O‘zbekiston respublikasi oliy va o‘rta maxsus ta’lim vazirligi farg’ona davlat universiteti “Ijtimoiy-iqtisodiy” fakulteti


Korxonaning foydasini moliyaviy hisobotlarda aks ettirilishi



Download 0.51 Mb.
bet11/16
Sana28.08.2021
Hajmi0.51 Mb.
1   ...   8   9   10   11   12   13   14   15   16
Korxonaning foydasini moliyaviy hisobotlarda aks ettirilishi.

Xar qanday korxonaning, xissadorlik jamiyatining moliyaviy axvoli barcha uchun befarq emas. Chunki, ularning moliyaviy axvoli davlat, xissadorliklar va ta’sischilarning manfatlariga bevosita ta’sir etadi. Shuning uchun korxonalarning moliyaviy axvolini baxolash katta axamiyatga ega.

Korxonalarda mulkiy va moliyaviy munosabatlarni rasmiy xujjatlashtirish uchun buxgalteriya xisobi olib boriladi. Davr oxirida u moliyaviy xisobot tuzish bilan yakunlanadi. Xujjatning moliyaviy xisobotlari esa xar 1 xo‘jalik yili oxirida xissadorliklarning yoki ularning vakillarining umumiy yigilishida muxokama etiladi xamda tasdiklanadi.

Xujjatning ta’sis xujjatlari va ta’sis shartnomasida kuzda tutilgan takdirda unga kredit ajratuvchi bank muassasasiga, jamiyat ixtiyoriy a’zo bo‘lgan assotsiatsiyalarga, birjalarga va boshqa tashkilotlarga buhgalterlik xisobining nusxasi topshiriladi.

Uz mablag’i yoki mulkini xujjat faoliyatiga safarbar etgan investor yoki kreditor mulkdan jamiyatning nechog’li samarali foydalanganini baxolay olishi, foydaning va dividendning tug’ri xisoblanganiga ishonch xosil qilishi kerak. Moliyaviy xisobotning asosiy shakli bughalterlik balansidir.

Yangicha xisobot balansida aktivlar va passivlarning tavsifi bozor iqtisodiyoti munosabatlariga muvofik keladigan darajada uz ifodasini topgan. Xujjatning aktivlari balansda jamiyat tomonidan xisobot davrida tasarrufida bo‘lgan va uning nazoratiga olingan vositalar xamda bergan qarzlarning qiymati sifatida ifodalangan.

Passiv uzilishi vositalar qiymati va tushadigan daromadlarning kamayishiga olib keladigan qarz xamda kreditorlik qarzi bo’yicha jamiyat zimmasidagi majburiyatlardir. Aktivlar qiymatining passivlar qiymatidan oshishi jamiyatning uziga qarashli vositalarini tovarlar etadi va uning qiymati xisobot balansining passivida, uziga qarashli vositalar manbai bulimida ifodalanadi. Shu yerda jamiyat foydasi xam uz foydasini topadi. Xujjatning yangicha balansi aktivlarning 3 ta bulimi va passivlarning 3 ta bulimidan iborat. Balans aktivlarining 1-bulimida asosiy vositalar nomaterial aktivlar, sarmoya sarflari va pudratchilarga berilgan avanslar, uzok muddatli moliyaviy kuyilmalar qiymati ifodalanadi. Shu yerda foydaning ishlatilishi, ziyonlar, xissador kuygan vositalar amalga oshirilgan xisob kitoblar xam ifodalanadi.

Balansning aktiv kismi 2-bo‘limida jamiyat ixtiyoridagi moddiylashgan aylanma vositalar: ishlab chikarish zaxiralari qiymati, tugallanmagan ishlab chikarish, tayyor maxsulotlar va boshkalar to‘g‘risidagi ma’lumotlar beriladi. Ishlab chikarishdagi arzon vositalar, maxsus jixozlar va moslamalar, maxsus kiyimlar va poyafzal dastlabki qiymatida ifodalanadi. Jamgarilgan yemirilishi, eskirish Qiymatiga esa aloxida modda shaklida balans passivida ifodalanadi.

Balans aktivlarining 3- bo‘limida g‘aznadagi va bank schotidagi mavjud pul mablag’lari, qisqa muddatli qiymatli qog’ozlar sotib olishga qilingan sarflar va boshqa sarmoya sarflari, tovarlar va xizmatlar bo’yicha debitorlik qarzlari to‘g‘risida ma’lumotlar jamlangan.

Balans passivining 1-bo‘limida xujjatning uziga qarashli aktivlari manbai tug’ri ma’lumotlar o’z ifodasini topgan. Bu yerda ustav fondi, maxsus fondlar, ta’minlash fondi, kelgusi davr daromadlari va balans foydasi, xisob-kitoblar va moliyaviy kapital quyilmalari buyicha kreditorlik qarzlarining hajmi qayd etiladi. Ushbu bulimda asosiy fondlar va nomaterial aktivlarining eskirishiga qilingan ajratmalar, kam qiymatli vositalar, kutilayotgan xarajatlar va to‘lovlarni qoplashiga ajratilgan rezerv mablaglari, xam sotilmagan tovarlar savdo ustamasining jamlangan qiymati foydalaniladi.

Balans passivlarining 2- bo‘limida banklardan va boshqa mablag’lardan olingan kredit to‘g‘risidagi ma’lumotlar ifodalanadi. Shu bolimda barcha turdagi uzaytirilgan ssudalar buyicha jamiyatning bankdan qarzi to‘g‘risidagi ma’lumotni xam ifoda etiladi. Balansda bank kreditlari 3 modda boyicha turlarga ajratiladi:



  • qisqa muddatli kreditlar (1yilgacha);

  • o‘rta muddatli kreditlar (1yildan 5yilgacha);

  • uzoq muddatli kreditlar (5 yildan ortiq muddatga olingan kreditlar)

Balans passivlarining 3 – bo’limida to’lash muddati yuzaga kelgan kunidan boshlab, 1 yil mobaynida tugaydigan qisqa muddatli kreditorlik qarzlari ifodalanadi.Ushbu bo’limda to’lash muddati 1 yildan oshmaydigan veksel evaziga olingan qarzlar xam ko‘rsatiladi. Uzoq muddatli veksellar bilan rasmiylashtirilgan karzlar esa balans passivining 2- bo’limida “uzoq muddatli qarzlar” tarkibida ifodalanadi.

Bozor iqtisodiyoti sharoitida xujjatning barqarorligi sarmoyadorlarning diqqatini tortishi, boshqa korxonalar bilan raqobatlashga olishi uning rentabellik darajasiga bog’lik. Xo‘jalikning rentabelligi uning foydaliligi bo‘lib, foyda summasining vositalar qiymati va sarmoyaga nisbatan foiz xisobidagi darajasini bildiradi. Tahlil amaliyotida 3 turdan iborat rentabellik ko‘rsatkichlari:



  • maxsulot rentabelligi;

  • ishlab chikarish fondlari rentabelligi;

  • korxonalarga kuyilgan kuyilmalar rentabelligi -hisoblanadi.

Ishlab chikarish fondlarining rentabelligi sotilgan maxsulot rentabelligi, fondlarning xajmi va tarkibi, aylanma vositalar aylanishi tezligi uzgarishi, foyda uzgarishi va boshka kuplab omillar ta’sir etadi.

Rentabellik ko‘rsatkichlari sof foyda bo‘yicha hisoblanadi.





  1. Download 0.51 Mb.

    Do'stlaringiz bilan baham:
1   ...   8   9   10   11   12   13   14   15   16




Ma'lumotlar bazasi mualliflik huquqi bilan himoyalangan ©hozir.org 2020
ma'muriyatiga murojaat qiling

    Bosh sahifa
davlat universiteti
ta’lim vazirligi
maxsus ta’lim
O’zbekiston respublikasi
zbekiston respublikasi
axborot texnologiyalari
o’rta maxsus
guruh talabasi
nomidagi toshkent
davlat pedagogika
texnologiyalari universiteti
xorazmiy nomidagi
toshkent axborot
pedagogika instituti
haqida tushuncha
rivojlantirish vazirligi
toshkent davlat
Toshkent davlat
vazirligi toshkent
tashkil etish
matematika fakulteti
ta’limi vazirligi
samarqand davlat
kommunikatsiyalarini rivojlantirish
bilan ishlash
pedagogika universiteti
vazirligi muhammad
fanining predmeti
Darsning maqsadi
o’rta ta’lim
navoiy nomidagi
haqida umumiy
Ishdan maqsad
moliya instituti
fizika matematika
nomidagi samarqand
sinflar uchun
fanlar fakulteti
Nizomiy nomidagi
maxsus ta'lim
Ўзбекистон республикаси
ta'lim vazirligi
universiteti fizika
umumiy o’rta
Referat mavzu
respublikasi axborot
таълим вазирлиги
Alisher navoiy
махсус таълим
Toshkent axborot
Buxoro davlat