O‘zbekiston respublikasi oliy va o‘rta maxsus ta’lim vazirligi narziyeva nargiza norkuziyevna



Download 2,06 Mb.
Pdf ko'rish
bet14/129
Sana08.09.2021
Hajmi2,06 Mb.
#168714
1   ...   10   11   12   13   14   15   16   17   ...   129
Bog'liq
kasbiy psixologiya
jazoni ijro etish muassasalari, ekstremal vaziyatlar 6-mavzu
Sotsiometriya metodi

Bu  tadqiqot  metodiga  AQShlik  Djon  Moreno  asos  solgan  bo'lib,  kichik 

(birlamchi)  guruh  a'zolari  o'rtasida  emotsional,  hissiy  munosabatlarni  bevosita 

o'rganish  va  darajasini  o'lchashda  qo'llaniladi.  Mazkur  metod  yordamida  muayyan 

guruhdagi  har  bir  a'zoning  o'zaro  munosabatlarini  aniqlash  uchun  uning  faoliyatida 

kim  bilan  ishtirok  etishi  so'raladi.  Olingan  ma'lumotlar  matritsa,  grafik,  sxema, 




38 

 

jadval,  diagramma  shaklida  ifodalanadi.  Ulardaga  mikdor  ko'rsatkichlari  guruhdagi 



odamlarning shaxslararo munosabatlari mazmuni yuzasidan ma'lum bir xulosa qiladi. 

Biroq  ma'lumotlar  guruhiy  munosabatlarning  tashqi  ko'rinishini  aks  ettiradixolos. 

Uni takomillashtirish maqsadida hozirgi vaqtda psixolog olimlar Ya. L. Kolominskiy 

va I. P. Volkov tomonidan sotsiometriyaning kichik guruhlar psixologiyasiga moslab 

o'zgartirilgan variantlari, ko'rinishlari ishlab chiqilganki, ular orqali shaxslarning bir-

birini 


tanlashi 

motivlarini 

aniqlash 

mumkin. 


Ayniqsa 

sotsiometriyaning 

YaL.Kolominskiy  ishlab  chiqqan  o'zgartirilgan  varianti  bolalar  jamoasidagi 

shaxslararo munosabatlar to'g'risida to'la axborot berishga yordam beradi. 

Odatda o'quvchilardan quyidagicha savollarga javob berish talab qilinadi: “Sen 

sayohatga  kim  bilan  birga  borishni  xohlaysan?”,  “Mashg'ulotlarga  kim  bilan  birga 

tayyorlanishni  istaysan?”,  “Kim  bilan  qo'shni  bo'lib  yashashni  yoqtirasan?” 

sinaluvchi har uchta javobdan bittasini “eng ma'qul” deb tanlashi lozim. Unga avval, 

hammadan  ko'ra ko'proq  kim  bilan birga bo'lishni xohlasang, o'shaning  familiyasini 

yoz”, “agar sen istagan shaxs to'g'ri kelmasa, yana kim bilan birga bo'lishni istasang, 

shuning  familiyasini  yoz”,  “aytilgan  shartlarga  binoan  uchinchi  shaxsning 

familiyasini yoz” deb uqtirish maqsadga muvofiq. 

Guruhiy  tabaqalanishni  ko'rsatish  uchun  sotsiogramma  to'rtta  “maydon”ga 

ajratiladi.  Qizlar  doiracha  bilan,  o'g'il  bolalar  esa  uchburchaklar  bilan  belgilanadi. 

Doiracha  va  uchburchaklar  soni  familiyalar  soniga  to'g'ri  keladi.  Guruh  a'zolarining 

o'zaro  munosabatlari  doiracha  va  uchburchaklar  strelkalar  bilan  bog'langanida  o'z 

ifodasini topadi. Eng ko'p munosabatga ega bo'lgan sinaluvchi doiraning markazidan 

o'rin  oladi.  U  guruh  a'zolarining  eng  yoqimtoyi  hisoblanadi.  Shaxslar  bilan  aloqa 

o'rnatmagan sinaluvchi doiraning eng chetidan joy oladi. 

Oraliqdagi “maydon”larga o'rtacha va undan kamroq tanlangan tekshiriluvchilar 

joylashtiriladi.  Shu  yo'l  bilan  birinchidan  shaxslararo  munosabatning  darajasi  va 

ko'lami  aniqlanadi,  ikkinchidan  qizlar  bilan  o'g'il  bolalar  o'rtasidagi  ko'rsatkichlar 

taqqoslanadi.  Natijalariga  qarab  guruhdagi  munosabatlar  va  ularning  o'ziga  xosligi, 

psixologik mexanizmlari, barqarorligi, puxtaligi, o'zaro bir-birini taqozo etuvchanligi 

haqida  xulosalar  chiqariladi.  Shu  bilan  birga  nazariy  va  metodologik  ahamiyatga 



39 

 

molik  g'oyalar,  qonuniyatlar  ilgari  suriladi,  amaliy  ko'rsatmalar  beriladi,  aniq 



tavsiyalar bildiriladi, mavzuning tadqiqot istiqboli to'g'risida mulohazalar yuritiladi. 

6.

 




Download 2,06 Mb.

Do'stlaringiz bilan baham:
1   ...   10   11   12   13   14   15   16   17   ...   129




Ma'lumotlar bazasi mualliflik huquqi bilan himoyalangan ©hozir.org 2022
ma'muriyatiga murojaat qiling

    Bosh sahifa
davlat universiteti
axborot texnologiyalari
ta’lim vazirligi
zbekiston respublikasi
maxsus ta’lim
O’zbekiston respublikasi
nomidagi toshkent
guruh talabasi
o’rta maxsus
toshkent axborot
texnologiyalari universiteti
xorazmiy nomidagi
davlat pedagogika
rivojlantirish vazirligi
pedagogika instituti
vazirligi muhammad
haqida tushuncha
kommunikatsiyalarini rivojlantirish
respublikasi axborot
toshkent davlat
tashkil etish
vazirligi toshkent
Toshkent davlat
bilan ishlash
O'zbekiston respublikasi
matematika fakulteti
Ishdan maqsad
o’rta ta’lim
ta’limi vazirligi
fanining predmeti
saqlash vazirligi
moliya instituti
haqida umumiy
pedagogika universiteti
fanlar fakulteti
fanidan tayyorlagan
umumiy o’rta
samarqand davlat
ishlab chiqarish
fanidan mustaqil
Toshkent axborot
universiteti fizika
fizika matematika
uzbekistan coronavirus
Darsning maqsadi
sinflar uchun
Buxoro davlat
coronavirus covid
Samarqand davlat
koronavirus covid
sog'liqni saqlash