Ona tili darslik



Download 1.88 Mb.
Pdf ko'rish
bet52/542
Sana22.05.2021
Hajmi1.88 Mb.
1   ...   48   49   50   51   52   53   54   55   ...   542
Z  tovushi    til  oldi,  sirg‘aluvchi,  shovqinli,  jarangli  undosh  tovush  bo‘lib,  
so‘z    boshida  (zahar,  zehn,  zina),  o‘rtasida  (Aziza,  andoza,  qiziq)  va  so‘z  oxirida 
(tig‘iz,  qarz,  yulduz)  kela  oladi;  bu  tovush  sof  o‘zbekcha  so‘zlarda  so‘z  boshida 
deyarli qo‘llanmaydi. Ayrim so‘zlar tarkibida yonidagi jarangsiz tovushlar ta’sirida 
ko‘pincha s tovushiga o‘tadi:  rizq > risq, tuzsiz>tussis. Bu  tovush ba’zi so‘zlarda 


 
 
28 
y  tovushiga  mos  kelishi  mumkin:  sizlamoq>siylamoq,    so‘zlamoq  >  so‘ylamoq,  
yozmoq > yoymoq,  kabi. 
Sh    tovushi    til  oldi,  sirg‘aluvchi,  jarangsiz  undosh  tovush  bo‘lib,    so‘z 
boshida  (shar,  shahar,  sholi),  o‘rtasida  (hashar,  o‘sha)  va  oxirida  (qish,  yosh, 
tashvish) keladi. Bu tovush so‘zlarning turli o‘rinlarida ko‘p qo‘llanadi. 
J    til  oldi,  sirg‘aluvchi,  jarangli  undosh  tovushi    arab,  fors-tojik  va  rus 
tillaridan  o‘zlashtirilgan  so‘zlarning  boshida  (janr),  o‘rtasida    (vijdon,  sajda, 
furajka)  oxirida (garaj) uchraydi.     
Җ    til  oldi,  qorishiq  portlovchi,  jarangli  undosh  tovushi  so‘zning  boshida 
(jamalak,  jabr,  jilov),  o‘rtasida  (kajava,  ojiz,  o‘jar)  va  oxirida  (xorij,  xiroj,  saj) 
keladi.  Bu  tovush  o‘zbekcha  so‘zlar  oxirida  deyarli  qo‘llanmaydi.  O‘zlashma 
so‘zlar oxirida qo‘sh undoshlar tarkibida kelgan җ  tovushi  ch  tovushiga o‘xshab 
talaffuz qilinadi: mavj>mavch, avj>avch. 
Ch  tovushi  til  oldi,  qorishiq    portlovchi,  jarangsiz  undosh  tovush  bo‘lib,   
so‘zning  boshida  (chaqa,  chigit,  chuqur),  o‘rtasida  (achchiq,  ochiq,  ko‘cha)  va 
oxirida  (och,  uch,  kech  )  keladi.  Ayrim  so‘zlarda  o‘zidan  keyingi  jarangsiz 
undoshlar ta’sirida talaffuzda  sh tovushiga o‘tadi:  kechdi>keshti, qochdi>qoshti, 
sochdi>soshti. 

Download 1.88 Mb.

Do'stlaringiz bilan baham:
1   ...   48   49   50   51   52   53   54   55   ...   542




Ma'lumotlar bazasi mualliflik huquqi bilan himoyalangan ©hozir.org 2020
ma'muriyatiga murojaat qiling

    Bosh sahifa
davlat universiteti
ta’lim vazirligi
O’zbekiston respublikasi
maxsus ta’lim
zbekiston respublikasi
axborot texnologiyalari
o’rta maxsus
nomidagi toshkent
guruh talabasi
davlat pedagogika
texnologiyalari universiteti
xorazmiy nomidagi
toshkent axborot
pedagogika instituti
rivojlantirish vazirligi
toshkent davlat
haqida tushuncha
Toshkent davlat
vazirligi toshkent
samarqand davlat
ta’limi vazirligi
tashkil etish
kommunikatsiyalarini rivojlantirish
matematika fakulteti
navoiy nomidagi
vazirligi muhammad
nomidagi samarqand
bilan ishlash
Darsning maqsadi
fanining predmeti
maxsus ta'lim
ta'lim vazirligi
Ўзбекистон республикаси
pedagogika universiteti
sinflar uchun
fanlar fakulteti
o’rta ta’lim
Toshkent axborot
Alisher navoiy
haqida umumiy
fizika matematika
Ishdan maqsad
moliya instituti
universiteti fizika
Nizomiy nomidagi
таълим вазирлиги
махсус таълим
respublikasi axborot
umumiy o’rta
pedagogika fakulteti
nazorat savollari