Ona tili darslik


 Tilning tarkibiy qismlari noto‘g‘ ri berilgan javobni aniqlang



Download 1.88 Mb.
Pdf ko'rish
bet25/542
Sana22.05.2021
Hajmi1.88 Mb.
1   ...   21   22   23   24   25   26   27   28   ...   542
31. Tilning tarkibiy qismlari noto‘g‘ ri berilgan javobni aniqlang.   
A) tovushlar  tizimi. B) harflar tizimi C) grammatik qurilishi.   D) lug‘at boyligi. 
32. Morfologik tasnif   bo‘yicha  o‘zbek tili qaysi guruhga kiradi?  
 A) agglyunativ tillarga B) amorf tillarga C) flektiv tillarga                     
D) polisintetik tillarga  
 
 
 
 
 


 
 
17 
F O N E T I K A 
  
1-§. Fonetika va fonologiya haqida umumiy ma’lumot 
 
     Fikr  gap  orqali  ifoda  qilinadi.  Gap,  odatda  so‘zlardan  tashkil  topadi.  Gap 
tarkibida  so‘zlar  va  shu  so‘zlarning  o‘zaro  bog‘lanishini  ta’minlovchi  grammatik 
vositalar  (qo‘shimchalar,  yordamchi  so‘zlar)  ma’lum  nutq  tovushlari  orqali 
shakllanadi.  Masalan:  Biz  ulug‘ayyomni  mana  shu  cho‘lda  kutib  olyapmiz  (Y. 
Shamsharov).  Bu gapni tuzishda biz, ulug‘ , ayyom, mana, shu, cho‘l, kutib, olmoq 
so‘zlari,  ularning  o‘zaro  bog‘lanishini  ta’minlovchi  –ni  (tushim  kelishigi 
qo‘shimchasi),    -yap  (zamon  ma’nosini  ifodalovchi  qo‘shimcha),  -miz  (shaxs-son 
qo‘shimchasi)  qo‘shimchalari  qatnashgan;  har  bir  so‘z  va  qo‘shimcha  esa  nutq 
tovushlari vositasida (masalan, biz - b, i, z;  ulug‘ - u, l, u, g‘ ; -ni - n, i; -da - d, a 
kabi) shakllandi. 
 
Ko‘rinadiki,  nutq  tovushlari  so‘z  va  gaplarni  tuzishda  moddiy  baza 
hisoblanadi, chunki inson tili tovush tilidir. 
 
Fonetika tilshunoslikning bir bo‘limi bo‘lib, unda nutq tovushlari, ularning 
hosil  bo‘lishi,  turlari,  o‘zgarishi,  urg‘u,  bo‘g‘in,  ohang  kabilar  o‘rganiladi. 
Fonetika  grekcha    phone  so‘zidan  olingan  bo‘lib  lug‘aviy  ma’nosi    tovush  
demakdir. 
 
Fonologiya  so‘zi  tarjima  qilinganda  “tovush  haqidagi  ta’limot”  degan 
ma’noni bildiradi (phone – tovush,  logos - ta’limot).  Bu bo‘limda tovushlarning 
so‘z  va  morfemalar  ma’nolarini  farqlashdagi  roli  bayon  qilinadi.  Agar  fonetika 
bo‘limida  tovushlarning  fiziologik-akustik  xususiyatlari  tekshirilsa,  fonologiyada, 
ta’bir joiz bo‘lsa,   tovushning ijtimoiy mohiyati o‘rganiladi. 

Download 1.88 Mb.

Do'stlaringiz bilan baham:
1   ...   21   22   23   24   25   26   27   28   ...   542




Ma'lumotlar bazasi mualliflik huquqi bilan himoyalangan ©hozir.org 2020
ma'muriyatiga murojaat qiling

    Bosh sahifa
davlat universiteti
ta’lim vazirligi
O’zbekiston respublikasi
maxsus ta’lim
zbekiston respublikasi
axborot texnologiyalari
o’rta maxsus
nomidagi toshkent
guruh talabasi
davlat pedagogika
texnologiyalari universiteti
xorazmiy nomidagi
toshkent axborot
pedagogika instituti
rivojlantirish vazirligi
toshkent davlat
haqida tushuncha
Toshkent davlat
vazirligi toshkent
samarqand davlat
ta’limi vazirligi
tashkil etish
kommunikatsiyalarini rivojlantirish
matematika fakulteti
navoiy nomidagi
vazirligi muhammad
nomidagi samarqand
bilan ishlash
Darsning maqsadi
fanining predmeti
maxsus ta'lim
ta'lim vazirligi
Ўзбекистон республикаси
pedagogika universiteti
sinflar uchun
fanlar fakulteti
o’rta ta’lim
Toshkent axborot
Alisher navoiy
haqida umumiy
fizika matematika
Ishdan maqsad
moliya instituti
universiteti fizika
Nizomiy nomidagi
таълим вазирлиги
махсус таълим
respublikasi axborot
umumiy o’rta
pedagogika fakulteti
nazorat savollari