Ozarbayjon arxitekturasi



Download 13,65 Kb.
Sana22.06.2017
Hajmi13,65 Kb.
#11162

OZARBAYJON ARXITEKTURASI.

Irta asirchilik bu erda IV-V asrlardan boshlandi. Bu davrda Ozarbayjon sosoniylar davlati tarkibida edi.

Ilk feodalizm davrida Ozarbayjonda asosan eski shasharlarni kengaytirish, yangi shasharlarni qurish borasida sezilarli ishlar olib borildi. Ilk feodalizm asri san’ati, ayniqsa, me’morchiligi kiproq yaqin qishnilari Armaniston va Gruziya arxitekturasiga yaqin bilgan. VII asrda arablarning Ozarbayjon erlarini bosib olishi uning me’morchilik san’ati va madaniyatiga katta ta’sir itkazdi.

Bu erlarda islom dinining tarqalishi esa u bilan bog’liq bilgan masjid, karvonsaroy va boshqa me’morlik yodgorliklarining vjudga kelishiga sabab bildi. Nizomiy davri deb yuritiladigan XII asr va XIII asrning boshlari Ozarbayjonning irta asr san’ati va me’morchiligida, amaliy san’atida, madaniyati taraqqiyotida aloshida irin egallaydi.

Bu davrda hunarmandchilik rivojlandi. Qator shasharlar yirik madaniy markazga aylandi. Ozarbayjon madaniyatining yirik vakillari shu erlarda yashab ijod kildi. Bular ichida Hoqoniy, ayniqsa, Nizomiddin Ilyos Nizomiy Ganjaviy (1141-1209) aloshida irin tutadi.

Ular iz asarlarida materialistik dunyoqarashni ilgari surdilar, meshnat ashliga zir hurmat bilan qaradilar, ularni iz asarlarida kiyladilar.

Bu asrlarda me’morchilik va tasviriy san’at (miniatyura) borasida sham katta yutuqlar qilga kiritildi. SHu davrda shakillangan monumental me’morlik printsiplari keyingi bir necha asr mobaynida iz qiymatini yiqotmadi.

XI-XIII asrlarda Ozarbayjonning kipgina shasharlarida qurilish jadal rivojlandi. SHashar devorlari, mudofaa qal’a va minoralari, saroy, minorali masjidlar, maqbara, shammom va shunga ihshash binolar qurildi.

Siniq kal’a, Qiz minora, YUsuf ibn qussir va Mimin-hotin maqbaralari shu davrning nodir yodgorliklaridandir. Mig’il galalarning Ozarbayjon erlariga hujumi uning san’ati taraqqiyotini tuhtatib qiydi. Lekin bu uzoqqa chizilmadi. XIV asr irtalarida SHirvon shoh davlati SHimoliy Ozarbayjonda izining mustakilligini irnatdi.

XIV-XV asrlarda monumental me’morchilikda kizga kirinarli yodgorliklar yuzaga keldi, minorasimon maqbaralar qurildi. Bular ichida qoraboqlar va Bardos qishloqlaridagi maqbaralar diqqatga sazovordir.

Bokudagi SHirvon shoshlar saroyi XV asr monumental me’emorligining mashshur namunalaridandir. Eski shasharning eng baland joyiga qurilgan bu saroy ansambli bir necha in yil mobaynida qurilgan bilsa sham, badiiy jishatdan yashlit bilib kirinadi.

Saroy ansamblidagi turli shajm va shakillar ilchamining izaro mutanosibligi, peshtoq, qubba va minoralarning ajoyib ritmi butun ansambl badiiyligini oshirishga hizmat qiladi. Iyma naqsh va g’ishtlarning terilishi binoning badiiy-emotsional tomonini oshirishga shizmat qiladi.



Bu ansambl me’morligida Kichik Osiyo, Eron me’morligi an’analari ta’siri borligi seziladi. Lekin izining kompozitsion tizilishi va bejirimligi jishatidan tengi yiqdir. Irta asrlar Ozarbayjon tasviriy san’ati ichida miniatyura aloshida irin egalladi va izining eng gullagan davrini boshidan kechirdi.





Savollar


  1. Ozarbayjon arxitekturasining necha rivojlanish bosqichlari va qanday asosiy ikki me’morlik maktablari bor?

  2. SHervon-Ansheron me’morligining hususiyatlari qaysi inshoatlarda iz ifodasini topgan?

  3. Bokudagi SHervon shohlar majmuasiga qanday inshoatlar kiradi?

  4. Nashichevon me’morligining hususiyatlari qanday inshoatlarda iz ifodasini topgan?

Katalog: attachments -> article
article -> Axloqning kеlib chiqishi, unda ixtiyor erkinligining ahamiyati va axloq tuzilmasi
article -> Podsho Rossiyasi tomonidan O‘rta Osiyoning bosib olinishi sabablari va bosqichlari
article -> Siyosiy mafkuralarning asosiy ko'rinishlari
article -> Mehnat sohasida ijtimoiy kafolatlar tizimi. Reja: Ijtimoiy himoya qilish tushunchasi va uning asosiy yo’nalishlari
article -> Siyosiy madaniyat va siyosiy mafkuralar Reja
article -> O’zbek Adabiyoti tarixi: Eng qadimgi adabiy yodgorliklar
article -> Ma’naviyatning tarkibiy qismlari, ularning o’zaro munosabatlari va rivojlanish xususiyatlari. Ma’naviyat, iqtisodiyot va ularning o’zaro bog’liqligi
article -> Davlatning tuzilishi
article -> Reja: Geografik o‘rni va chegeralari
article -> Yer resurslaridan foydalanish va ularni muhofaza qilish Reja: Tuproq, uning tabiat va odam hayotidagi ahamiyati. Dunyo yer resurslari va ulardan foydalanish

Download 13,65 Kb.

Do'stlaringiz bilan baham:




Ma'lumotlar bazasi mualliflik huquqi bilan himoyalangan ©hozir.org 2022
ma'muriyatiga murojaat qiling

    Bosh sahifa
davlat universiteti
axborot texnologiyalari
ta’lim vazirligi
zbekiston respublikasi
maxsus ta’lim
O’zbekiston respublikasi
nomidagi toshkent
guruh talabasi
o’rta maxsus
toshkent axborot
texnologiyalari universiteti
xorazmiy nomidagi
davlat pedagogika
rivojlantirish vazirligi
pedagogika instituti
vazirligi muhammad
haqida tushuncha
kommunikatsiyalarini rivojlantirish
respublikasi axborot
toshkent davlat
O'zbekiston respublikasi
tashkil etish
vazirligi toshkent
bilan ishlash
Toshkent davlat
matematika fakulteti
saqlash vazirligi
Ishdan maqsad
o’rta ta’lim
ta’limi vazirligi
fanining predmeti
pedagogika universiteti
haqida umumiy
uzbekistan coronavirus
sog'liqni saqlash
koronavirus covid
coronavirus covid
qarshi emlanganlik
respublikasi sog'liqni
vazirligi koronavirus
risida sertifikat
vaccination certificate
sertifikat ministry
covid vaccination
moliya instituti
fanidan tayyorlagan
umumiy o’rta
fanlar fakulteti
fanidan mustaqil
ishlab chiqarish
Toshkent axborot