Муќаддима


Atmosfera havosi ifloslanishining suvga va iqlimga ta’siri



Download 1.88 Mb.
Pdf ko'rish
bet41/105
Sana21.05.2021
Hajmi1.88 Mb.
1   ...   37   38   39   40   41   42   43   44   ...   105
 
Atmosfera havosi ifloslanishining suvga va iqlimga ta’siri 
Atmosfera  havosi  tarkibidagi  zararli  chiqindilar  (changlar,  tutunlar,  kanserogen 
moddalar, metall birikmalari) ochiq suv havzalariga katta salbiy ta’sir ko’rsatadi. 
Tabiatda suvning tabiiy aylanishi (bug’lar-yog’ingarchiliklar-suv) doimiy bo’lib, 
daryo va ko’llarni, dengiz va okeanlarni, er osti suvlari va atmosfera havosini to’yintirib 
turadi.  Demak,  atmosfera  tarkibi  qancha  chang  va  zaharli  gazlar  bilan  ifloslangan 
bo’lsa,  ular  yog’ingarchiliklar  tufayli  erga  kelib  tushadi  va  salbsy  o’zgarishlarga  olib 
keladi. 
Atmosfera  havosining  antropogen  ifloslanishi  tufayli  mintaqaviy  iqlim 
o’zgarishlari, ya’ni iqlimning elementlari (bosim, harorat, namlik, yog’ingarchiliklar)da 
ham salbiy o’zgarishlar sodir bo’ladi. Hozirgi paytda atmosfera havosining antropogen 
ifloslanishi  natijasida  shahar  iqlimining  uning  atrofidagi  joylardagi  iqlimidan  farqi 
borligi aniqlangan. Masalan, shaharlarda ularning atrofiga qaraganda havo kondensasiya 
yadrolari va zarrachalarining miqdori. 10 baravar ko’p, bulutli kunlar yozda 5-10% ga, 
qishda tumanlar 80-100% ga, yomg’ir va yog’inarchilik kunlari 10% ga, yillik o’rtacha 
harorat  esa  1%  dan  yuqori  bo’lmoqda.  YAlpi  Quyosh  ridiasiyasi  15-20%  kam, 
ul`trabivafsha  nurlari  yozda  5%,  qishda  30%  kam,  quyoshli  kunlar  esa  5%  ga  kam 
bo’ladi. Masalan, Samarqand shahrida uning atrofiga nisbatan bir yilda 6 marotaba ko’p 
tuman tushgan va 11 mm yog’in ko’proq yoqqan. 
Misol  tariqasida  shuni  ham  qayd  kilish  kerakki,  bitta  reaktiv  samolyot 
yoqilg’isining kariyb 4%ni atmosfera havosiga chiqaradi. Atmosfera havosi tarkibidagi 
SO
2
  miqdorining  ortib  borishi  sayyoramiz  haroratini  ko’tarilishiga  sabab  bo’lmoqda. 
Agar  keyingi  yuz  yil  davomida  atmosfera  havosiga  yiliga  4  mlrd  t  SO
2
  chiqarilgan 
bo’lsa,  hozirgi  paytda,  yiliga  14  mlrd  t  SO
2
  chiqariladi.  Ahvol  shu  tarzda  davom 
yetadigan  bo’lsa,  atmosfera  havosi  tarkibidagi  SO
2
  ning  miqdori  15%  dan  25%  gacha 
oshadi  va  natijada  o’rtacha  harorat  0,5
0
  S  ga  ko’tariladi.  Bu  esa,  uz  navbatida, 
muzliklarning erishiga va turli xil salbiy oqibatlarni keltirib chiqaradi. 

Download 1.88 Mb.

Do'stlaringiz bilan baham:
1   ...   37   38   39   40   41   42   43   44   ...   105




Ma'lumotlar bazasi mualliflik huquqi bilan himoyalangan ©hozir.org 2020
ma'muriyatiga murojaat qiling

    Bosh sahifa
davlat universiteti
ta’lim vazirligi
O’zbekiston respublikasi
maxsus ta’lim
zbekiston respublikasi
axborot texnologiyalari
o’rta maxsus
davlat pedagogika
nomidagi toshkent
guruh talabasi
pedagogika instituti
texnologiyalari universiteti
toshkent axborot
xorazmiy nomidagi
rivojlantirish vazirligi
samarqand davlat
haqida tushuncha
navoiy nomidagi
toshkent davlat
nomidagi samarqand
ta’limi vazirligi
Darsning maqsadi
vazirligi toshkent
Toshkent davlat
tashkil etish
kommunikatsiyalarini rivojlantirish
Ўзбекистон республикаси
Alisher navoiy
matematika fakulteti
bilan ishlash
Nizomiy nomidagi
vazirligi muhammad
pedagogika universiteti
fanining predmeti
таълим вазирлиги
sinflar uchun
o’rta ta’lim
maxsus ta'lim
fanlar fakulteti
ta'lim vazirligi
Toshkent axborot
махсус таълим
tibbiyot akademiyasi
umumiy o’rta
pedagogika fakulteti
haqida umumiy
Referat mavzu
fizika matematika
universiteti fizika
ishlab chiqarish
Navoiy davlat