O’zbekiston respublikasi oliy va o’rta maxsus ta’lim vazirligi alisher navoiy nomidagi samarqand davlat universiteti tabiiy fanlar fakulteti «Ekologiya va tabiatni muhofaza qilish»


-jadval. Tuproqlar tarkibidagi og’ir metallar miqdori, mg/kg (metallga nisbatan hisoblanganda



Download 181.94 Kb.
bet3/6
Sana22.01.2017
Hajmi181.94 Kb.
1   2   3   4   5   6

1.3.4-jadval. Tuproqlar tarkibidagi og’ir metallar miqdori, mg/kg (metallga nisbatan hisoblanganda (Karimov H.N., 2010)

№ t.r

Tuproqlar

Kesma №

Chuqurlik,sm

Harakatchan shakli,mg/kg

Umumiy shakl, mg/kg

Pb

Cb

Cr Ni

Pb

Cd

Cr

Ni

Samarqand viloyat Urgut tumani Ibn Sino nomli xo’jalik



Namunalar olish muddati 27.07.03 y

1

Qadimdan sug’oriladigan tipik bo’z tuproqlar, bug’doy




0,33

0,02

Yo’q

Yo’q 7,1

0,58

0,023

3,9

22,0

2

1

33,58

0,01

Yo’q

0,1 5,1

0,51

0,046

2,7

23,5

3

58,85

Yo’q

Yo’q

Yo’q 2,2

0,48

0,325

3,3

22,0

4

85,130

Yo’q

Yo’q

Yo’q 2,3

0,53

Yo’q

2,9

18,5

5

130,-165

Yo’q

Yo’q

0,3 1,8

0,52

0,015

3,1

17,7

6

165,205

Yo’q

Yo’q

3,01, 1,1

0,49

0,049

2,2

18,2

7

20,250

0,002

Yo’q

2,5 20,3

0,46

0,183

2,3

24,3

8

Qadimdan sug’oriladigan o’tloqi,bug’doy

6

0-34

Yo’q

Yo’q

Yo’q 20,3

0,77

0,132

4,6

27,7

9

34-58

Yo’q

Yo’q

Yo’q 9,3

0,55

0,087

4,3

26,2

10

58-90

Yo’q

Yo’q

Yo’q 7,1

0,51

0,093

2,1

24,7

11

121-90

Yo’q

Yo’q

Yo’q 12,3

5,2

0,002

4,0




12

90,121

Yo’q

Yo’q

Yo’q 5,9

0,49

0,102

0,7

23,8

13

121-152

Yo’q

Yo’q

3,1 5,3

0,63

0,110

0,3

28,2

14

Yangidan sug’oriladigan tipik bo’z tuproqlar beda

12

152-176

Yo’q

Yo’q

Yo’q 12,8

0,57

0482

1,2

24,6

15

0,37

Yo’q

Yo’q

0,02 9,6

0,76

0,277

3,2

28,3

16

37-70

Yo’q

Yo’q

Yo’q 10,3

0,78

0,328

4,1

27,5

17

70-100

Yo’q

Yo’q

Yo’q 7,8

0,99

0,218

3,6

23,6

18

100-130

Yo’q

Yo’q

0,1 9,4

1,25

0,123

5,5

26,0

19

Qadimdan sug’oriladigan o’tloq allyuvial, paxta.

25

0-30

Yo’q

Yo’q

Yo’q 9,2

0,37

0,248

2,3

25,9

20

30-55

Yo’q

Yo’q

Yo’q 5,3

1,23

0,337

0,9

19,0

21

55-80

Yo’q

Yo’q

Yo’q 1,6

1,27

0279

1,0

24,5

22

80-110

Yo’q

Yo’q

Yo’q 17,5

6,8

0,436

1,3

24,1

23

110-145

Yo’q

Yo’q

Yo’q 12,3

6,5

0,356

1,5

22,6

bo’ylab harakat qilib , ekologik muvozanatning buzilishiga olib keluvchi kuchli salbiy omil bo’lib xizmat qiladi (1.3.4-jadval)

Aynan metallarning suvlar tarkibida mavjudligi bilan tuproq kesimidagi nikel va xrom miqdoridagi sezilarli oshishini tushuntirish mumkin. Mintaqa tuproqlarining nisbatan og’ir mexanik tarkibi, ular tarkibida ilsimon fraksiyalarning mavjudligi tuproqlar tomonidan sug’orish suvlari va bug’lanish natijasida sizot suvlari bilan tuproq kesimi bo’ylab harakatlanuvchi metallarni singdirishni kuchayishiga yordam beradi. Ehtimol, og’ir metallarni atrof muhit obektlariga va birinchi navbatda yer usti va sizot suvlariga qo’shilishida Zarafshon daryosi suvlari depo vazifasini bajaradi.

Sug’oriladigan suvlar tarkibidagi nikel miqdori ayrim hollarda 0.02 mlgr /l dan oshadi o’rganilayotgan hudud suvlarida esa bu ko’rsatkich 10 va undan ko’p marta oshadi(Alekseyev Yu.V.,1987).

Hududning dengiz sathidan mutloq balandligining pasayishi, cho’l mintaqa tuproqlariga o’tishi va sanoat shahri- Navoiyning yaqinligi munosabati bilan , tuproqlardagi og’ir metallar miqdori sezilarli oshadi va tuproqlarni bazi joylarda nikel bilan ifloslanishini va barcha joylardagi tuproqlar kesimining quyi qatlamlarida to’planish tendensiyasi bo’lgan xromning toksik yuqori miqdorlari mavjudligi qayd etilgan.

Zarafshon daryosi o’rta va quyi oqimi turli geomorfologik mintaqa tuproqlari va suvlaridagi zaharli birikmalarning miqdori, o’rta oqim tuproqlarining og’ir metallar bilan kuchsiz ifloslanganligini, ularning yil mavsumlari bo’yicha yuqori dinamikasi mavjudligini takidlash imkonini beradi.

Tuproqlarning zaharliligini pasaytirish , o’simliklarni o’rab turgan atrof muhitning ekologik holatini yaxshilash yo’llarini izlash , tuproqlarga har qanday ta’sir minimum qonuniyatiga bo’ysinishi lozim, yani eng kam miqdorda bo’lgan omil yoki elementni to’ldirish kerak degan xulosaga kelish imkonini berdi. Tuproqlarga zaharli kimyoviy birikmalarning va og’ir metallarning zaxarli ta’sirini kamaytirish , shuningdek ularning suvlarga migratsiyasini va trofik zanjirga ko’chishini organik og’it (go’ng) qo’llash yo’li bilan pasaytirish mumkin. Uning me’yori qat’iy belgilangan bo’lishi lozim, chunki organik moddaning yuqori miqdorlari qo’llanilishi pollutantlarning atrof



1.3.5-jadval

Nikel va xromning suvlardagi miqdori, mg/kg (Karimov H.N,2010).

t/r


Kesma

Tuman manzillari

Suv turlari

Nikel

REM

Xrom

REM

2

4

Urgut

Artizan

0,3

0,1

4,1

0,5

1

4

Sug’orish

0,2

0,1

9,7

0,5

3

7

Sug’orish

0,2

0,1

3,7

0,5

4

19

Partdarg’om

Ichimlik

Yo’q

0,1

3,2

0,5

5

18

Sizot suv(160sm)

0,3

0,1

3,0

0,5

6

20

Sug’orish

0,1

0,1

5,8

0,5

7

21

Sug’orish

0,2

0,1

4,6

0,5

8

22

Ishtixon

Sizot suv(120sm)

0,2

0,1

10,3

0,5

9

23

Sug’orish

0,1

0,1

12,8

0,5

10

23

Chiqindi suv

0,2

0,1

7,8

0,5

11

23

Sizot suv (120sm)

0,3

0,1

5,3

0,5

12

23

Sug’orish

0,3

0,1

4,0

0,5

13

23

Sizot suv (130sm)

0,25

0,1

6,0

0,5

14

24

Sizot suv

0,2

0,1

3,8

0,5

15

34

Narpay

Sizot suv(165sm)

0,2

0,1

5,5

0,5

16

45

Xatirchi


Sug’orish

0,1

0,1

4,9

0,5

17

45

Ariq

0,2

0,1

8,4

0,5

18

46

Yer osti suvi

Yo’q

0,1

4,5

0,5

Katalog: attachments -> article
article -> Axloqning kеlib chiqishi, unda ixtiyor erkinligining ahamiyati va axloq tuzilmasi
article -> Podsho Rossiyasi tomonidan O‘rta Osiyoning bosib olinishi sabablari va bosqichlari
article -> Siyosiy mafkuralarning asosiy ko'rinishlari
article -> Mehnat sohasida ijtimoiy kafolatlar tizimi. Reja: Ijtimoiy himoya qilish tushunchasi va uning asosiy yo’nalishlari
article -> Siyosiy madaniyat va siyosiy mafkuralar Reja
article -> O’zbek Adabiyoti tarixi: Eng qadimgi adabiy yodgorliklar
article -> Ma’naviyatning tarkibiy qismlari, ularning o’zaro munosabatlari va rivojlanish xususiyatlari. Ma’naviyat, iqtisodiyot va ularning o’zaro bog’liqligi
article -> Davlatning tuzilishi
article -> Reja: Geografik o‘rni va chegeralari
article -> Yer resurslaridan foydalanish va ularni muhofaza qilish Reja: Tuproq, uning tabiat va odam hayotidagi ahamiyati. Dunyo yer resurslari va ulardan foydalanish

Download 181.94 Kb.

Do'stlaringiz bilan baham:
1   2   3   4   5   6




Ma'lumotlar bazasi mualliflik huquqi bilan himoyalangan ©hozir.org 2020
ma'muriyatiga murojaat qiling

    Bosh sahifa
davlat universiteti
ta’lim vazirligi
O’zbekiston respublikasi
maxsus ta’lim
zbekiston respublikasi
davlat pedagogika
o’rta maxsus
axborot texnologiyalari
nomidagi toshkent
pedagogika instituti
texnologiyalari universiteti
navoiy nomidagi
samarqand davlat
guruh talabasi
ta’limi vazirligi
nomidagi samarqand
toshkent davlat
toshkent axborot
haqida tushuncha
Darsning maqsadi
xorazmiy nomidagi
Toshkent davlat
vazirligi toshkent
tashkil etish
Alisher navoiy
Ўзбекистон республикаси
rivojlantirish vazirligi
matematika fakulteti
pedagogika universiteti
таълим вазирлиги
sinflar uchun
Nizomiy nomidagi
tibbiyot akademiyasi
maxsus ta'lim
ta'lim vazirligi
махсус таълим
bilan ishlash
o’rta ta’lim
fanlar fakulteti
Referat mavzu
Navoiy davlat
haqida umumiy
umumiy o’rta
Buxoro davlat
fanining predmeti
fizika matematika
malakasini oshirish
universiteti fizika
kommunikatsiyalarini rivojlantirish
jizzax davlat
davlat sharqshunoslik