Nizomiy nomidagi toshkent davlat pedagogika universiteti fizika-matematika fakulteti



Download 1.84 Mb.
Pdf ko'rish
bet14/51
Sana13.05.2020
Hajmi1.84 Mb.
1   ...   10   11   12   13   14   15   16   17   ...   51
 

a) kosmologiyada masofa muammosi 

 

Astronomiyada  masofani  (l)  aniqlashda  yoritqichning  ko‘rinma  (m)  va 



absolyut (M) yulduziy kattaliklarini bog‘lovchi formuladan 

M-m=5+5lg



=5(1-lgl)  

 

foydalanamiz.  Bu  yerda 



  -  yoritqichning  yillik  parallaksi  va  u  yoy  sekundlarida 

ifodalanadi. Masofa (l) bilan 

 orasida quyidagicha bog‘langan 



l

1





 yoki 







1

l


 

17 


,  l-parseklarda  ifodalanadi.  Ko‘rinma  yulduziy  kattalik  (m)  Pogson  formulasiga 

asosan  yoritqich  nuri  Yerda  hosil  qilayotgan  yoritilganlik  (E)  bilan  bog‘liq. 

Yoritilganlik esa yoritqichning yorqinligi (L) bilan  

                                      

2

l



L

E



                                      (14)   

bog‘langan.  Bu  yerda  qo‘llanilgan  masofa  l-fotometrik  masofadir,  chunki  u 

yoritqichning yorug‘ligini, to‘g‘rirog‘i uning nuri hosil qilayotgan yoritilganligini, 

o‘lchash  yo‘li  bilan  topiladi.  Statsionar  Koinot  modelida  R=const  bo‘lganda  va 

yaqin  masofalardagi  yoritqichlarning  fotometrik  masofa  (l)  si  ularning  geometrik 

masofasiga teng.  

  

Kengayayotgan  Koinotda  masofa  masalasi  ma’lum  xususiyatlarga  ega. 



Bunday holda yoritilganlik yoki Yerda yuza birligiga tushayotgan nurlanish oqimi 

nafaqat  geometrik  nuqtai  nazardan,  ya’ni  masofaning  kvadratiga  teskari 

proporsional  ravishda  kamayishini,  shuningdek  vaqt  birligi  ichida  kuzatuvchiga 

yetib  kelayotgan  kvantlar  sonini  kamayishini  (sanash  effekti)  va  energiyasini 

o‘zgarishini (energiya effekti) nazarda tutamiz.  

Agar  t


1

  vaqt  momentida  birorta  galaktikadan 



t

1

  vaqt  oralig‘i  farqi  bilan 

kuzatuvchi tomon ikkita kvant chiqqan bo‘lsa ularni kuzatuvchi t

0

 vaqt momentida 



t

0



 oraliq bilan qayd qiladi. Kengayayotgan Koinot nazariyasiga ko‘ra 

)

(



)

(

0



1

0

1



t

R

t

R

t

t



 

va R(t



0

)>R(t

1

) va shuning uchun 



t



0

>



t



1

.  

Kvantlar kelish vaqt oralig‘i  uzaydi  yoki birlik vaqt  oralig‘ida  qayd  qilingan 

kvantlar  soni  shunday  vaqt    oralig‘ida  galaktikadan  chiqarilgan  kvantlar  sonidan 

kam bo‘ladi.  

Haqiqatdan  agar 

t



1

  va 


t

0



  elektromagnit  to‘lqin  davri  deb  qaralsa,  ya’ni 



t



1

=T

1

=

1

1



v

  va 




t

0

=T

0

=

0

1



v

  bo‘lsa va  qizilga siljish  tufayli 







1

0

  bo‘lishini 



hisobga olinsa 

)

(



)

(

0



1

0

1



1

0

0



1


Download 1.84 Mb.

Do'stlaringiz bilan baham:
1   ...   10   11   12   13   14   15   16   17   ...   51




Ma'lumotlar bazasi mualliflik huquqi bilan himoyalangan ©hozir.org 2020
ma'muriyatiga murojaat qiling

    Bosh sahifa
davlat universiteti
ta’lim vazirligi
O’zbekiston respublikasi
maxsus ta’lim
zbekiston respublikasi
o’rta maxsus
davlat pedagogika
axborot texnologiyalari
nomidagi toshkent
pedagogika instituti
texnologiyalari universiteti
navoiy nomidagi
guruh talabasi
samarqand davlat
toshkent axborot
nomidagi samarqand
haqida tushuncha
toshkent davlat
ta’limi vazirligi
xorazmiy nomidagi
Darsning maqsadi
vazirligi toshkent
Alisher navoiy
Toshkent davlat
tashkil etish
rivojlantirish vazirligi
Ўзбекистон республикаси
matematika fakulteti
pedagogika universiteti
sinflar uchun
Nizomiy nomidagi
таълим вазирлиги
maxsus ta'lim
tibbiyot akademiyasi
bilan ishlash
o’rta ta’lim
ta'lim vazirligi
махсус таълим
fanlar fakulteti
kommunikatsiyalarini rivojlantirish
umumiy o’rta
Referat mavzu
fanining predmeti
haqida umumiy
Navoiy davlat
universiteti fizika
fizika matematika
Buxoro davlat
malakasini oshirish
Samarqand davlat
tabiiy fanlar