O zbek iston respublikasi oliy va 0 ‘rta maxs*js ta’lim vazirligi


[  y L   1  PSIX O L O G IY A   FA N I  SO HALARI


bet8/291
Sana27.09.2021
Hajmi
1   ...   4   5   6   7   8   9   10   11   ...   291
[  y L   1  PSIX O L O G IY A   FA N I  SO HALARI 


VA  U N IN G   T A D Q IQ O T
M E T O D L A R I
P s ix o to g iy a   fani  s o h a la r i  v a   ularning 
o ‘ziga  x o s   x u s u s iy a tla r i
Inson  o 'z in in g   kimligini  a n g la sh g a   in tilishdan,  o ‘z 
ruhiy  dunyosini  va  o ‘zgalar  m h iy a tin i  bilish  istagi  p a y d o  
b o l i s h d a n ,   ta b ia t  va  ja m iy a t  h o d isa la rin i  t u s h u n i s h g a  
ehtiyoj  sezishdan,  o ‘tmish,  hozirgi  z a m o n ,  kelajak  h a q id a  
m ulohaza y u nta  boshlagandan b u y o n  psixologiya fan sifatida 
rivojlana  boshladi.  Psixologik  b ilim la r j u d a   uzoq  o ‘tm is h  
tarixga  ega  b o l s a - d a ,   u  fan  sifatida  falsafadan  XIX  a srg a  
kelib  aj ral ib  chiqdi.  Psixologiyaning  alohida  fan  sifatida 
ajralib chiqishiga o ‘sha davr kishilik jam iyatida yuz b e ra y o t- 
gan  ijtimoiy,  iqtisodiy,  siyosiy  o 'z g a ris h la r  sabab  b o ‘ldi, 
c h u n k i  b u la r   ijtimoiy  z a ru ra t  ta q o z o s i  edi.  Psixo logik 
holatlam i  tadqiq  qilish,  y a ’ni  psixikaning  m ohiyatini  t u -  
sh u n ish   m a q s a d id a   o ‘sha  d a v rla ri  e k sp erim e n ta l  ilm iy  
psixologik laboratoriyalarvujudga ketáboshladi.  llk psixologik 
tadq iq otlar laboratoriyasi  1879-  yilda  nemis olimi  V .V u nd t 
to m o n id a n   Leypsig universitetida tashkil qilindi.  Xuddi  s h u  
laboratoriya qabilida boshqa m am lak atlard a ham  b i r q a n c h a  
mustaqil  laboratoriyalar  ochildi.  X I X   asr  oxiri  va  XX  asr 
boshlariga  kclib  psixologiya  fani  t o ‘g ‘risidagi  ilmiy tu s h u n -  
chalarda keskin o ‘zgarishIar yuzaga kcldi va ularning t a ’sirida 
psixologiyaning  tadqiqot  obyekti  sifatida  —  insonga  i n u -  
hitning  t a ’siri,  uning xulq-atvorini  o ‘rganish  m u a m m o la ri 
tanlab olindi.  Shu davrda psixologiya fanining rivojiga ijobiy 
hissa q o 'shgan  psixologiya m aktablari vujudga keldi. A Q S H  
psixologiyasining  asosiy  y o ‘n a li s h la r id a n —b ix e v io riz m , 
G c r m a n i y a d a   — g e s h ta ltp s ix o lo g iy a   m a k ta b i.  V e n a d a  
Z .F r e y d n in g   psixoanalizi  s h u la r   ju m la s id a n d ir.  M a v ju d  
m aktab larn ing   barchasi  o ‘z in in g   n uqtayi  nazariga  asosla- 
nib,  psixologiya  fanining  tarkibiy  qismlarini  o ‘rganishga 
harakat  qildi.  Psixologik konsepsiyalarning rang-barangligi
www.ziyouz.com kutubxonasi


va  fan -tex n ik a n in g   rivojlanishi  t a ’sirida  psixologiya  fani 
o'zining tadqiqot obyektlariga ega bo'lgan  ko'plab sohalarga 
ajrala boshladi.  H ozirgi  davrda psixologiyaning  nazariy va 
amaliy yutuqlari atrof-m uhitga hamda jamiyatning juda keng 
sohalarida tatbiq qilinm o qd a.
Psixologiya  fanini  m uayyan  sohalarga  b o 'lish d a   aniq, 
yaqqol  faoliyatning psixologik tom oni,  insonningjam iyatga 
nisbatan psixologik munosabati va taraqqiyotining psixologik 
jabhasi  asos qilib o lin g a n .  Quyida psixologiya sohalarining 
tavsifiga biroz t o ‘xtalib o ‘tamiz.
Umumiy  psixologiya — bu  u m u m iy   psixologik  q o n u -  
niyatlarni  m e x a n i z m l a r ,  m urakkab  ichki  bog'lanishlar, 
nazariy va  m e to d o lo g ik   prinsiplar,  ilmiy tadqiqot  m etod- 
lari,  psixikaning  filo  va  ontogenetik  o ‘zgarishIari,  ilmiy 
tu sh u n c h a   va  kategoriyalar,  bilish jarayo n larini  amaliy  va 
nazariy jihatdan tadqiq qiladigan soha.  U m u m iy  psixologiya 
degan  n o m   h a m   b o s h q a   sohalarda  boMgani  kabi  shartli 
r a v is h d a   q a b u l   q i i i n g a n .   Psix o lo g iy a  f a n i n i n g   ilm iy 
tu s h u n c h a la r i,  katego riy alari  (shaxs,  m otivatsiya,  fao- 
liyat,  m u o m a la ,  o n g ) n i,  tadqiqot  m eto d la rin i  u m u m iy  
psixologiyada  u m u m las h tirish   uch un   u n in g   boshq a  soha- 
lardagi  te k sh irish   natijalarini  m av h u m la s h tiris h   lozim. 
Aytish joizki,  u m u m i y   psixologiyaning  tad q iq o t  natijalari 
psixologiyaning  b o s h q a   sohalari  u c h u n   h a m   asos  b o ‘lib 
xizmat qiladi.  U m u m iy  psixologiya fani asosiy kategoriyalar, 
tu sh u n c h a lar,  psixik  jarayonlar,  holatlar,  hodisalar,  in- 
dividual-tipologik  xususiyatlarni:  1.  Psixik jarayonlar: sezgi, 
idrok,  tasavvur,  x otira,  tafakkur,  xayol  va  boshqalarni.  2. 

Download

Do'stlaringiz bilan baham:
1   ...   4   5   6   7   8   9   10   11   ...   291




Ma'lumotlar bazasi mualliflik huquqi bilan himoyalangan ©hozir.org 2020
ma'muriyatiga murojaat qiling

    Bosh sahifa
davlat universiteti
ta’lim vazirligi
maxsus ta’lim
O’zbekiston respublikasi
zbekiston respublikasi
axborot texnologiyalari
o’rta maxsus
guruh talabasi
nomidagi toshkent
davlat pedagogika
texnologiyalari universiteti
xorazmiy nomidagi
toshkent axborot
pedagogika instituti
haqida tushuncha
rivojlantirish vazirligi
toshkent davlat
Toshkent davlat
vazirligi toshkent
tashkil etish
matematika fakulteti
ta’limi vazirligi
samarqand davlat
kommunikatsiyalarini rivojlantirish
bilan ishlash
pedagogika universiteti
vazirligi muhammad
fanining predmeti
Darsning maqsadi
o’rta ta’lim
navoiy nomidagi
haqida umumiy
Ishdan maqsad
moliya instituti
fizika matematika
nomidagi samarqand
sinflar uchun
fanlar fakulteti
Nizomiy nomidagi
maxsus ta'lim
Ўзбекистон республикаси
ta'lim vazirligi
universiteti fizika
umumiy o’rta
Referat mavzu
respublikasi axborot
таълим вазирлиги
махсус таълим
Alisher navoiy
Toshkent axborot
Buxoro davlat