Nizomiyning "Xamsa"si uning nomini butun jahonga mashhur qildi



Download 15.33 Kb.
Sana07.09.2021
Hajmi15.33 Kb.

Buyuk ozarbayjon shoiri va mutafakkiri Ilyos Yusuf oʻgʻli Nizomiy-ganjaviy Ozarbayjonning ganja shahrida hunurmand oilasida tugʻildi. Oʻz davrining ilgʻor kishisi boʻlgan Nizomiy fors va arab tillarini oʻrgandi, astronomiya, matematika, falsafa va meditsina bilan qiziqdi.

Nizomiyning “Xamsa”si uning nomini butun jahonga mashhur qildi.

Oʻttiz ming baytdan tashkil topgan besh dostonni Nizomiy-Ganjaviy qisqa muddat ichida (1179–1200) yillar orasida yaratdi.

Nizomiy-Ganjaviy saroy shoiri emas edi. U shervoniy shahzodalarning taklifini rad etib, oʻz bogʻida ijodiy ish bilan shugʻullandi. Lekin Nizomiy “Mahzan-ul asror” dostonini ham, undan soʻng yaratilgan “Xusrav va Shirin”, “Layli va Majnun”, “Haft paykar” va “Iskandarnoma” dostonlarini ham shervoniy podsholarning topshirigʻi bilan ijod etdi.

Dostonlardan birining kirish qismida Nizomiy oʻz ona tilisi – ozarbayjon tilini yaxshi bilgani holda fors tilida ijod qilishga kirishayotganligini aytar ekan, bu asarni yozishga undagan hukmdorning istagiga ishora qiladi.

“Xamsa”ga kirgan dostonlarda buyuk shoir oʻzining gumanistik, adolatparvarlik gʻoyalarini olgʻa surdi. Uning fikricha, markazlashgan adolatli davlat mavjud boʻlgandagina xalqning ahvoli yengillashishi mumkin. Shu maqsadda Nizomiy bu dostonlarida adolatli podsho va podshozodalar (Xusrav, Bahrom, Iskandar) obrazlarini yaratishga urindi.



Nizomiy “Mahzan-ul asror”da ham, “Xusrav va Shirin”da ham dehqon va hunarmandlar mehnatini ulugʻladi.

Nizomiy vafotidan soʻng uning “Xamsa”si Sharq adabiyoti taraqqiyotiga kuchli taʼsir qildi. Oʻzbek, tojik, ozarbayjon, turk, turkman shoirlaridan koʻplari “Xamsa” yozishga kirishdilar. Ayniqsa, Xusrav Dehlaviy, Alisher Navoiy va Abdurahmon Jomiylar Nizomiy-Ganjaviy anʼanalarini ijodiy davom ettirib, katta yutuqlarni qoʻlga kiritadilar.
Download 15.33 Kb.

Do'stlaringiz bilan baham:




Ma'lumotlar bazasi mualliflik huquqi bilan himoyalangan ©hozir.org 2020
ma'muriyatiga murojaat qiling

    Bosh sahifa
davlat universiteti
ta’lim vazirligi
maxsus ta’lim
O’zbekiston respublikasi
zbekiston respublikasi
axborot texnologiyalari
o’rta maxsus
guruh talabasi
nomidagi toshkent
davlat pedagogika
texnologiyalari universiteti
xorazmiy nomidagi
toshkent axborot
pedagogika instituti
haqida tushuncha
rivojlantirish vazirligi
toshkent davlat
Toshkent davlat
vazirligi toshkent
tashkil etish
matematika fakulteti
ta’limi vazirligi
samarqand davlat
kommunikatsiyalarini rivojlantirish
bilan ishlash
pedagogika universiteti
vazirligi muhammad
fanining predmeti
Darsning maqsadi
o’rta ta’lim
navoiy nomidagi
haqida umumiy
Ishdan maqsad
moliya instituti
fizika matematika
nomidagi samarqand
sinflar uchun
fanlar fakulteti
Nizomiy nomidagi
maxsus ta'lim
Ўзбекистон республикаси
ta'lim vazirligi
universiteti fizika
umumiy o’rta
Referat mavzu
respublikasi axborot
таълим вазирлиги
махсус таълим
Alisher navoiy
Toshkent axborot
Buxoro davlat