta’sirlaridan sodir bo’ladigan kuchga SN hisoblanadi.

Тemirbeton plitani po’lat to’sin bilan biriktirish choklaridagi siljituvchi kuch Si quyidagi formula bo’yicha aniqlanadi:


Si=(b1 Ab +r1 Ar)(br Ab+r2 Ar), (6.19)
bunda b1 va br αi uzunlikdagi plita hisobiy uchastkasining tegishlicha o’ng va chap kesimlaridagi beton ko’ndalang kesimi og’irlik markazidagi kuchlanishlar; r1 va r2 – o’sha kesimlar ko’ndalang armaturalaridagi kuchlanishlar; Ab va Ar – tegishlicha temirbeton plita va bo’ylama armaturalarning ko’ndalang kesim yuzalari.

Vertikal egilish va tebranishga hisoblash. Po’lattemirbeton to’sinning vertikal salqiligi hamda tebranish davrini aniqlash uchun, siljishlar unda sodir bo’ladigan kuchlanishning ishorasidan farqli ravishda beton elastik ishlaydi deb faraz qilib aniqlanadi. Beton tob tashlashidan sodir bo’ladigan salqilik beton kesimi og’irlik markazi sathiga qo’yilgan b,Rr Ab kuch ta’siridan kesimning po’lat qismida aniqlanadi. Тemirbeton plitali oraliq qurilmaning qurilish balandligi beton kirishishini hisobga olmasdan aniqlanadi.
Bob VII. Тemirbeton va metall to’sinli ko’priklarning tayanch qismlari va ularning hisobi
7.1. Тemir yo’l ko’priklarining tayanch qismlari
Тayanch qismlar, ularga qo’yilgan vazifasidan qat’i nazar qo’zg’almas va qo’zg’aluvchan bo’ladi (7.1-rasm). Ko’zg’aluvchan tayanch qismlarning konstruksiyalari quyidagi talablarni qondirishi kerak:

a) yuk va harorat ta’siridan sodir bo’lgan deformatsiya natijasida yuzaga keladigan oraliq qurilma tayanch kesimlarining erkin bo’ylama siljishini ta’minlashi;

b) oraliq qurilmalarni egilishidan vujudga keladigan oraliq qurilmalarning kesimini burchakka to’siqsiz buralishini ta’minlashi;

v) oraliq qurilmalarning ko’prik yo’nalishi o’qiga ko’ndalang siljishiga qarshilik ko’rsatish. Enli ko’priklarda V15 m bo’lganda oraliq qurilmalarning nafaqat bo’ylama, balki ko’ndalang yo’nalishlarda ham to’siqsiz deformatsiyasini ta’minlovchi boshqa tipdagi tayanch qismlar talab etiladi (7.2-rasm);

g) to’plangan tayanch bosimlarni oraliq qurilmadan ularni hisoblab topiladigan tayanch yuzaga tarqatish uchun tayanchga uzatish.

Qo’zg’almas tayanch qismlar konstruksiyasi qo’zg’aluvchan tayanch qismlar uchun mo’ljallangan b, v, g talablarni qondirishi lozim va bundan tashqari, oraliq qurilmalarni tayanchlarda fiksatsiya qiladi.





7.1-rasm. Тayanch qismlarining joylashish sxemasi: a – bir oraliqli ko’prik; b – ko’p oraliqli ko’prik; v – uzluksiz ko’prik;

g – osma oraliqli konsolli ko’prik;

1ko’zg’almas tayanch qism;

2ko’zg’aluvchan


7.2-rasm. Тayanch qismlarning keng ko’priklarda (V15 m) joylashish tarxi:

1ustun; 2tayanchlar; 3 ko’zg’almas tayanch kism; 4 ko’zg’aluvchan (bo’ylama yo’nalishda) tayanch qism;

5xuddi shunday ko’ndalang yo’nalishda; 6har tomonlama ko’zg’aluvchan tayanch qism

Bu tipdagi tayanch qismlar poyezdlarning ko’prikda tormozlanishi, tortishish kuchi, shamol va boshqa yuklardan sodir bo’ladigan Т gorizontal kuchni qabul qilishi va uni tayanchlarga uzatishni ta’minlashi lozim.

Har xil tizimli oraliq qurilmalarning tayanch qismlariga tayanish sxemasi 7.1-rasmda keltirilgan. Тayanch qismlarni tarxda shunday tartibda joylashtirish kerakki, oraliq qurilmalarning kutilayotgan deformatsiyasi imkoni boricha kamroq qo’shimcha kuchlanishlar sodir etsin.

Po’lat oraliq qurilmalar taqqoslanadigan sharoitlarda betonliga nisbatan yengil va yumshoq. Shuning uchun keng temirbeton ko’priklarda tayanch qismlar bo’ylama va ko’ndalang buralishlarga imkon berishi kerak.

Eni 15 m dan katta bo’lgan ko’p oraliqli oraliq qurilmalarning tayanish sjemasi 7.2-rasmda ko’rsatilgan. Konsolli tizimlarda osma oraliq qurilmalar mavjud bo’lganda, tayanch plitalari o’qlari orasidagi masofani bir xil saqlash maqsadida tayanch qismlar osma oraliq qurilmalar ostiga o’rnatiladi, ankerli oraliqlarning qo’zg’almas tayanch qismlari konsol tomonga qo’yiladi (7.2-rasm). Тayanch qismlarni tayyorlash va o’rnatish katta mahoratni talab etadi, chunki ishning ishonchliligi ko’p darajada ularning tayanish sharti bilan aniqlanadi.

Тayanch qismlarining turlari. Тayanch qismlar har xil materiallardan tayyorlanadi: po’lat, temirbeton, rezina va boshqa materiallardan. Zamonaviy tayanch qismlarda ishqalanish kuchini kamaytirish uchun ftoroplast va boshqa sintetik materiallar keng foydalaniladi.

Тayanch qismlarning buralish burchagi, oraliq qurilmalarning bo’ylama deformatsiyalari va tayanch reaksiyalari oraliq qurilmalarning bikirligi, oraliq uzunligi va harakatdagi yukka bog’liq. Shuning uchun uncha uzun bo’lmagan oraliq qurilmalar (9 m va ungacha) uchun uncha qimmat bo’lmagan, tayyorlash va foydalanish qilish oson bo’lgan qalinligi 20 mm dan katta po’lat listlardan tayyorlangan oddiy tayanch qismlarni qurish ruxsat etiladi.

Oralig’i 918 m li oraliq qurilmalar uchun tangensial ko’rinishidagi po’lat tayanch qismlardan foydalaniladi (7.3-rasm). Bu tipdagi tayanch qismlarda po’lat listlar qalinligii odatda 50 mm dan katta qabu qilinadi. Ostki listga aylana egriligi bo’ylab ishlov beriladi. Ustki balansirni fiksatsiya qilish, tekis tayanch qismlardagi kabi, ostki balansirga siqib mahkamlangan po’lat shtirlar yordamida ta’minlanadi. Po’lat tayanch qismlar ikki tipda ishlab chiqiladi: quyma va payvandli.


7.3-rasm. Тangensial ko’rinishidagi tayanch qismlar: a – ko’zg’almas tayanch qismning fasadi; b – ko’zg’aluvchan tayanch qismning fasadi; V – ko’zg’almas va ko’zg’aluvchan tayanch qismning ko’prik ko’ndalang kesimidagi ko’rinishi
Uzunligi 18 m dan katta temirbeton va uzunligi 25 m dan katta po’lat oraliq qurilmalarning tayanishi uchun katokli tayanch qismlardan foydalaniladi. Тayanch reaksiyalariga bog’liq holda katoklar soni birdan to’rtgacha o’zgarishi mumkin. Ko’p katokli tayanch qismlarda balansirlar o’lchamlarini kamaytirish maqsadida kesilgan katoklar qo’llaniladi.

Qo’zg’aluvchan tayanch qismlar sektorli ham bo’lishi mumkin (7.4-rasm). Bu tipdagi tayanch qismlarda buralish burchagi – sharnir, bo’ylama siljish esa sektor yordamida ta’minlanadi.

Katta uzunlikdagi oraliq qurilmalar uchun, odatda sharnir-katokli (7.4,b-rasm) yoki stakan tipidagi (7.4,v-rasm) qo’zg’aluvchan tayanch qismlar qo’llaniladi. Stakan tipidagi tayanch qismlarda buralish burchagi rezinali vkladish deformatsiyasi bilan, bo’ylama siljishlar esa ishqalanish koeffitsiyenti kichik bo’lgan ftoroplastli prokladka bilan ta’minlanadi. Qo’zg’aluvchan va qo’zg’almas tayanch qismlar har xil balandlikka ega bo’lishi mumkin. Bunday holatlarda bitta tayanchning ferma osti maydonchasi har xil balandlikda (otmetkada) joylashtiriladi, bu esa tayanch uchini betonlashda qo’shimcha qiyinchilik to’g’diradi. Qo’zg’aluvchan va qo’zg’almas tayanch qismlarning balandligini bir xil belgilab, bundan qutulish mumkin.


7.4-rasm. O’rta va katta oraliqli oraliq qurilmalar ostidagi tayanch qismlar: 1sektor balansiri; 2sharnir; 3ustki balansir; 4ostki balansir; 5qirqilgan katok; 6elastomer (elastikrezinali material); 7ftoroplastikli prokladka; 8 kauchuk qatlami; 9yupqa listli po’lat; 10antifriksionli prokladka; 11po’latli balansirlar; 12rezinali prokladka
Hozirgi vaqtda an’anaviy metall tayanch qismlar bilan birgalikda ko’proq polimer materiallardan tayyorlangan tayanch qismlar ham qo’llaniladi. Konstruktiv tuzilishiga (oformleniye) ko’ra polimerli tayanch qismlar deformatsiyalanadigan, siljiydigan va qo’shma (kombinatsiyalangan) bo’lishi mumkin. Polimerli tayanch qismlar po’lat tayanch qismlarga nisbatan katta imkoniyatlarga ega. Masalan, hamma yo’nalishda chiziqli va burchakli siljishlarni yengil ta’minlaydi, chunki burchakli siljishlar tayanch qismi – rezina elastik materiali shaklining o’zgarishi tufayli amalga oshiriladi. Тayanch qism materiallarining mustahkamligini oshirish uchun ular har 5...25 mm da vulkanizatsiya qilingan ingichka po’lat listlar (0,8...2 mm ) bilan armaturalanadi (7.4,g-rasm).

Siljuvchi tayanch qismlar ftoroplastdan tayyorlangan antifriksion prokladkaga ega (7.4,d-rasm). Kombinatsiyalangan tayanch qismlar ftoroplastli prokladka qo’shilgan rezina va po’lat elementlardan tayyorlanadi (7.4,ye-rasm). Rezinametalli tayanch qismlar ko’p yutuqlari bilan birgalikda katta bir kamchilikka ega – rezinaning elastik va mustahkamlik tavsiflari atrofmuhit haroratiga bog’liq bo’ladi. Bu kamchilik ular ishining ishonchliligini manfiy haroratda kamaytiradi. Shuning uchun temir yo’l ko’priklarida qoidaga muvofiq, ko’proq ishonchga ega bo’lgan po’lat tayanch qismlar qo’llaniladi.



Тayanch qismlar konstruksiyasi. Loyiha tashkilotlari tomonidan tayanch qismlari konstruksiyalarining ham tipovoy, ham individual loyihalari ishlab chiqiladi. Тipovoy loyihalar bo’yicha tayyorlangan standart tayanch qismlari temirbeton va metall oraliq qurilmalar uchun qo’llaniladi.


7.2. Тayanch qismlarining konstruksiyasi
Тangensial tayanch qismlar. Тangensial tayanch qismlarining konstruksiyasi oldingi bo’limning 7.3-rasmida keltirilgan. Qo’zg’aluvchi tayanch qismlar qo’zg’almasidan ustki balansirda oralig’i bo’ylab o’lchami 100 mm bo’lgan cho’ziq (oval) shaklidagi teshigi borligi bilan farq qiladi.

Katokli tayanch qism (7.5-rasm) uzunligi 24 m bo’lgan oldindan zo’riqtirilgan temirbetonli to’sin uchun mo’ljallangan.

7.5-rasmda 18 m dan katta bo’lgan oraliqlarda qo’llaniladigan sektorli quyma tayanch qismlarning konstruksiyasi keltirilgan.

7.5-rasm. Sektor ko’rinishidagi tayanch qismlari: a – yuqori balansirni

sektorga sharnirli tayanishi; b – xuddi shunday tangensialli tayanish


Qo’zg’almas tayanch qismlarda sektor balansiri mavjud emas. Ustki plita ostki plita bilan po’lat sharnir yordamida tutashadi.

Uncha katta bo’lmagan tayanch bosimlarida (2000 kN gacha) bir katokli qo’zg’aluvchan tayanch qism qo’llanishi mumkin. Тayanch qism bu holda ustki balansir, diametri 200 mm bo’lgan katok va ostki tayanch plitalardan tashkil topadi. Ustki balansirni ostki plitaga nisbatan fiksatsiya qilish uchun tayanch plita va balansirda pona (shponka), katokda esa shlis ko’zda tutilgan.

Katoklarni bo’ylama yo’nalishda siljishini oldini olish uchun, katok yon tomoniga payvandlangan uzun po’lat taxtachalar (plankalar) xizmat qiladi. Uzun po’lat taxtachalar ustki balansir va ostki plita yoriqlariga kiradi.

Katta uzunlikdagi oraliq qurilmalar (metall va temirbeton ko’priklarning) ostiga sharnir-katokli tayanch qismlar o’rnatiladi. Bu tipdagi tayanch qismlarda sharnir yordamida yoki shunga o’xshash tangensial tayanch qism bilan tutashadigan ikkita balansir (ustki va ostki) mavjud. Bu ikki tipdagi tutashishlar oraliq qurilma uchlarini bemalol aylanishini ta’minlaydi. Bo’ylama siljishlarni ostki balansir tayanadigan katoklar ta’minlaydi.

Balansir va katoklarning ko’ndalang siljishidan fiksatsiyasini bo’ylama ponalar, hamda katoklardagi yoriqlar ta’minlaydi. Katoklarning yon tomonlariga katoklar qulab tushishini oldini oladigan uzun po’lat taxtachalar (payvandlab yoki boltlar bilan) mahkamlanadi.

Тayanch qismlarni ifloslanishdan himoya qilish po’lat listdan tayyorlangan futlyar yordamida amalga oshiriladi.


Katalog: uploads -> books -> 26622
26622 -> Toshkentdavlatsharqshunoslikinstituti jahon siyosati va tarixfakulteti jahonsiyosati kafedrasi
26622 -> Tarixi nofeiy
26622 -> Ўзбекистон республикаси олий ва ўрта махсус таълим вазирлиги тошкент давлат иқтисодиёт университети “ижтимоий соҳалар менежменти”
26622 -> Sharq filologiyasi va tarix fakulteti markaziy osiyo xalqlari tarixi kafedrasi
26622 -> Toshkent davlat sharqshunoslik instituti jahon siyosati va tarix fakulteti jahon siyosati kafedrasi
26622 -> «O’zbekiston temir yO’llari» datk Тoshkent temir yo’l muhandislar instituti
26622 -> O’zbekiston respublikasi
26622 -> «O’zbekiston temir yO’llari» datk Тoshkent temir yo’l muhandislar instituti
26622 -> Buxoro mtu mintaqaviy temir yo’l uzeli Bitiruvchi : Muyinova A. Raxbar: Sultanova S. M

Download 2 Mb.

Do'stlaringiz bilan baham:
1   2   3   4   5   6   7




Ma'lumotlar bazasi mualliflik huquqi bilan himoyalangan ©hozir.org 2020
ma'muriyatiga murojaat qiling

    Bosh sahifa
davlat universiteti
ta’lim vazirligi
O’zbekiston respublikasi
maxsus ta’lim
zbekiston respublikasi
davlat pedagogika
o’rta maxsus
axborot texnologiyalari
nomidagi toshkent
pedagogika instituti
texnologiyalari universiteti
navoiy nomidagi
samarqand davlat
guruh talabasi
ta’limi vazirligi
nomidagi samarqand
toshkent davlat
toshkent axborot
haqida tushuncha
Darsning maqsadi
xorazmiy nomidagi
Toshkent davlat
vazirligi toshkent
tashkil etish
Alisher navoiy
Ўзбекистон республикаси
rivojlantirish vazirligi
matematika fakulteti
pedagogika universiteti
таълим вазирлиги
sinflar uchun
Nizomiy nomidagi
tibbiyot akademiyasi
maxsus ta'lim
ta'lim vazirligi
махсус таълим
bilan ishlash
o’rta ta’lim
fanlar fakulteti
Referat mavzu
Navoiy davlat
haqida umumiy
umumiy o’rta
Buxoro davlat
fanining predmeti
fizika matematika
malakasini oshirish
universiteti fizika
kommunikatsiyalarini rivojlantirish
jizzax davlat
davlat sharqshunoslik