Oliy va o‘rta maxsus ta’lim vazirligi


Mavzu  bo‘yicha  qisqacha  adabiyotlar  tahlili



Download 0.65 Mb.
Pdf ko'rish
bet6/40
Sana28.08.2021
Hajmi0.65 Mb.
1   2   3   4   5   6   7   8   9   ...   40
Mavzu  bo‘yicha  qisqacha  adabiyotlar  tahlili.  O‗zbek  tili  grammatik 

tizimini o‗rganish o‗zining uchinchi bosqichiga qadam qo‗ymoqda. O‗rganishning 

birinchi  bosqichida  formal-mantiq  metodologiyasiga  tayangan  holda  tasviriy 

metod  asosida  grammatik  kategoriyalar  belgilanib,  bu  tushuncha  ostida,  asosan, 

morfologik  kategoriyalar  va  qisman  sintaktik  kategoriyalar,  yordamchi  so‗zlar 

tadqiq  etildi.  Grammatik  (morfologik)  kategoriyalar  borasida  ularning  turlari 

ajratilib,  har  biriga  xos  shakllarning  bir  tizimga  solinganligi,  shakllar 

ifodalaydigan, matn va qurshovda namoyon bo‗luvchi turli-tuman nutqiy ma‘nolar 

aniqlanganligi  va  tavsiflanganligini  ta‘kidlash  lozim.  Yordamchi  so‗zlar  tizimi 

aniqlanib,  ularning  leksik  va  grammatik  tizim  sirasidagi  o‗rni,  yordamchi 

so‗zlarning  ma‘nolari,  sintaktik  vazifalari  tadqiq  etildi.  Bunda  A.N.Kononov, 

A.G‗ulomov,  G‗.Abdurahmonov,  M.Asqarova,  A.Hojiyev,  T.Rustamov    kabi  

tilshunoslarning  xizmati  katta  bo‗ldi  va  yaxlit  grammatik  ta‘limot  yaratildi. 

Nomlari  zikr  etilgan  olimlarning  tadqiqotlari  asosida  formal  o‗zbek  akademik 

grammatikalari, oliy  va  о‗rta ta‘lim  bo‗g‗inlari  uchun  darslik  hamda  qo‗llanmalar 

vujudga keldi.  

Grammatik  hodisalarni  o‗rganishning  ikkinchi  bosqichi  bevosita  o‗zbek 

tilshunosligiga dialektik mantiqning metodologik asos sifatida tatbiq etilishi hamda 

til  tizimida  lison  va  nutqning  izchil  farqlanishi  bilan  bog‗liq.  Bunda  grammatik 

kategoriyalarning  umumiy,    xususiy  va  oraliq  grammatik  ma‘nolari,  shakllararo 

oppozitiv  munosabatlar  o‗rganilib,  o‗zbek  tilining  substansial  morfologiyasi 

yaratildi.  Bu  borada  S.N.Ivanov,  A.Nurmonov,  H.Ne‘matov,  N.Mahmudov, 

G‗.Zikrillayev,  Sh.Shahobiddinova,  Z.Qodirov  va  ular  izdoshlarining  ishlarini 

alohida  ta‘kidlash  lozim.  Biroq  o‗zbek  tilshunosligining  substansial  bosqichida 

yordamchi  so‗zlar  ma‘lum  darajada  e‘tibordan  chetda  qoldi.  Bunda  faqat 



 

H.Ne‘matovning  bu  masalaga  yozma  yodgorliklar  misolidagi  yondashuvini 



ta‘kidlash lozim.

1

 Yordamchi so‗zlarning substansial va pragmatik xususiyatlarini 



alohida-alohida tizimlar sifatida tadqiqotchi A.Pardayev tomonidan o‗rganilganligi 

e‘tiborga molik.

2

 


Download 0.65 Mb.

Do'stlaringiz bilan baham:
1   2   3   4   5   6   7   8   9   ...   40




Ma'lumotlar bazasi mualliflik huquqi bilan himoyalangan ©hozir.org 2020
ma'muriyatiga murojaat qiling

    Bosh sahifa
davlat universiteti
ta’lim vazirligi
maxsus ta’lim
O’zbekiston respublikasi
zbekiston respublikasi
axborot texnologiyalari
o’rta maxsus
nomidagi toshkent
guruh talabasi
davlat pedagogika
texnologiyalari universiteti
xorazmiy nomidagi
toshkent axborot
pedagogika instituti
rivojlantirish vazirligi
haqida tushuncha
toshkent davlat
Toshkent davlat
vazirligi toshkent
tashkil etish
matematika fakulteti
ta’limi vazirligi
kommunikatsiyalarini rivojlantirish
samarqand davlat
vazirligi muhammad
pedagogika universiteti
bilan ishlash
fanining predmeti
Darsning maqsadi
navoiy nomidagi
o’rta ta’lim
Ishdan maqsad
haqida umumiy
nomidagi samarqand
fizika matematika
sinflar uchun
fanlar fakulteti
maxsus ta'lim
Nizomiy nomidagi
ta'lim vazirligi
moliya instituti
universiteti fizika
Ўзбекистон республикаси
umumiy o’rta
Referat mavzu
respublikasi axborot
Toshkent axborot
таълим вазирлиги
Alisher navoiy
махсус таълим
Buxoro davlat