O‘rta maxsus, kasb-hunar ta’limi markazi o. A. Tojiboyeva, N. Baratova, sh. H. G‘aniyev aholiga ijtimoiy yordam ko‘rsatish


O‘zbekiston Respublikasi Mehnat va aholini ijtimoiy



Download 0.63 Mb.
bet6/11
Sana19.01.2017
Hajmi0.63 Mb.
1   2   3   4   5   6   7   8   9   10   11

5.2. O‘zbekiston Respublikasi Mehnat va aholini ijtimoiy

muhofaza qilish vazirligi — ijtimoiy muhofaza organlarining

yuqori organi sifatida

Vazirlik o‘ziga yuklangan vazifalar va funksiyalarni bajarish uchun

quyidagi huquqlarga ega:

Davlat boshqaruvi organlari, mahaliy davlat hokimiyat organlarining

bandlik, mehnatni muhofaza qilish va aholini ijtimoiy muhofaza

qilish sohasida davlat siyosatini amalga oshirish masalalari faoliyatini

belgilangan tartibda muvofiqlashtirish;

O‘zbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasiga mehnatga haq va

aholini ijtimoiy muhofaza qilish tizimini boshqarish takomillashtirish

va rivojlantirish, mehnat va aholini ijtimoiy muhofaza qilish organlarining

moddiy-texnika bazasini mustahkamlash ular uchun malakali

kadrlar tayyorlash bo‘yicha takliflar kiritish;

Vazirlik vakolatiga kiradigan masalalarni hal etish uchun davlat

boshqaruvi organlari va mahalliy davlat hokimiyati organlari axborotlarni

belgilangan tartibda so‘rash va olish;

Vazirlik hay’ati majlislarida vazirliklar va idoralar, mahaliy davlat

hokimiyati organlari va boshqa tashkilotlar mas’ul xodimlarini vazirlik

viloyatiga tegishli masalalar bo‘yicha hisobotlarni eshitish;

Mehnat, bandlik, mehnatni muhofaza qilish va nogironlar

ijtimoiy muhofaza qilish to‘g‘risidagi qonun hujjatlari buzilganligi

uchun qonun hujjatlarida belgilangan tartibda tashkilotlarga

jarima solish, shuningdek mansabdor shaxslarga ma’muriy

jazolar berish;

Tashkilotlar faoliyatini hamda mehnat xavfsizligi talablariga javob

bermaydigan va xodimlar sog‘ligi yoki hayotiga xavf tug‘diradigan

ishlab chiqarish vositalaridan foydalanishni ular mehnat xavfsizligi

talablariga moslashtirulguniga qadar o‘z vakolatlari doirasida va qonun

hujjarlarida belgilangan tartibda to‘htatib turish;

Belgilangan tartibda noshirlik faoliyatini amalga oshirish;

64

Ilmiy muassasalarni, olimlar va mutaxasislarni, shu jumladan



xorijiy olimlar va mutaxasislarni vazirlik vakolatiga tegishli masalalarni

hal qilishga shartnoma asosida jalb etish;

Davlat va xo‘jalik boshqaruvi organlari hamda boshqa tashkilotlarning

mehnat, bandlik, mehnatni muhofaza qilish, nogironlarni

ijtimoiy muhofaza qilish to‘g‘risidagi qonun hujjatlari buzilgan holda

qabul qilingan buyruqlari va boshqa hujjatlarni bekor qilish yuzasidan

belgilangan tartibda takliflar kiritish;

Vazirlik vakolatiga kiruvchi masalalar bo‘yicha tegishli xorijiy

davlatlar va xalqaro tashkilotlar bilan xalqaro hamkorlikni amalga

oshirish;

Vazirlik qonun hujjatlariga muvofiq boshqa huquqlarga ham ega

bo‘lishi mumkin.

Vazirlik o‘z vakolatlari doirasida davlat boshqaruvi organlari,

mahaliy davlat hokimiyati organlari, boshqa tashkilotlar,mansabdor

shaxslar va fuqarolar tomonidan bajarilishi majburiy bo‘lgan normativ

huquqiy hujjatlarni tasdiqlashga haqlidir.

Vazirlik, zarur hollarda, davlat boshqaruvi boshqa organlari bilan

birgalikda, belgilangan tartibda qo‘shma qarorlar va boshqa hujjatlar

chiqarish huquqiga ega.

Vazirlik o‘ziga yuklangan vazifalar va funksiyalarning samarali

bajarilishi, taqdim etilayogan tahliliy hujjatlarning xolisonaligi va

kompleksliligi uchun javob beradi.

Vazirlikka qonun hujjatlarida belgilangan tartibda lavozimga

ta’yinlanadigan va lavozimdan ozod qilinadigan vazir boshchilik

qiladi.

Vazirning qonun hujjatlarida belgilangan tartibda lavozimga ta’yinlanadigan



va lavozimdan ozod qilinadigan ikki nafar o‘rinbosari, shu

jumladan bir nafar birinchi o‘rinbosari bo‘ladi.

Vazir:

a) vazirlik faoliyatiga rahbarlik hamda vazirlikka yuklangan vazifalar



va funksiyalarning bajarilishi uchun shaxsan javob beradi, o‘z o‘rinbosarlarining

vakolatlarini belgilaydi, ular o‘rtasida vazifalarni taqsimlaydi,

vazirlik tizimidagi boshqa mansabdor shaxslarning vakolatlarini,

o‘z o‘rinbosarlarining hamda boshqa mansabdor shaxslarning

vazirlik faoliyatining alohida yo‘nalishlariga rahbarlik qilish

yuzasidan hamda tasarrufdagi tashkilotlar ishi yuzasidan shaxsiy

javobgarligi darajasini belgilaydi;

65

b) o‘z vakolatlari doirasida vazirlik tizimi xodimlari bajarishi



majburiy bo‘lgan buyruqlar chiqaradi va ko‘rsatmalar beradi;

d) vazirlik vakolatiga kiradigan masalalar bo‘yicha normativhuquqiy

hujjatlarning loyihalarini ko‘rib chiqish uchun belgilangan

tartibda Vazirlar Mahkamasiga kiritadi;

e) zarurat bo‘lganda, vazirlik markaziy apparatining tuzilmasiga

o‘zgartirishlar kiritadi, xodimlarning belgilangan umumiy soni doirasida

shtatlar jadvalini, shuningdek vazirlik markaziy apparatining, o‘ziga

qarashli tashkilotlarning xarajatlar smetasini tasdiqlaydi;

f) vazirlikning tarkibiy va hududiy bo‘linmalari to‘g‘risidagi

nizomlarni, vazirlik tizimiga kiruvchi o‘ziga qarashli boshqa tashkilotlarning

nizomlarini belgilangan tartibda tasdiqlaydi;

g) vazirlikning markaziy apparati xodimlarini hamda qarashli

tashkilotlar va hududiy bo‘linmalar rahbarlarini tomonidan belgilangan

tartibda lavozimga ta’yinlanadi va lavozim qiladi;

e) Qonun hujjatlarida belgilangan vaqtlar doirasida vakolatlarni

amalga oshiradi. Vazirlikda 7 kishidan - vazir (hay’at raisi o‘rinbosarlari

lavozimiga ko‘ra), shuningdek vazirlikning apparati tarkibiy bo‘linmalari

rahbar xodimlaridan iborat faoliyatning asosiy yo‘nalishlariga

muvofiq hay’at tashkil etiladi.

Qoraqolpog‘iston Respublikasi Mehnat va aholini ijtimoiy muhofaza

qilish vazirligi, viloyatlar va Toshkent shahar mehnat va aholini

ijtimoiy muhofaza qilish hududiy bosh boshqarmalari, shuningdek

(tuman, shahar) Bandlikka ko‘maklashish va aholini ijtimoiy muhofaza

qilish markazlari tegishli ravishda Qoraqolpog‘iston Respublikasi

Vazirlar Kengashiga, viloyatlar, shaharlar va tumanlar hokimliklariga

hamma vazirlik bo‘ysunadilar va hisobot beradilar.

Viloyatlar va Toshkent shahar mehnat va aholini ijtimoiy muhofaza

qilish bosh boshqarmalari rahbarlarini lavozimga tayinlash va lavozimdan

ozod qilish viloyatlar va Toshkent shahar hokimlari bilan

kelishilgan holda, O‘zbekiston Respublikasi Mehnat va aholini ijtimoiy

muhofaza qilish vaziri tomonidan amalga oshiriladi.Vazir tuman

(shahar) Bandlikka ko‘maklashish va aholini ijtimoiy muhofaza qilish

markazlari, shuningdek hududiy bosh boshqarmalarga qarashli tibbiyijtimoiy

va davolash-profilaktika muassasalari rahbarlarini ta’yinlash

yuzasidan rozilik beradi. Qopraqolpog‘iston Respubliklasi Mehnat va

aholini ijtimoiy muhofaza qilish vaziri belgilangan tartibda lavozimga

ta’yinlanadi va lavozimdan ozod qilinadi.

66

Qoraqolpog‘iston Respublikasi Mehnat va aholini ijtimoiy muhofaza



qilish vazirligi, viloyatlar va Toshkent shahar mehnat va aholini

ijtimoiy muhofaza qilish bosh boshqarmalari to‘g‘risidagi nizomlar

Qoraqolpog‘iston Respublikasi Vazirlar Kengashi, tegishli viloyatlar,

Toshkent shahar hokimlari bilan kelishilgan holda O‘zbekiston Respublikasi

Mehnat va aholini ijtimoiy muhofaza qilish vazirligi tomonidan

tasdiqlanadi.

Tuman (shahar) Bandlikka ko‘maklashish va aholini ijtimoiy

muhofaza qilish markazlari to‘g‘risidagi nizomlar tegishli tumanlar

(shaharlar) hokimlari bilan kelishilgan holda Qoraqolpog‘iston Respublikasi

Mehnat va aholini ijtimoiy muhofaza qilish vazirligi, viloyatlar

va Toshkent shahar mehnat va aholini ijtimoiy muhofaza qilish

bosh boshqarmalari tomonidan tasdiqlanadi.



5.3. Jamoat organlarining ijtimoiy yordam ko‘rsatish

sohasidagi vazifalari

Ijtimoiy ta’minot va ijtimoiy himoya aholini moddiy ta’minlash

uchun mo‘ljallangan ijtimoiy-iqtisodiy davlat Dasturining asosiy qismi

bo‘lib hisoblanadi. O‘zbekiston Respublikasining bu sohadagi vazifasi

ijtimoiy ta’minotni huquqiy tartibga solish va ijtimoiy himoya uchun

mo‘ljallangan fondlarni davlat va jamoat idoralari orqali taqsimlashni

tashkil qilishdan iborat.

Hozirgi kunda bozor munosabatlariga o‘tish, iqtisodiy tizimni

isloh qilish hamda huquqiy demokratik davlat barpo etish davrida,

aholini, ayniqsa uning muhtoj qatlamini, nogironlar, qariyalar, kam

ta’minlangan oilalarni ijtimoiy muhofaza qilish davlatimiz ichki

siyosatining asosiy vazifalaridan biri bo‘lib kelmoqda. Aholini ijtimoiy

himoyalash vazifalari turli davlat va nodavlat idoralari orqali amalga

oshiriladi.

Bu borada O‘zbekiston Respublikasi Mehnat va aholini ijtimoiy

muhofaza qilish vazirligi alohida muhim o‘rinni egallaydi. Ijtimoiy

himoya tizimi orqali aholining ayrim guruhlari (qariyalar, nogironlar,

kam ta’minlangan oilalar, ishsizlar) quyidagi ijtimoiy yordam turlari

bilan ta’minlanadilar:

a) pensiyalar;

b) nafaqalar va boshqa ijtimoiy nafaqalar;

d) imtiyoz va yengilliklar;

67

e) hech kimi yo‘q yakka, yolg‘iz fuqarolarga xizmat ko‘rsatish;



f) nogironlarni maxsus harakat va protez-ortopedik buyumlar bilan

ta’minlash;

g) nogironlarni o‘qitish, hunar o‘rgatish va ishga joylashtirish;

h) ayrim toifadagi qariya va nogironlarni to‘liq davlat ta’minotida

qarab turish;

i) aholini ish bilan band qilish uchun ish joylari tashkil etish va

ishsiz aholini ishga joylashtirish, fuqarolarni chet ellarda ishlash uchun

yuborish.

O‘zbekiston Respublikasi Mehnat va aholini ijtimoiy muhofaza

qilish vazirligi - qariyalar, nogironlar, kam ta’minlangan bolali

oilalarni va ishsiz aholini ijtimoiy muhofaza qilish borasidagi davlatning

yagona ichki siyosatini amalga oshiruvchi O‘zbekiston Respublikasining

davlat boshqaruv organidir.

U o‘z faoliyatini amalga oshirishda O‘zbekiston Respublikasi

Vazirlar Mahkamasiga bo‘ysungan holda ish olib boradi.

Yuqoridagi ijtimoiy himoya turlarini amalga oshirish uchun Mehnat

va aholini ijtimoiy muhofaza qilish vazirligi o‘z faoliyatini quyi

ijtimoiy ta’minot bo‘limlari, mahalliy davlat hokimiyati organlari

kasaba uyushma muasasasalari va boshqa nodavlat korxona, muassasa,

tashkilotlar bilan birgalikda ish olib boradi.

Mehnat va aholini ijtimoiy muhofaza qilish vazirligining joylardagi

idoralari - Qoraqalpog‘iston Respublikasi Mehnat va aholini ijtimoiy

muhofaza qilish vazirligi, viloyatlar va Toshkent shahar mehnat va

aholini ijtimoiy muhofaza qilish bosh boshqarmalari, tuman (shahar)

ijtimoiy ta’minot bo‘limlari ijtimoiy ta’minotni boshqaruvchi idoralarning

yagona tizimini tashkil qiladi.

Tibbiy-mehnat ekspertiza xizmati (TME) O‘zbekiston Respublikasi

Mehnat va aholini ijtimoiy muhofaza qilish vazirligining mustaqil

tarkibiy qismi bo‘lib, yagona markazlashtirilgan tizimga ega. Bu tizim

Vazirlikning TME Inspeksiyasi, Qoraqalpog‘iston Respublikasi Mehnat

va aholini ijtimoiy muhofaza qilish vazirligida, Toshkent shahar va

viloyatlar bosh boshqarmalaridagi markaziy TMEKlar va tuman

(shahar) va ixtisoslashtirilgan boshlang‘ich TMEKlardan iborat.

Tibbiy mehnat ekspertiza komissiyalari tegishli toifadagi fuqarolarning

sog‘liqni saqlash muassasalarini yo‘llanmalari asosida uzoq yoki

butunlay muddatga mehnat qobiliyatini yo‘qotganlik darajasini aniqlaydi.

68

TMEKlar O‘zbekiston Respublikasi qonunchiligiga asoslangan



holda, nogironlik sababi, guruhi, harakatlanish vositalariga bo‘lgan

ehtiyojini aniqlaydi. Nogironlar uchun mehnat turlari va sharoitini,

ular ishlashi mumkin bo‘lgan kasblar ro‘yhatini belgilab beradi.

Ijtimoiy ta’minot bo‘limlari bilan birgalikda nogironlikni oldini olish

va uni kamaytirish chora-tadbirlarini ko‘radi.

Tibbiy-mehnat ekspertiza komissiyalarining faoliyati O‘zbekiston

Respublikasi Vazirlar Mahkamasining 1994-yil 23-iyundagi 317-sonli

qarori bilan tasdiqlangan Nizom asosida boshqarib turiladi.

Birlamchi va ixtisoslashtirilgan TMEKlar mehnat qobiliyatini

butunlay yoki vaqtincha yo‘qotilganligini, nogironlik guruhi va sababini,

qachondan nogironlik belgilanganligini, nogiron ishlashi mumkin

bo‘lgan mehnat xarakteri va kasblar ro‘yhatini ko‘rib chiqish yuklatilgan.

TMEK shu bilan birga protez buyumlar va harakat vositalariga

bo‘lgan talab va ehtiyojni aniqlaydi.

O‘zbekiston Respublikasi Moliya vazirligi qoshidagi byudjetdan

tashqari Pensiya jamg‘armasi pensiya ta’minot tizimidagi boshqaruv

tuzilmasini takomillashtirish davlat ijtimoiy sug‘urtasi bo‘yicha majburiy

badallar, ajratmalar va to‘lovlarning to‘liq yig‘ilishini ta’minlash,

aholini davlat tomonidan kafolatlangan ijtimoiy himoya qilish choratadbirlarini

o‘z vaqtida mablag‘ bilan ta’minlash uchun tashkil qilingan.

Bu jamg‘armaning asosiy vazifasi pensiya va nafaqalarni to‘lash

uchun mo‘ljallangan mablag‘larni yig‘ish, to‘plashdan hamda o‘z

vaqtida to‘lov uchun mablag‘ ajratish va to‘g‘ri sarflashdan iborat.

Byudjetdan tashqari Pensiya jamg‘armasining asosiy vazifasi bo‘lib

fuqarolarning davlat tomonidan kafolatlangan ijtimoiy ta’minotga,

ijtimoiy sug‘urtaga bo‘lgan huquqlarini jamg‘armaga o‘tkazilayotgan

majburiy ajratmalar, badallar hisobiga amalga oshirish hamda pensiya

va nafaqalar uchun sarflanadigan mablag‘laridan maqsadli foydalanilayotganligini

nazorat qilishdir.

O‘z huquqlari, erkinliklarini hamda siyosat, iqtisod, ijtimoiy

rivojlanish, fan, madaniyat va boshqa sohalardagi fuqarolarning

qonuniy manfaatlarini birgalikda ro‘yobga chiqarish uchun birlashgan

fuqarolarning xohish-istaklarini erkin bildirishlari natijasida vujudga

kelgan ixtiyoriy tuzilmalar jamoat organlari hisoblanadi. Qonunda

belgilangan tartibda ro‘yhatdan o‘tkazilgan jamoat birlashmalarini

tuzish O‘zbekiston Respublikasi Konstitutsiyasida belgilab qo‘yilgan.

69

Kasaba uyushmalari O‘zbekiston Respublikasi fuqarolarining



ijtimoiy-iqtisodiy huquqlarini va manfaatlarini himoya qilish maqsadida

tuzilgan jamoat tashkiloti bo‘lib, fuqarolarning mehnat qilish huquqlari,

sog‘liqni saqlash, uy-joy va turmush darajalarini yaxshilash va

himoya qilish tadbirlari bilan shug‘ullanadi.

O‘zbekiston Respublikasi Kasaba uyushmalari Federatsiyasi va

uning joylardagi quyi organlari ijtimoiy ta’minot va ijtimoiy himoya

sohasida asosiy o‘rinni egallaydi.

Kasaba uyushmalar ijtimoiy ta’minot huquqi sohasini boshqarishda

fuqarolarning o‘zlari qatnashuvi tamoyiliga asoslangan holda keng xalq

ommasi nomidan pensiya va nafaqalarni tayinlash, fuqarolarni mehnat

qilishga doir huquqlarini himoyalash, ijtimoiy xizmat ko‘rsatish

sohasida mehnat va ijtimoiy muhofaza organlari bilan birgalikda ish olib

boradilar. O‘zbekiston Respublikasida kasaba uyushmalar faoliyatiga

jiddiy e’tibor beriladi, kasaba uyushmalari sanatoriya va kurortlar

tizimiga ega bo‘lib, mehnatkashlarning salomatliklarini tiklash uchun

yo‘llanmalarni taqsimlaydi, mehnat qonunlarini bajarilishini nazorat

qiladi.

O‘zbekiston Respublikasi Kasaba uyushmalari Federatsiyasi Kengashi



Vazirlar Mahkamasi va vazirliklar bilan birga ijtimoiy himoyaga

muhtoj shaxslarni turmush sharoitini yaxshilash, mehnat va ish haqi

masalalari hamda ilgariroq pensiya olish huquqini keltirib chiqaruvchi

ishlab chiqarishlar va kasblar ro‘yhatini tasdiqlash bo‘yicha qarorlar

qabul qiladi.

Mahalliy kasaba uyushma organlari korxona, muassasa, tashkilotlarda

xodimlarni mehnat huquqlarini himoya qilish, ishlab chiqarishda

jarohatlanish va kasb kasalliklarini sabablarini tahlil qilish, ularni

bartaraf etish bo‘yicha tadbirlar uyushtirish, xotin-qizlar va yoshlar

mehnatini muhofazalash bo‘yicha qonunlarga rioya etilishini, ishlovchilar

salomatligiga ishlab chiqarishda etkazilgan zararni qoplash

to‘lovlarni amalga oshirilayotganini nazorat qilish, pensiyaga taqdim

qilish, homiladorlik, vaqtincha mehnat qobiliyatini yo‘qotganlik

nafaqalarini tayinlash buyicha ishlar olib boradi.

Mehnat va ijtimoiy muhofaza sohasini boshqarishda O‘zbekiston

Respublikasi Ko‘zi ojizlar Jamiyati, Kar-soqovlar jamiyati va Nogironlar

jamiyatlari ham muhim o‘rin tutadi. Bu jamiyatlar O‘zbekiston

Respublikasi Vazirlar Mahkamasi tomonidan tasdiqlangan Nizom

70

asosida hamda o‘z Jamiyatlari chaqiriqlarida qabul qilinib, tasdiqlangan



Ustavlari asosida ish olib boradilar.

Ko‘zi ojizlar jamiyati, Kar-soqovlar jamiyatlarining asosiy vazifasi

nogironlarni huquq va manfaatlarini himoyalash, mehnat qilishga jalb

qilish, ularni madaniy va ma’naviy saviyalarini oshirish, o‘qitish,

kasbga o‘rgatish va kelgusida jamiyatimizning siyosiy yetuk shaxslari qilib

yetkazishdan iborat.

Bu jamiyatlarning faoliyati yo‘nalishlari ko‘zi ojiz va kar-soqov

fuqarolarni aniqlab jamiyat a’zoligiga jalb qilish, bunday nogironlarni

reabilitatsiyasi uchun davlat idoralari bilan birgalikda tadbirlar ishlab

chiqish, ularni kasbiy tayyorgarligini, malakasini oshirish, ko‘zi ojizlar

va kar-soqovlar maktab internatlariga rahbarlik qilib, ularni umumiy

ta’lim darajalarini oshirishga ko‘maklashish, tibbiy muassasalar bilan

birgalikda ularni salomatliklarini tiklash uchun yordam berish, nogironlik

masalalari bilan shug‘ullanuvchi muassasa, tashkilotlar bilan

birga doimiy aloqada bo‘lish, ularning uy-joy va turmush sharoitlarini

yaxshilashdan iboratdir

Jamiyat ishlariga rahbarlikni jamiyat boshqaruvlari olib boradi,

jamiyat boshqaruvini rais va rais o‘rinbosarlari tarkibida jamiyatning

Prezidiumi saylanib, prezidium jamiyatning barcha majburiyatlarini

bajaradi. Jamiyatlarning Markaziy Prezidiumi ko‘zi ojiz va kar-soqovlar

o‘rtasida madaniy oqartuv ishlarini olib boradi, o‘quv qo‘llanmalar,

jurnallar nashr qiladi, kirim-chiqim smetalarini tasdiqlaydi, jamiyat

a’zolarining yashash sharoitlarini yaxshilash, salomatligini tiklash

choralarini ko‘radi.

O‘zbekiston Respublikasi Nogironlar Jamiyatining maqsadi nogironlikni

oldini olish, nogironlarni ishga joylashtirish, ularning ishlashlari

uchun maxsus sexlar tashkil qilish, nogironlarni mehnatini,

salomatligini muhofaza qilish, uy-joy sharoitlarini yaxshilash, ularni

jamiyatni turli jabhalarida o‘zlarini kerakli shaxslar sifatida his qilishlari

uchun zarur sharoitlar yaratadilar.

Nogironlar jamiyatining vazifasi quyidagilardan iborat:

a) davlatning boshqaruv va mahalliy idoralari oldida nogironlarni

qonuniy huquq va manfaatlarini himoya qilish;

b) tibbiy xizmat, ishga joylashtirish,moddiy ahvolini, uy-joy

sharoitlarini yaxshilashga doir qonunchilik asosida belgilangan imtiyoz

va yengilliklardan foydalanishlariga yordam berish;

71

d) nogironlarni jamiyatga a’zolikka jalb qilish va bu sohada tushuntirishlar



olib borish:

e) boshqa tashkilotlar tomonidan uyushtirilgan tadbirlarda qatnashish

va nogironlarni tibbiy, kasbiy va ijtimoiy reabilitatsiyasiga doir

tadbirlar uyushtirish;

f) nogironlarni manfaatlarini himoya qilish uchun davlat va jamoat

organlari bilan birgalikda ish olib borish;

g) nogironlar va nogironlar muassasalarini xalqaro aloqalarini

rivojlantirish;

h) nogironlikni oldini olish uchun ilmiy,ijtimoiy izlanishlar olib

borishni uyushtirish;

i) nogironlar jamiyati tomonidan belgilangan dastur va vazifalarni

ta’minlash uchun tadbirkorlik, xo‘jalik, ishlab chiqarishga oid va boshqa

qonunchilik bilan ta’qiqlanmagan faoliyatlarni uyushtirish va b.

Nogironlar jamiyatiga barcha nogironlar, ota-onalar, homiylar va

vasiylar a’zo bo‘lishlari mumkin. Jamiyat a’zoligidan chiqish o‘z

xohishi bilan yozilgan arizaga asosan amalga oshiriladi.

Nogironlar jamiyatining mablag‘lari jamiyat a’zolarining to‘-

laydigan a’zolik badallari, tadbirkorlik, xo‘jalik va ishlab chiqarishdan

tushgan mablag‘lar, jamiyat tomonidan o‘tkaziladigan ko‘rgazma,

auksion, lotoreya hamda homiylar mablag‘laridan tashkil etiladi.

Ijtimoiy ta’minot sohasida yuqoridagi jamoat tashkilotlaridan

tashqari bir qancha jamiyatlar, kengashlar va jamg‘arma fondlari ham

ishtirok etadi.

Tuman va shaharlarda nogironlarning «Baynalminalchi jangchilar»,

«Chernobilchi nogironlar», «Urush nogironlari va qatnashchilari» kabi

kengashlar mavjud bo‘lib, bunday Kengashlar tegishli toifadagi

nogironlar bilan ijtimoiy himoyaga doir ishlar olib boradilar. Nogironlarni

salomatligini muhofaza qilish, ish bilan ta’minlash, ularga

imtiyozlar belgilashda yordam berish, yashash sharoitlarini yaxshilash

chora-tadbirlarida ijtimoiy ta’minot organlariga ko‘maklashadilar.

Ijtimoiy himoya sohasida «Qizil Yarim oy» jamiyatining ham hissasi

kattadir. Qizil Yarim oy jamiyati har bir tuman (shahar)da filiallari

bo‘lib, bu muassasalar aholining muhtoj qatlamiga bepul tibbiy

xizmat, patronaj xizmati, bepul dori-darmon, protez-ortoped buyumlari,

maxsus harakat vositalari, moddiy yordam xizmatlarini

ko‘rsatadi.

72

Yuqoridagilardan tashqari ijtimoiy himoya bilan shug‘ullanuvchi



bir qancha xayriya jamg‘armalari mavjud bo‘lib, «Nuroniy», «Ekosan

», «Mehribonlik», «Bolalar», «Sog‘lom avlod uchun», «Navro‘z»,

«Mahalla» jamg‘armalari juda ko‘p xayrli va insonparvarlik tadbirlarini

amalga oshirmoqdalar.



Mavzu yuzasidan savol va topshiriqlar

1. O‘zbekiston Respublikasi ijtimoiy muhofaza organlari va ularning

huquqiy maqomi haqida nimalarni bilasiz?

2. Mustaqillik yillarida O‘zbekistonda kuchli ijtimoiy himoya tizimining

yaratilishi haqida so‘zlab bering.

3. Jamoat organlarining ijtimoiy yordam ko‘rsatish sohasidagi vazifalari

haqida qanday tushunchaga egasiz?

4. Mamlakatimizda tashkil etilayotgan turli xayriya va rag‘batlantirishlarning

aholini ijtimoiy jihatdan qo‘llab-quvvatlashdagi salmog‘i qay

darajada?

5. Ijtimoiy himoya bilan shug‘ullanuvchi xayriya jamg‘armalarini sanab

bering.


Mavzuni mustahkamlash yuzasidan test savollari

1. Nogironlar jamiyatining vazifasi nimalardan iborat?

a) davlatning boshqaruv va mahalliy idoralari oldida nogironlarni

qonuniy huquq va manfaatlarini himoya qilish

b) tibbiy xizmat, ishga joylashtirish, moddiy ahvolini, uy-joy sharoitlarini

yaxshilashga doir qonunchilik asosida belgilangan imtiyoz va

yengilliklardan foydalanishlariga yordam berish

d) nogironlarni jamiyatga a’zolikka jalb qilish va bu sohada tushuntirishlar

olib borish

e) nogironlarni manfaatlarini himoya qilish uchun davlat va jamoat

organlari bilan birgalikda ish olib borish

f) Yuqoridagilarning barchasi to‘g‘ri ko‘rsarilgan

2. O‘zbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasining 2004-yil 21-

oktabrdagi 490-sonli qarori bilan tasdiqlangan «Byudjetdan tashqari pensiya

jamg‘armasini boshqarishni yanada mukammallashtirish to‘g‘risida»gi

qaroriga asosan Jamg‘arma mablag‘lari ishlayotgan fuqarolarga qanday

to‘lovlar uchun sarflanadi?

a) ijtimoiy ta’minot bo‘limi tomonidan tayinlangan pensiyalar

b) homiladorlik va tug‘ish ta’tili nafaqasi

73

d) bola tug‘ilishi munosabati bilan suyunchi puli va dafn marosimi



nafaqasi

e) vaqtincha mehnat qobiliyatini yo‘qotganlik nafaqasi

f) Yuqoridagilarning barchasi to‘g‘ri ko‘rsarilgan

3. O‘zbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasining 2004 yil 21-

oktabrdagi 490-sonli qarori bilan tasdiqlangan «Byudjetdan tashqari pensiya

jamg‘armasini boshqarishni yanada mukammallashtirish to‘g‘risida»gi

qaroriga asosan Jamg‘arma mablag‘lari ishlamayotgan fuqarolarga qanday

to‘lovlar uchun sarflanadi?

a) ijtimoiy ta’minot bo‘limi tomonidan tayinlangan pensiyalar

b) davlat pensiya ta’minoti olishga haqli bo‘lmagan bolalikdan nogironlar,

qariya va nogironlarga ijtimoiy nafaqalar

d) qonunchilikka asosan jamg‘arma mablag‘lari hisobidan to‘lanadigan

kompensatsion to‘lovlar

e) vaqtincha mehnat qobiliyatini yo‘qotganlik nafaqasi

f) a, b, d javoblari to‘g‘ri



Download 0.63 Mb.

Do'stlaringiz bilan baham:
1   2   3   4   5   6   7   8   9   10   11




Ma'lumotlar bazasi mualliflik huquqi bilan himoyalangan ©hozir.org 2020
ma'muriyatiga murojaat qiling

    Bosh sahifa
davlat universiteti
ta’lim vazirligi
O’zbekiston respublikasi
maxsus ta’lim
zbekiston respublikasi
davlat pedagogika
o’rta maxsus
axborot texnologiyalari
nomidagi toshkent
pedagogika instituti
texnologiyalari universiteti
navoiy nomidagi
samarqand davlat
guruh talabasi
ta’limi vazirligi
nomidagi samarqand
toshkent davlat
toshkent axborot
haqida tushuncha
Darsning maqsadi
xorazmiy nomidagi
Toshkent davlat
vazirligi toshkent
tashkil etish
Alisher navoiy
Ўзбекистон республикаси
rivojlantirish vazirligi
matematika fakulteti
pedagogika universiteti
таълим вазирлиги
sinflar uchun
Nizomiy nomidagi
tibbiyot akademiyasi
maxsus ta'lim
ta'lim vazirligi
махсус таълим
bilan ishlash
o’rta ta’lim
fanlar fakulteti
Referat mavzu
Navoiy davlat
haqida umumiy
umumiy o’rta
Buxoro davlat
fanining predmeti
fizika matematika
malakasini oshirish
universiteti fizika
kommunikatsiyalarini rivojlantirish
jizzax davlat
davlat sharqshunoslik