O’. Toshbekov tuproqshunoslik asoslari fanidan o’quv-uslubiy majmua



Download 10.13 Mb.
bet2/24
Sana22.01.2017
Hajmi10.13 Mb.
1   2   3   4   5   6   7   8   9   ...   24

so’z bоshi


Oliy ta’lim muassasalarining 5110500-Geografiya o’qitish metodikasi yo’nalishi bo’yicha 2-blokda Tuproqshunoslik asoslari fani o’tilishi rejalashtirilgan.

Tuproqdan ilmiy asosda to’g’ri foydalanish uchun uning xossasini, xususiyatlarini, tavsifini, agronomik ko’rsatkichlarini, tabiiy unumdorligini va ma’lum tabiiy sharoitlarini hisobga olish kerak.

Tuproqshunoslik кursi o’zigа хоs mахsus кurs bo’lib, uning birinchi qismida tuproq paydo bo’lish jarayoni, tuproq profilining tuzilishi, tuproqning tarkibi, xossalari va unumdorligiga oid malumotlar berilgan.

Mazkur kursning nazariy qismida mavzuga oid muommalar, o’quv maqsadlari, nazorat savollari va mustaqil ish topshiriqlari keltirilgan. Leksiyalar kursini tayyorlashda “ta’limning ilmiyligi” yoki “ilm orqali bilim egallash” tamoyili asosida shu sahoga oid ilmiy adabiyotlar, jurnallardagi ilmiy maqolalar hamda internetdan olingan materiallardan keng foydalanildi. Laboratoriya mashg’ulotlari o’tkazish tartiblarini bayon qilishda ushbu mashg’ulot o’tkazishdan kutilayotgan o’quv maqsadlari, kerakli jihozlar va materiallar, ishni bajarilish ketma-ketligi batafsil yoritildi

Tuprоqni tаbiаtdа vа lаbоrаtоriya shаrоitidа birgаliкdа o’rgаnish, tuprоq hоsil bo’lishi, rivоjlаnishi, tаrqаlishi vа unumdоrligini bеlgilаsh каbi murаккаb mаsаlаlаrni hаl etishni tа’minlаydi. Bu mаsаlаlаrni аmаlgа оshirish uchun yuqоri mаlакаli mutахаssislаrni tаyyorlаsh lоzim.

Shuning ushun hаm tаlаbаlаr geologiya, minerologiya, biologiya, kimyo kabi fаnlardan olgan bilimlarini yanada chuqurroq o’rganishlari zarur.

Har bir mavzu oxirida yakuniy xulosalar, bilimni sinab ko’rish uchun nazorat savollari, tegishli adabiyotlar ro’yxati va fanda yechimini kutayotgan asosiy ilmiy muommalar keltirilgan.

Qo’llanma to’g’risida o’z fikr-mulohazalaringizni bildirasiz degan umiddamiz.



Manzilimiz: 707012. Guliston shaxri, IV-mavze, Guliston davlat universiteti,

Qishloq xo’jalik asoslari kafedrasi.

ISHCHI O’QUV DASTURI

FANNING MAQSAD VA VAZIFALARI

Fanning maqsadi: Tuproqshunoslik asoslari fanining maqsadi geografiya yo’nalishi bo’yicha ta’lim olayotgan talabalarga tuproqshunoslik asoslari fani oldiga qo’yilgan vazifalari, tuproqni o’rganish usullari, fanning ahamiyati va fan oldidagi vazifalarni hal etishda qaysi fanlar bilan bog’liq holda ish olib borish kabi masalalarni o’rganishdan iborat.

Fanning vazifalari: Talabalar ushbu fanni o’rganish davomida quyidagi vazifalarni hal qilinadi: tuproqning kelib chiqishi, tarqalishi, tarkibi, hossalari, qishloq xo’jaligida foydalanish, tuproq unumdorligini oshirish va tuproqni tekshirish usullarini o’rganish.

FANNING MAZMUNI

MARUZA MAVZULARI, KO’RILADIGAN MASALALAR

VA AJRATILGAN VAQT



Mavzular

Ko’riladigan masalalar
Soat

1.

Tuproqshunoslik faniniga kirish.

Tuproq haqida tushuncha, tuproqning ta’rifi.

Tuproqshunoslikning umumiy va maxsus uslublari .Boshqa fanlar bilan aloqasi. Tuproqshunoslik tarixi. Fanning muommolari.



2

2

Tuproq paydo bo’lish jarayonining umumiy sxemasi. Tuproq paydo qiluvchi ona jinslar

Tuproq paydo bo’lish jarayonining umumiy sxemasi. Tog’ jinslari va minerallarning nurashi. Nurash va uning tiplari.Tuproq xosil qiluvchi yotqiziqlarning paydo bo’lishi va tarkibi.

4

3

Tuproqning morfologik belgilari.

Tuproq profilining tuzilishi, tuproq qatlamlari, zichligi, g’ovakligi, yangi yaralmalar, qo’shilmalar va ularning tuproq paydo bo’lishidagi ahamiyati

2

4.

Tuproq paydo qiluvchi ona jinslarning mineralogik tarkibi

Tuproq paydo qiluvchi jinslar va tuproqning qattiq zarralarining tarkibi. Birlamchi va ikkilamchi minerallar. Tog’ jinslari va tuproqdagi minerallarning tuproq unumdorligidagi ahamiyati va tuproq xossalariga ta’siri

2

5.

Tuproq va tuproq ona jinslarining mexanik tarkibi.

. Tuproqning mexanik tarkibi va mexanik elementlarning ta’snifi. Tuproq ona jinsining mexanik, mineralogik va kimyoviy tarkibining tuproq unumdorligiga ta’siri

2

6.

Tuproq hosil bo’lishida tirik organizmlarning ahamiyati.

. Tirik organizmlarning tuproq paydo bo’lishidagi ahamiyati. Yashil o’simliklar va mikroorganizmlarning tuproq paydo bo’lishidagi ahamiyati.

2

7.

Tuproq organik qismining kelib chiqishi, tarkibi, hossalari va ahamiyati.

Tuproq organik qismining hosil bo’lishi. Tarkibi va hususiyatlari. O’simlik qoldiqlarining kimyoviy tarkibi. O’simliklar - tuproq hosil bo’lishida muhim manba.

2

8

Tuproq kolloidlari va tuproqning singdirish qobiliyati

Tuproq kolloidlarining tuzilishi, tarkibi va hossalari. Mineral, organik va organomineral kolloidlar. Koagulyatsiya va peptizatsiya hodisasi. Gel va zol hosil bo’lishi. Tuproqning singdirish qobiliyati, turlari. Tuproqdagi singdirilgan kationlar tarkibi. Singdirish sig’imi va ularning tuproq hossalariga ta’siri.

4

9

Tuproq kislotaliligi va ishqoriyligi, buferligi, agronomik ahamiyati

Tuproq PH ko’rsatgichi. Tuproqning buferlik qobiliyati va uning agronomik ahamiyati. Tuproq reaksiyasini boshqarish yo’llari(Kimyoviy melioratsiya).

2

10.

Tuproq strukturasi (donadorlik).

Donadorlik turlari va uni hosil qiluvchi sharoitlar. Donadorlikning tuproq unumdorligi, g’ovakligi, fizik-kimyoviy sharoitlarning rivojlanishiga ta’siri. Ularni aniqlash va muhofaza qilish usullari.

2

11

Tuproqning fizik va fizik mexanik xossalari va uni boshqarish.

Tuproqning umumiy fizik xossalari(Solishtirma massasi, xajim massasi, g’ovakligi). Tuproqning fizik mexanik xossalari(Yopishqoqlik, plastiklik, ko’pchish, cho’kish, solishtirma qarshilik va b.). Fizik xossalarning tuproq strukturasi, mexanik tarkibi, organik moddalar miqdori va boshqa faktorlarga bog’liqligi.

4

12.

Tuproq unumdorlgi.

Tuproq unumdorligi to’g’risida tushuncha. Tabiiy, sun’iy,potentsial,effektiv, nisbiy, iqtisodiy unumdorlik kategoriyalari. Unumdorlikning pasayib ketish hodisasi. Tuproq unumdorligini tiklash va oshirish borasidagi chora-tadbirlar.

2

13

MDX va O’zbekiston xududidagi tuproqlarni rayonlashtirish prinsiplri

Tuproq resurslari va ulardan dehqonchilikda foydalanish. Tuproq geografik rayonlashtiririshda taksonomik birliklardan foydalanish. Agrotuproq rayonlashtirish prinsiplari. Tabiiy resurslardan samarali foydalanish.

2

14

Tayga o’rmon va o’rmon dasht zonasining tuproqlari.

Podzol, botqoq, qora tuproqlar ularning tarqalishi, tuzilishi, tasnifi, tarkibi va xossalari, muxofaza qilish va qishloq xo’jaligida samarali foydalanish.

4

15

Cho’l va Cho’l-dasht zonasining tuproqlari

Sur-qo’ng’ir, taqir.qumli va bo’z tuproqlar. Ularning tarqalishi va xossalari, tuzilishi, tasnifi, muxofaza qilish va qishloq xo’jaligida samarali foydalanish.

4

16

Gidromorf tuproqlar

Cho’l va bo’z tuproqlar zonasining gidromorf tuproqlari. tuzilishi, tasnifi, tarkibi va xossalari, muxofaza qilish, qishloq xo’jaligida samarali foydalanish va unumdorligini oshirish yo’llari.

2

17

Tuproq eroziyasi va unga qarshi kurash choralari

Eroziya turlari. Uning tuproq unumdorligiga ta’siri. Tuproqni eroziyadan muhofazalash usullari va ulardan qishloq xo’jaligida foydalanish.

2

18

Tuproq bonitirovkasi va yerlarni iqtisodiy baholash. Tuproq xaritalari va xaritogrammalaridan qishloq xo’jaligida foydalanish.

Tuproq unumdorligini baholash usullari. Pasaytirish koeffisentlari. O’zbekistonda tarqalgan tuproqlarning sifat bahosi. Tuproq xaritasi va xaritogrammalari bilan tanishish.

4

Jami:

48

LABORATORIYA MASHG’ULOTLARI MAVZULARI, KO’RILADIGAN MASALALAR VA AJRATILGAN VAQT



Mavzular
Soat

1.

Tuproqni analizga tayyorlash.

4

2.

Tuproqning gigroskopik namligini aniqlash.

4

3

Tuproqning hajm massasini aniqlash

4

4

Tuproqning solishtirma massasini aniqlash.

4

5

Tuproq tarkibidagi gumus miqdorini Tyurin usulida aniqlash

4

6

Suvli so’rim analizi va natijalarni taxlil qilish

12

7

Tuproq PH ni aniqlash usullari

4

8

Tuproqdagi CO2 karbonatni atsidimetrik usulda aniqlash

4

9

Tuproqning morfologik belgilarini o’rganish

4

10

Tuproq xaritalarini o’rganish va undan foydalanish

4

Jami: 48



ТУПРОQШУНОСЛИК АСОСЛАРИ ФАНИДАН ТАЛАБА

МУСТАQИИЛ ИШЛАРИ МАВЗУЛАРИ



Mavzular
Soat

1

Tuproqshunoslik soxasidagi ilmiy yangiliklar bilan tanishish

8

2

Tuproqning kimyoviy tarkibi. Tuproqdagi kimyoviy elementlar

12

3

Tuproqning radioaktivligi.-

8

4

Tuproqning siv va havo xossalari va rejimi

16

5

Tuproq eritmasi va tuproqdagi oksidlanish – qaytarilish jarayoni

12

6

Arktik va subarktika tundrasining tuproqlari.

8

7

Saxro mintaqasi tuproqlari

12

8

Daryo sohil va tog’ viloyati tuproqlari

8

9

Dunyo tuproqlari

12



Katalog: uploads -> books -> 696768
696768 -> Oliy matematika
696768 -> Referat mavzu: Turkistonda mustabid sovet hokimiyatining o’rnatilishi va unga qarshi qurolli harakat Topshirdi: Azatova G
696768 -> O’zbekiston respublikasi oliy va o’rta maxsus ta’lim vazirligi o’zbekiston milliy universiteti
696768 -> Turkistonda ikki hokimiyatchilik va sho’rolar hukmronligining o’rnatilishi”
696768 -> Nasimxon rahmonov o‘zbek mumtoz adaBIyoti tarixi
696768 -> Mirzo ulug‘bek nomli o‘zbekiston milliy universiteti o’zbek filologiyasi fakulteti kurs ishi mavzu
696768 -> O’zbekiston Respublikasi Aloqa, Axborotlashtirish va Telekommunikatsiya Texnologiyalari Davlat Qo`mitasi
696768 -> Mundarija kirish
696768 -> Elektronika va sxemotexnika
696768 -> Zbekiston aloqa va axborotlashtirish agentligi toshkent axborot texnologiyalari universiteti

Download 10.13 Mb.

Do'stlaringiz bilan baham:
1   2   3   4   5   6   7   8   9   ...   24




Ma'lumotlar bazasi mualliflik huquqi bilan himoyalangan ©hozir.org 2020
ma'muriyatiga murojaat qiling

    Bosh sahifa
davlat universiteti
ta’lim vazirligi
O’zbekiston respublikasi
maxsus ta’lim
zbekiston respublikasi
davlat pedagogika
o’rta maxsus
axborot texnologiyalari
nomidagi toshkent
pedagogika instituti
texnologiyalari universiteti
navoiy nomidagi
samarqand davlat
guruh talabasi
ta’limi vazirligi
nomidagi samarqand
toshkent davlat
toshkent axborot
haqida tushuncha
Darsning maqsadi
xorazmiy nomidagi
Toshkent davlat
vazirligi toshkent
tashkil etish
Alisher navoiy
Ўзбекистон республикаси
rivojlantirish vazirligi
matematika fakulteti
pedagogika universiteti
таълим вазирлиги
sinflar uchun
Nizomiy nomidagi
tibbiyot akademiyasi
maxsus ta'lim
ta'lim vazirligi
махсус таълим
bilan ishlash
o’rta ta’lim
fanlar fakulteti
Referat mavzu
Navoiy davlat
haqida umumiy
umumiy o’rta
Buxoro davlat
fanining predmeti
fizika matematika
malakasini oshirish
universiteti fizika
kommunikatsiyalarini rivojlantirish
jizzax davlat
davlat sharqshunoslik