Monografiya-Temurov s y



Download 1.13 Mb.
Pdf ko'rish
bet27/32
Sana29.08.2021
Hajmi1.13 Mb.
1   ...   24   25   26   27   28   29   30   31   32
8-misol.   
π
2
sin
'
'
'
x
y
x
y
y
=
+

    differensial  tenglamani 
[
]
π
4
,
0
  oraliqda 
yeching. 
Berilgan  tenglamaning  ko’nishini  yozishda  xuddi  differensiallash 
operatorini  ishlatgan  holda  ham,  yoki  shtrixlar  bilan  ham  yozish  mumkin. 
Boshlang’ich shartni yozishda esa faqat shtrix bilan yozish kerak va uni kiritish 
uchun klaviaturadan «Ctrl»+»F7» tugmachalarini baravar bosish kerak.    
Odesolve  funksiyasiga  murojaat  uch  qismdan  iborat  hisoblash  bloki 
yozuvini talab qiladi: 
Given kalit so’zi; 
-  Differensial  tenglama  va  boshlang’ich  yoki  chegaraviy  shart  yoki 
differensial tenglamalar sistemasi va unga shartlar; 
-  Odesolve(x,xk,n)  funksiya,  bu  yerda  x  –  o’zgaruvchi  nomi,  xk  – 
integrallash 
chegarasi 
oxiri 
(integrallashning 
boshlang’ich 
chegarasi 
boshlang’ich  shartda  beriladi);  n  –  ichki  ikkinchi  darajali  parametr  bo’lib,  u 
integrallash  qadamlari  sonini  aniqlaydi  (bu  parametr  berilmasa  ham  bo’ladi, 
unda qadamni  MathCAD avtomatik ravishda tanlaydi) (2.23-rasm). 
 
 
   
2.23-rasm. Differensial tenglamalarni yechish.  


 
Matritsalar  ustida  amallar.  Matritsa  yoki  vektorni  quyidagi  prosedura 
yordamida aniqlash mumkin: 
1. Matritsa nomini va (:=) o’zlashtirish operatorini kiritish. 
2.  Matematika  panelidan  Vector  and  Matrix  Toolbar  (Matritsa  va  vektor 
paneli)  tugmachasi  bosiladi.  Keyin  Matrix  or  Vector  (Matritsa  va  vektor) 
tugmasi  bosiladi,  natijada  Matrix  (Matritsa)  paneli  ochiladi.  Ochilgan  muloqot 
oynasidan  ustun  va  satr  sonlari  kiritilib  «OK»  tugmasi  bosiladi.  Bu  holda 
ekranda matritsa shabloni paydo bo’ladi. 
3.  Har  bir  joy  sonlar  bilan  to’ldiriladi,  ya’ni  matritsa  elementlari  (satrlar 
va ustunlar soni) kiritiladi. 
Shablon  yordamida  100  dan  ortiq  elementga  ega  bo’lgan  matritsani 
kiritish mumkin. Vektor - bu bir ustunli matritsa deb qabul qilinadi. Har qanday 
matritsa  elementi  matritsa  nomi  bilan  uning  ikki  indeksi  orqali  aniqlanadi. 
Birinchi  indeks  qatorlar  sonini,  ikkinchi  indeks  -  ustunlar  sonini  bildiradi. 
Indekslarni kiritish uchun matematik vositalar panelidan Matrix panelini ochib, 
u  yerdan  Vector  and  Matrix  Toolbar,  keyin  Subscript  (Pastki  indeks)  bosiladi. 
Bu amalni klaviaturadagi «[« (ochuvchi kvadrat qavs) tugmacha yordamida ham 
bajarish mumkin. Massiv elementi nomeri 0, 1 yoki istalgan sondan boshlanishi 
mumkin  (musbat  yoki  manfiy).  Massiv  elementi  nomeri  boshqarish  uchun 
maxsus  ORIGIN  nomli  o’zgaruvchi  ishlatiladi.  Avtomatik  0  uchun 
«ORIGIN=0»  kabi  kiritiladi.  Bunda  massiv  elementlari  nomeri  noldan 
boshlanadi. Agar noldan boshqa sondan boshlansa unda ORIGIN dan keyin ikki 
nuqta qo’yiladi, masalan ORIGIN:=1
2.24-rasmda  D  va  B  matritsalarning  elementlarini  pastki  indekslardan 
foydalanib topish ko’rsatilgan. «ORIGIN=0» bo’lgani uchun avtomatik ravishda 
birinchi elementlar 10 va 8 ga teng. 
MathCAD  matritsalar  bilan  quyidagi  arifmetik  operasiyalarni  bajaradi: 
matritsalarni  qo’shish,  ayirish,  ko’paytirish  va  bo’lish,  bundan  tashqari 
transponirlash  operasiyasini,  murojaat  qilish,  matritsa  determinantini  hisoblash, 
maxsus  son  va  maxsus  vektorni  topish  va  boshqalar.  Bu  operasiyalarning 
bajarilishi 2.24-rasmda keltirilgan. 
 


 
 
2.24-rasm. Matritsa ustida amallar bajarish. 
 
Matritsali  tenglamalar  bu  chiziqli  algebraik  tenlamalar  tizimi  bo’lib 

Download 1.13 Mb.

Do'stlaringiz bilan baham:
1   ...   24   25   26   27   28   29   30   31   32




Ma'lumotlar bazasi mualliflik huquqi bilan himoyalangan ©hozir.org 2020
ma'muriyatiga murojaat qiling

    Bosh sahifa
davlat universiteti
ta’lim vazirligi
maxsus ta’lim
O’zbekiston respublikasi
zbekiston respublikasi
axborot texnologiyalari
o’rta maxsus
nomidagi toshkent
guruh talabasi
davlat pedagogika
texnologiyalari universiteti
xorazmiy nomidagi
toshkent axborot
pedagogika instituti
rivojlantirish vazirligi
haqida tushuncha
toshkent davlat
Toshkent davlat
vazirligi toshkent
tashkil etish
matematika fakulteti
ta’limi vazirligi
kommunikatsiyalarini rivojlantirish
samarqand davlat
vazirligi muhammad
pedagogika universiteti
bilan ishlash
fanining predmeti
Darsning maqsadi
navoiy nomidagi
o’rta ta’lim
Ishdan maqsad
haqida umumiy
nomidagi samarqand
fizika matematika
sinflar uchun
fanlar fakulteti
maxsus ta'lim
Nizomiy nomidagi
ta'lim vazirligi
moliya instituti
universiteti fizika
Ўзбекистон республикаси
umumiy o’rta
Referat mavzu
respublikasi axborot
Toshkent axborot
таълим вазирлиги
Alisher navoiy
махсус таълим
Buxoro davlat