O`zbekiston respublikasi oliy va o`rta maxsus ta`lim vazirligi buxoro oziq-ovqat va yengil sanoat texnologiyasi instituti



Download 1.8 Mb.
Pdf ko'rish
bet15/184
Sana31.10.2020
Hajmi1.8 Mb.
1   ...   11   12   13   14   15   16   17   18   ...   184
Donni genetik 
tavsifi 
 
Tuproq 
Texnologik 
potentsiali 
Iqlim 
Agrotexnika 


 
14 
donida  esa  7  %  ga  (71  dan  78  %  gacha)  farq  qiladi.  SHuning  uchun  ham 
donning  texnologik  potentsiali  bir  xil  emas.  Bug’doy  doni  uchun 
endospermni kraxmalli qismining miqdori o`rtacha 82,5 % ni, aleyron qavati 
8 %, qobiqlari 7 %, murtak 2,5 % ni tashkil qiladi deb qabul qilish mumkin. 
Arpa  donini  qobiqdorligi  8...15  %  gacha,  suliniki  20...40  %  gacha, 
sholiniki 14...35 %  gacha, tariqniki 16...22 %  gacha, grechixaniqi 17...25 % 
gacha o`zgarib turadi. 
Endosperm  miqdoriga  donning  yirikligi  katta  ta`sir  ko`rsatadi.  2a-28x20 
elagining  qoldig’i  bo`lgan  yirik  fraktsiya  bug’doy  doni  uchun  endosperm 
83...85  %  ga  teng,  2a-20x20  elagining  elanmasi  va  2a-18x20  elagining 
qoldig’i bo`lgan mayda fraktsiya uchun endosperm miqdori 78...80 % gacha 
kamayadi. 
SHoli, suli va boshqa ekin donlarining yirikligi kamayishi bilan donning 
qobiqdorligi oshadi. 
Anatomik  qismi  bo`yicha  don  uchga  bo`linadi:  endosperm,  murtak  va 
ularni  urab  turgan  qobiqlar  -  donni  himoyalovchi  qavat.  Har  bir  qism 
murakkab  tuzilish  va  tarkibga  ega.  Boshoqli  donlar,  ya`ni  bug’doy,  arpa, 
javdar,  tritikale,  suli  donlarining  ichki  qismida  jo`yakchasi  bo`lib,  maxsus 
burma shaklda endosperm ichiga kirgan. 
Navli  un  va  yorma  ishlab  chiqarishda  donning  tashqi  qavatlari 
qo`shimcha mahsulot - kepak (qipiq), ozuqa uni (muchka) ko`rinishida ajratib 
olinishi,  donning  endospermi  esa  tayyor  mahsulotga  aylantirilishi  lozim. 
Donning  anatomik  qismlarini  bunday  alohida  mahsulotlarga  ajratish 
murakkab muhandislik vazifasi bo`lib hisoblanadi. Navli un tortishda olingan 
mahsulotlarning  yanchish  va  navlab  elanishi  ko`p  bosqichli  jarayonda 
o`tkaziladi; bunda mayda yanchilgan endosperm unga, qobiqlar aleyron qavat 
bilan  birgalikda  yirik  mahsulot  sifatida  -  kepakka;  murtak  esa  alohida 
mahsulot sifatida ajratib olinishi maqsadga muvofiq. 
Yorma  ishlab  chiqarishda  yormabop  ekinlar  boshlanishida  qobig’idan 
ajratiladi.  Hosil  bo`lgan  mahsulotlar  tarkibidan  toza  mag’iz  ajratib  olinadi. 
Mag’izda qolgan aleyron qavatni va boshqa qobiqlarni olib tashlash uchun u 
qayroqlanadi. 
Dondan oddiy un tortishda va omuxta em ishlab chiqarishda don alohida 
mahsulotlarga ajratilmasdan butunligicha yanchiladi. 

Download 1.8 Mb.

Do'stlaringiz bilan baham:
1   ...   11   12   13   14   15   16   17   18   ...   184




Ma'lumotlar bazasi mualliflik huquqi bilan himoyalangan ©hozir.org 2020
ma'muriyatiga murojaat qiling

    Bosh sahifa
davlat universiteti
ta’lim vazirligi
O’zbekiston respublikasi
maxsus ta’lim
zbekiston respublikasi
o’rta maxsus
axborot texnologiyalari
davlat pedagogika
nomidagi toshkent
pedagogika instituti
guruh talabasi
texnologiyalari universiteti
navoiy nomidagi
samarqand davlat
toshkent axborot
nomidagi samarqand
haqida tushuncha
toshkent davlat
ta’limi vazirligi
xorazmiy nomidagi
Darsning maqsadi
vazirligi toshkent
tashkil etish
Toshkent davlat
rivojlantirish vazirligi
Alisher navoiy
matematika fakulteti
Ўзбекистон республикаси
pedagogika universiteti
sinflar uchun
bilan ishlash
maxsus ta'lim
Nizomiy nomidagi
таълим вазирлиги
tibbiyot akademiyasi
ta'lim vazirligi
o’rta ta’lim
fanlar fakulteti
kommunikatsiyalarini rivojlantirish
fanining predmeti
махсус таълим
umumiy o’rta
haqida umumiy
Referat mavzu
fizika matematika
Navoiy davlat
Buxoro davlat
universiteti fizika
ishlab chiqarish
Fuqarolik jamiyati
pedagogika fakulteti