Nizomiy nomidagi toshkent davlat pedagogika


-  o‘quvchilarni dars mavzusiga qiziqtirish;   -



Download 1.8 Mb.
Pdf ko'rish
bet12/79
Sana17.05.2021
Hajmi1.8 Mb.
1   ...   8   9   10   11   12   13   14   15   ...   79
-  o‘quvchilarni dars mavzusiga qiziqtirish;  
-  bilimlarning puxta o‘zlashtirishga erishish
-  bola tafakkurini rivojlantirish, ya‘ni o‘quvchini fikrlashga o‘rgatish; 
-  o‘quvchilarni o‘zaro muloqot (muomala) qilishga o‘rgatish; 
-  ta‘lim  jarayoniga  hamma  o‘quvchilarning  faol  ishtirokini  ta‘minlash 
uchun sharoit yaratish; 
-  o‘quvchilar guruhida mo‘tadil  psixologik iqlim yaratish. 


 
13 
 O‘quvchilarni  faollashtirish  uchun  dars  jarayonida  qo‘llaniladigan  usullarni 
to‘g‘ri  tanlash  va  savollarni    aniq  tuzish  katta  samara  beradi.  Buning  uchun 
darsda mavzuga qo‘yilgan maqsad aniq belgilanib, shu maqsadga erishish yo‘li, 
usuli puxta ko‘rib chiqilishi lozim. O‘qituvchi har bir foydalanadigan interfaol 
usuli o‘quvchiga nima berishini oldindan ko‘ra olishi va darsni to‘g‘ri tashkil 
qilishi  kerak.  Demak,  siz  qo‘llanmoqchi  bo‘lgan  interfaol  usulini  tanlab 
bo‘lgach,  o‘zingizga    kerakli  rasm,  tarqatma  material,  ko‘zgazmalardan 
keragini  tayyorlab,  konvertga  solib  qo‘yib,  mavzularni  o‘rgatishda 
ishlatishingiz mumkin.  
 
Amaldagi  odatiy  darsda  o‘qituvchining  vazifasi  o‘quvchilarga  ma‘lumot 
berish, o‘quvchilar vazifasi esa, bu ma‘lumotni yod olishdan iboratdek bo‘lib 
qoladi. Keyingi darsda esa, oldingi darsdagi ―saboq‖larni xotirada tiklash va 
amalda qo‘llashga to‘g‘ri keladi.   
       Agar  o‘quvchilar  bilimlarni  axborot  sifatida  qabul  qilib  olmay,  ularni 
o‘rganishga  o‘rtoqlari  bilan  birgalikda  harakat  qilsa-chi?,  uni  eshitishsa,  u 
ham boshqalar fikriga  quloq solsa, birgalikda umumiy  xulosaga kelinsa, bu 
jarayon    o‘qituvchi  tomonidan    maslahatlar,  takliflar  orqali  bildirmay 
boshqarib  borilsa-chi?  Ta‘limning  samaradorligi  o‘quvchining  bilim 
olishdagi faolligiga bog‘liq proporsional ravishda oshib borgan bo‘lar edi. 
        Ta‘lim – kelajakdagi muvaffaqiyatlar kaliti ekan, uning mahsuli bo‘lgan 
bugungi o‘quvchi kelajakda huquqiy – demokratik jamiyat a‘zosi sifatida bu 
jamiyat hayotida to‘laqonli ishtirok eta olishi, zamonning bozor iqtisodiyoti 
qo‘yayotgan talabalariga to‘la javob bera olishi kerak. Axborot oqimi keskin 


 
14 
ortgan,  turli  yangiliklar  hayotimizga  shitob  bilan  kirib  kelayotgan  davrda 
mustaqil tanqidiy fikrlash ko‘nikmalariga ega bo‘lgan, yangilikni o‘rganishga 
doim  tayyor  bo‘lgan,  hamkorlikdan  cho‘chimaydigan,  muloqotga  erkin 
kirisha  oladigan  shaxsni  tarbiyalash  ta‘lim  –  tarbiya  jarayoninig  asosiy 
maqsadi  bo‘lishi  kerak  va  bu  borada  ta‘limda  yangi  texnologiyalarning 
qo‘llanishiga yo‘l ochilishi maqsadga erishish yo‘lidagi to‘g‘ri qadamdir.  
Interfaol 
metodidan 
foydalanishning 
maqsadi 
o‘quvchilarda 
hozirjavoblik,  hissini  rivojlantirish,  bahs  –  munozara,  erkin  fikrlashga 
asoslangan  tafakkur  tarzini  shakllantirishdan  iborat.  Hozirda  keng  qo‘llanib 
kelayotgan    interfaol metodlar turlari juda  ko‘p bo‘lib, ularning hammasi 
ham boshlang‘ich  ta‘limda qo‘llash uchun yaroqli emas. Bunga 1 – navbatda 
boshlang‘ich  sinf  o‘quvchisining    o‘qish,  yozish  tezligining  kichikligi  va 
sinfda aksariyat hollarda 30 tadan ortiq o‘quvchi o‘qishi bo‘ladi.     Interfaol 
metodlar  nisbatan  kichik  auditoriyalarga  (30  tagacha)  va  ko‘proq  uzluksiz 
ta‘lim  tizimining  o‘rta  va  yuqori  bo‘g‘inlariga  mo‘ljallangan  bo‘lib, 
boshlang‘ich  sinflarda  qo‘llash  tajribalari  juda  kam.  Shuning  uchun  yangi 
texnologiyalarning  faqat  boshlang‘ich  sinf  matematika  darslarida  qo‘llash 
mumkin bo‘lganlari haqida gapirsak, avvalo o‘yin texnologiyasiga to‘xtalish 
kerak  bo‘ladi.  O‘yin  boshlang‘ich  sinf  o‘quvchisi  uchun  eng  tabiiy  holat 
bo‘lib,  u  o‘yin  vaqtida  o‘zini  erkin  sezishi,  qo‘rquv  va  tortinchoqlikni 
unutishi  mumkin.  Didaktik  o‘yin  esa,  shu  tabiiylikdan  ta‘lim  maqsadlari 
uchun foydalanish vositasidir. 
      Didaktik o‘yin o‘quvchining aqliy faolligini oshirish vositasi ham bo‘lib, 
u  o‘quvchilardagi  psixologik  holatlarni  faollashtiradi  va  ta‘lim  jarayoniga 
qiziqishini  orttiradi.  O‘yin  jarayonida  o‘quvchi  qiyinchiliklarni  ―mardona‖ 
yengishga  harakat  qiladi,  umumiy  o‘yinga  qiziqishi  darsning  psixologik 
holatini  yengillashtiradi,  ko‘tarinkilik  kayfiyatini  hosil  qiladi  va  g‘alaba 
uchun birlashib harakat qilishga o‘rgatadi. 
       Didaktik  o‘yinlar  syujetli  va  mashq  qilishga  mo‘ljallangan  turlarga 
bo‘linadi.  Syujetli  o‘yinlar  biror  tanish  syujetga  bog‘langan  bo‘lib,  unda 


 
15 
rollar taqsimlanadi. Ularga ―Telefon‖, ―To‘pni kimga oshiramiz‖, ―Telegraf‖ 
kabi o‘yinlar kiradi.  O‘yin mashqlarga esa, o‘yin elementlarigina kiritilgan 
bo‘lib, unda ko‘proq o‘yinni shartli qabul qilishga to‘g‘ri keladi. Bunda biror 
o‘yin  qoidasiga  harakati  kiritiladi.  Bunday  o‘yinlarga    misol  qilib,  ―Jim‖ 
oyini, ―Matematik estafeta‖ kabi o‘yinlarni kiritish mumkin. 
 Mashq  o‘yinlarni  o‘tkazish  kamroq  vaqt  va  harakatni  talab  qiladi,  lekin 
syujetli rolli o‘yinlar ko‘proq qiziqish uyg‘otadi.[58] 
O‘yin  texnologiyalardan  tashqari  interfaol  metodlardan  ―Aqliy  hujum‖, 
―6X6X6‖,  ―Bahs-munozara‖,  ―Klaster‖,  ―Insert‖,  ―Muammoli  savollar‖, 
―Adashgan  zanjirlar‖,  ―Savol  bering‖  ―Kichik  guruhlarda  ishlash‖, 
―Burchaklar  metodi‖,  ―Kubiklar‖  kabilarni  sanab  o‘tish  mumkin.  Bu 
metodlar  sinfda  o‘rganiladigan    mavzular  yuzasidan  muammoli  vazilatlarni 
yaratishga,  mavzuni  muhokama  qilish  asosida  bahs  –  munozara  orqali 
muammo yechimini topishda yaqindan yordam beradi. 
Interfaol usullardan foydalanib dars o‘tishda: 
  O‘quvchilar  topshiriqni  bajarish  uchun  yetarli  bilim,  ko‘nikma, 
malakalarga ega ekanligiga ishonch hosil qiling. 
  Guruhlarga bo‘lishda o‘quvchilarga ―tazyiq‖ ko‘rsatmang. 
  Har  qanday  sharoitda  ham  guruhlar  bilan  iliq  munosabatda  bo‘ling, 
guruh a‘zolarini kuzating. 
  Jamoa  bo‘lib  o‘rganish  yoki  muhokama  vaqtidagi  shovqinga  ko‘nikish 
uchun tayyorgarlik ko‘ring. 
  Baholash  va  mukofotlash  tizimingiz  guruhlar  ishlariga  qanday  ta‘sir 
ko‘rsatishi haqida o‘ylab ko‘ring. 
  Muvaffaqiyatli  guruh  ishi  uchun  guruhni  rag‘batlantirish  yo‘lini  o‘ylab 
ko‘ring (imkon darajasida). 
  Guruhlar  uchun  berilgan  vazifani  bajarishga  yetarlicha  vaqt  bering, 
boshqa  guruhlarga  nisbatan  vazifasini  ertaroq  bajargan  guruhni  band 
qilish yo‘llarini o‘ylab ko‘ring. 
  Mustaqil fikr va g‘oyalarni olqishlang. 


 
16 
       Boshlang‘ich  sinf  matematika  darslarida  interfaol  texnologiyalardan 
foydalanish bo‘yicha umumiy qoidalar quyidagilar: 

Download 1.8 Mb.

Do'stlaringiz bilan baham:
1   ...   8   9   10   11   12   13   14   15   ...   79




Ma'lumotlar bazasi mualliflik huquqi bilan himoyalangan ©hozir.org 2020
ma'muriyatiga murojaat qiling

    Bosh sahifa
davlat universiteti
ta’lim vazirligi
O’zbekiston respublikasi
maxsus ta’lim
zbekiston respublikasi
axborot texnologiyalari
o’rta maxsus
davlat pedagogika
nomidagi toshkent
guruh talabasi
pedagogika instituti
texnologiyalari universiteti
toshkent axborot
xorazmiy nomidagi
rivojlantirish vazirligi
samarqand davlat
haqida tushuncha
navoiy nomidagi
toshkent davlat
nomidagi samarqand
ta’limi vazirligi
Darsning maqsadi
vazirligi toshkent
Toshkent davlat
tashkil etish
kommunikatsiyalarini rivojlantirish
Ўзбекистон республикаси
Alisher navoiy
matematika fakulteti
bilan ishlash
Nizomiy nomidagi
vazirligi muhammad
pedagogika universiteti
fanining predmeti
таълим вазирлиги
sinflar uchun
o’rta ta’lim
maxsus ta'lim
fanlar fakulteti
ta'lim vazirligi
Toshkent axborot
махсус таълим
tibbiyot akademiyasi
umumiy o’rta
pedagogika fakulteti
haqida umumiy
Referat mavzu
fizika matematika
universiteti fizika
ishlab chiqarish
Navoiy davlat