Namangan davlat universiteti ekologiya va tabiatni muhofaza qilish


-Jadval  Biosferadagi o’simlik va hayvonlar biomassasi(1)



Download 0.8 Mb.
Pdf ko'rish
bet26/77
Sana15.05.2021
Hajmi0.8 Mb.
1   ...   22   23   24   25   26   27   28   29   ...   77
2-Jadval 
Biosferadagi o’simlik va hayvonlar biomassasi(1) 
 
Biomassa 
Mlrd.t 



 
  Quruqlik biotasi 
       
      O’simliklar                     1341,3                              98,62 
       Hayvonlar                        10,9                                0,81 
       Jami                            1352,2                              99,43 
 
  Okean biotasi 
         
       O’simliklar                         0,7                                0,05 
        Hayvonlar                          7,1                                0,52 
        Jami                                7,8                                0,57 
 
   Hammasi                             1360,0                                100,0 
   
 
Biosferada  modda  va  energiyaning  aylanma  harakatlari    to’xtovsiz  amalga 
oshadi.  Moddalarning  aylanma  harakati  deganda  kimyoviy  elementlarning 
ko’chib  yurishi,  yoki  migratsiyasi  tushuniladi.  Kichik biologik va katta geologik 
aylanma 
harakatlar 
ajratiladi. 
Biologik  aylanma  harakatda  qatnashadigan 
organizmlarning  produtsent,  konsument  va  redutsent  ekologik  guruhlari 
ajratiladi.  Produtsentlar  uglerod,  quyosh  energiyasi  va    suv  ishtirokida  organik 
mahsulotlarni  yaratadi,  konsumentlar  birlamchi  mahsulotni  iste’mol  qiladi  va 
redutsentlar  organik  moddalarni  parchalaydi.  Yashil  o’simliklar  quyosh 
energiyasidan  foydalanib,  tirik  moddalarning  birlamchi  mahsulotini  hosil  qiladi, 
SO
2
  ni  o’zlashtirib  O
2
  ni  ajratadi.  Hayvonlar  o’simliklar  bilan  oziqlanadi, 
kislorodni  o’zlashtirib  SO
2
  ni  ajratadi.  O’lik  hayvon  va  o’simlik  qoldiqlarini 
hasharotlar,  zamburug’lar,  bakteriyalar  va  boshqalar  parchalaydi,  mineral  yoki 
noorganik  birikmalarga  aylantiradi.  Ular  tuproqqa  tushib,    yana  o’simliklar 


tomonidan  o’zlashtiriladi.  Katta  aylanma  harakatda  ushbu  jarayon  quruqlik  va 
okean o’rtasida  amalga  oshadi. 
V.I.Vernadskiy  aylanma  harakatda  ishtirok  etadigan  tirik  moddaning 
quyidagi  besh asosiy funktsiyasini  ajratadi: 
 
gaz  funktsiyasi-atmosferadagi  asosiy  gazlar  tirik  organizmlar  faoliyati 
natijasida  vujudga  kelgan  va yangilanib  turadi; 
 
biogen  moddalarni  to’plash  funktsiyasi-organizmlar    tanasida  ko’plab 
kimyoviy  elementlarni  to’playdi; 
 
oksidlanish-qaytarilish  funktsiyasi  temir,  oltingugurt,  marganets,  azot 
va  boshqa  elementlarning  biogen  migratsiyasini  ta’minlaydi.  Tirik  xujayralar 
ishtirokida  oksidlanish-qaytarilish  reaktsiyalari  millionlab  marta  katta  tezlikda 
amalga  oshadi; 
 
biokimyoviy  funktsiya-tirik  moddaning  ko’payishi,  o’sishi  va 
ko’chishi, o’lgan organizmlarning  parchalanishi  va chirishi  bilan  bog’liqdir; 
 
insonning  biogeoximik  faoliyati-  oraliq  moddalarni(ko’mir,  neftь,  gaz 
va boshqalar) ko’plab chiqarish va ishlatish  . 

Download 0.8 Mb.

Do'stlaringiz bilan baham:
1   ...   22   23   24   25   26   27   28   29   ...   77




Ma'lumotlar bazasi mualliflik huquqi bilan himoyalangan ©hozir.org 2020
ma'muriyatiga murojaat qiling

    Bosh sahifa
davlat universiteti
ta’lim vazirligi
O’zbekiston respublikasi
maxsus ta’lim
zbekiston respublikasi
axborot texnologiyalari
o’rta maxsus
davlat pedagogika
nomidagi toshkent
guruh talabasi
pedagogika instituti
texnologiyalari universiteti
toshkent axborot
xorazmiy nomidagi
rivojlantirish vazirligi
samarqand davlat
haqida tushuncha
navoiy nomidagi
toshkent davlat
nomidagi samarqand
ta’limi vazirligi
Darsning maqsadi
vazirligi toshkent
Toshkent davlat
tashkil etish
kommunikatsiyalarini rivojlantirish
Ўзбекистон республикаси
Alisher navoiy
matematika fakulteti
bilan ishlash
Nizomiy nomidagi
vazirligi muhammad
pedagogika universiteti
fanining predmeti
таълим вазирлиги
sinflar uchun
o’rta ta’lim
maxsus ta'lim
fanlar fakulteti
ta'lim vazirligi
Toshkent axborot
махсус таълим
tibbiyot akademiyasi
umumiy o’rta
pedagogika fakulteti
haqida umumiy
Referat mavzu
fizika matematika
universiteti fizika
ishlab chiqarish
Navoiy davlat