Mundarija: Kirish Asosiy qism I bob. Poya o’simlik tayanch organi


II bob. Poyaning birlamchi ichki tuzulishi va axamiyati



Download 1.66 Mb.
bet14/22
Sana07.09.2021
Hajmi1.66 Mb.
1   ...   10   11   12   13   14   15   16   17   ...   22
II bob. Poyaning birlamchi ichki tuzulishi va axamiyati.

    1. Poyaning birlamchi va ikkilamchi ichki tuzilishi.

Poyaning birlamchi tuzilishida epiderma, birlamchi po‘stloq va markaziy silindlar ajratiladi.

Epiderma tunika qavatidan shakllanadi. Agarda u bir necha qavat hujayralardan iborat bo‘lsa, birlamchi po‘stloqning tashqi qavatlari ham hosil bo‘lishi mumkin.

Birlamchi po‘stloq asosiy parenxima to‘qimasidan tashkil topib, tashqi qavatidagi hujayralarida xloroplatlar ham kuzatiladi. Kupchilik o‘simliklarda birlamchi po‘stloq tarkibiga mexanik to‘qima kollenxima ham kiradi. Sklerenxima kamdan-kam hollarda uchraydi. Birlamchi po‘stloqning ichki hujayralari endoderma halqasini hosil qiladi.

Markaziy silindr endoderma bilan chegaralangan peritsikl, o‘tkazuvchi elementlar sistemasi va o‘zakdan tashkil topgan. Peritsikl birlamchi yon meristema hisoblanib, u kambiy hujayralari, qo‘shimcha ildizlar yoki kurtaklani hosil qiladi. Ko‘pchilik o‘simliklarda peritsikl butunlay mexanik to‘qima yoki asosiy to‘qima hujayralariga ajralib ketadi. Markaziy silindrning o‘tkazuvchi elementlari o‘sish konusidagi maxsus qism, prokambiydan rivojlanadi. Prokambiy birlamchi meristemaning ba’zi hujayralarini bo‘yiga bo‘linish natijasidan kelib chiqadi. O‘ziga xos ingichka va cho‘ziq, quyuq, donador sitoplazma bilan to‘lgan hujayralar to‘dasi paydo bo‘lib, ular poyaning markaziga qarab birlamchi yog‘ochlik elementlari, chekkalarda esa birlamchi lub elementlarini hosil qiladi. Markaziy silindrning ichki qismi o‘zakni tashkil etuvchi parenxima to‘qima hujayralaridan iborat. O‘zakning bo‘lishi poyaning ildizdan farq qiluvchi xarakterli belgisidir. Poyaning o‘zak qismi parenxima hujayralaridan tashkil topgan.U birlamchi o‘zak nurlari orqali birlamchi po‘stloq bilan bog‘lanadi. O‘zak ba’zi o‘simliklarda qisman yoki butunlay yemirilib ketadi. Bunda poyaning o‘rtasi bo‘shliqdan iborat bo‘lib qoladi. O‘sish konusida prokambiy turlicha shakllanishi mumkin. Uning shakllanishi va keyingi taraqqiyoti bir pallali o‘simliklar poyalarining o‘tkazuvchi boylamlarini tuzilishi va joylashish xarakterini belgilaydi.



Kambiy. Kambiy yupqa qobiqqa ega bo‘lgan cho‘ziq to‘g‘ri to‘rburchak shakldagi hujayralardan iborat. Uning tangental yo‘nalishida bo‘linishi natijasida yog‘ochlik va lub elementlari hosil bo‘ladi. Shuni ta’kidlab o‘tish lozimki, yog‘ochlik elementlari ko‘proq sonda hosil bo‘ladi. Kambiy halqasida hujayralar soni ortishi ularning radial yo‘nalishida bo‘linishi hisoblanib, natijada poyaning cheksiz yo‘g‘onlashish imkoni yaratiladi. Kambiyning ishlash faoliyati yil davomida bir xil emas. U ayniqsa bahor faslida ancha aktiv bo‘lib, keyinchalik uning faoliyati sekin-asta susayadi va kuzga borib butunlay to‘xtaydi.




Download 1.66 Mb.

Do'stlaringiz bilan baham:
1   ...   10   11   12   13   14   15   16   17   ...   22




Ma'lumotlar bazasi mualliflik huquqi bilan himoyalangan ©hozir.org 2020
ma'muriyatiga murojaat qiling

    Bosh sahifa
davlat universiteti
ta’lim vazirligi
maxsus ta’lim
O’zbekiston respublikasi
zbekiston respublikasi
axborot texnologiyalari
o’rta maxsus
guruh talabasi
nomidagi toshkent
davlat pedagogika
texnologiyalari universiteti
xorazmiy nomidagi
toshkent axborot
pedagogika instituti
haqida tushuncha
rivojlantirish vazirligi
toshkent davlat
Toshkent davlat
vazirligi toshkent
tashkil etish
matematika fakulteti
ta’limi vazirligi
samarqand davlat
kommunikatsiyalarini rivojlantirish
bilan ishlash
pedagogika universiteti
vazirligi muhammad
fanining predmeti
Darsning maqsadi
o’rta ta’lim
navoiy nomidagi
haqida umumiy
Ishdan maqsad
moliya instituti
fizika matematika
nomidagi samarqand
sinflar uchun
fanlar fakulteti
Nizomiy nomidagi
maxsus ta'lim
Ўзбекистон республикаси
ta'lim vazirligi
universiteti fizika
umumiy o’rta
Referat mavzu
respublikasi axborot
таълим вазирлиги
махсус таълим
Alisher navoiy
Toshkent axborot
Buxoro davlat