O’zbekiston respublikasi oliy va o’rta ta’lim vazirligi


Fe’llarni so‘z qo‘shish usulining sub’ektli-predikativ modeli orqali yasalishi



Download 221 Kb.
bet36/49
Sana31.10.2020
Hajmi221 Kb.
1   ...   32   33   34   35   36   37   38   39   ...   49
Fe’llarni so‘z qo‘shish usulining sub’ektli-predikativ modeli orqali yasalishi.

Yurtimiz tilshunosligida u sub’ektli-predikativ model deb ataladi. Xitoy tilshunosligida mazkur modelni belgilash uchun bir nechta termin qo‘llanadi.

Bular: 主谓式zhuweishi – sub’ektli-predikativ model, 陈述式chenshushi – darak modeli,述说式shushuoshi – bayon etuvchi, tushuntiruvchi model,表述式 biaoshushi – bayon etuvchi, darak modeli.

Birinchi 主谓式zhuweishi atamasi ko‘p lingvistlar, jumladan, Lu CHjivey85, CHju Desi86, CHjan Szin87, Szin SHaochji88, va boshqalarning ishlarida qo‘llanadi.

Qator lingvistlar, masalan, CHjan CHjigun89, Xu YUyshu90 va Pekin universiteti tomonidan nashr etilgan zamonaviy xitoy tili darsligining mualliflari bu modelni 陈述chenshu so‘zma-so‘z aytganda bayon etish, hikoya qilish, deb ataydilar.

Li Szinsi91, CHjan SHoukan92 bu modelni belgilash uchun 述说shushuo bayon etmoq, tushuntirmoq atamasini, CHjou Szumo 表述biaoshu hikoya qilmoq atamasini93 qo‘llaydilar.

Ko‘rib chiqilayotgan modelning mohiyati shundan iboratki, birinchi (predmetli) negiz sub’ekt rolini bajaradi va so‘z hosil qilgan holda, ikkinchi (odatda fe’lli yoki sifatli) negiz bilan sub’ektli-predikativ munosabatga kirishadi. Tuzilishi jihatidan bu model oddiy darak gap sxemasiga mos kelib, bu xolat mazkur modelning nomida o‘z aksini topgan.

Odatda sub’ektli-predikativ model so‘z yasalishning eng samarali modellari qatoriga kiritilmaydi. Biroq mazkur model zamonaviy xitoy tilida ot, sifat va fe’llar yasaladigan, so‘z qo‘shishning beshta asosiy so‘z yasovchi modellaridan biri bo‘lib qolmoqda.



Fe’llar: 眼红yanhong – hasad qilmoq, g‘azablanmoq (ko‘z + qizil), 眼热yanre – hasad qilmoq (ko‘z + issiq), 肩负jianfu- olib bormoq (mas’uliyat) (elka + olib bormoq), 首肯shouken – rozi bo‘lmoq, rozilik bermoq (bosh + rozi bo‘lmoq), 目击muji – o‘z ko‘zi bilan ko‘rmoq, guvohi bo‘lmoq (ko‘z + to‘qnashmoq), 自认ziren – tan olmoq (o‘zi + tan olmoq), 自杀zisha – o‘zini o‘ldirmoq (o‘zi + o‘ldirmoq).


Download 221 Kb.

Do'stlaringiz bilan baham:
1   ...   32   33   34   35   36   37   38   39   ...   49




Ma'lumotlar bazasi mualliflik huquqi bilan himoyalangan ©hozir.org 2020
ma'muriyatiga murojaat qiling

    Bosh sahifa
davlat universiteti
ta’lim vazirligi
O’zbekiston respublikasi
maxsus ta’lim
zbekiston respublikasi
o’rta maxsus
axborot texnologiyalari
davlat pedagogika
nomidagi toshkent
pedagogika instituti
guruh talabasi
texnologiyalari universiteti
navoiy nomidagi
samarqand davlat
toshkent axborot
nomidagi samarqand
haqida tushuncha
toshkent davlat
ta’limi vazirligi
xorazmiy nomidagi
Darsning maqsadi
vazirligi toshkent
tashkil etish
Toshkent davlat
rivojlantirish vazirligi
Alisher navoiy
Ўзбекистон республикаси
matematika fakulteti
sinflar uchun
pedagogika universiteti
bilan ishlash
таълим вазирлиги
Nizomiy nomidagi
maxsus ta'lim
o’rta ta’lim
tibbiyot akademiyasi
ta'lim vazirligi
fanlar fakulteti
kommunikatsiyalarini rivojlantirish
fanining predmeti
махсус таълим
umumiy o’rta
Referat mavzu
haqida umumiy
fizika matematika
ishlab chiqarish
Navoiy davlat
universiteti fizika
Buxoro davlat
Fuqarolik jamiyati
pedagogika fakulteti