Mehnat iqtisodiyot va sotsiologiya fakulteti


-jadval. Ishlab chiqarilgan milliy mahsulotning tuzilishi



Download 101.31 Kb.
bet8/9
Sana21.05.2021
Hajmi101.31 Kb.
1   2   3   4   5   6   7   8   9
3-jadval. Ishlab chiqarilgan milliy mahsulotning tuzilishi

(shartli raqamlar misolida).

Izchil tarmoqlar

Xomashyo,

yonilg’i,

materiallar


Qo’shilgan qiymat


Yal’i ichki

mahsu-lot

Jami ijti-moiy

mahsu-lot

Amorti-zastiya


Ish haqi

To’langan soliqlar va to’lovlar

Foyda







Iste’mol qilingan ishlab chiqarish vositalari qiymati (s)


Zaruriy mahsu-lot (v)


Qo’shimcha mahsulot

(m)

‘axta ishlab chiqarish


40

30

30

20

20

100

140

‘axtani qayta ishlash

140

40

50

25

30

145

285

To’qimachilik

285

50

60

30

40

180

465

Tikuvchi-lik

465

45

50

35

30

160

625

Jami

930

165

190

110

120

585

1515



s=1095

v=190

m=230

585

1515


Bundan ko’rinib turibdiki, jami ijtimoiy mahsulot 1515 birlikni, yal’i ichki mahsulot esa 585 birlikni tashkil etadi.

Lekin bu erda shuni aytish lozimki, mamlakat miqyosida takror hisobga yo’l qo’ymaslik uchun yal’i ichki mahsulotlarni hisoblashda sotib olingan xom ashyo, yonilg’i va materiallar qiymati hisobga olinmaydi, faqat qo’shilgan qiymat hisobga olinadi, ularning yig’indisi esa yal’i ichki mahsulot hajmini ko’rsatadi. Ammo har bir korxona va tarmoq uchun sotilgan tovar mahsuloti yal’i ichki mahsulotdan emas, balki jami yaratilgan ijtimoiy mahsulotdan iboratdir. Masalan, bizning misolimizda ‘axtani qayta ishlash korxonasi ishlab chiqargan va sotgan mahsulot 285 birlikni, yal’i ichki mahsulot hisobiga kiradigan qo’shilgan qiymat esa 145 birlikni tashkil etadi. Sotilgan 285 birlik mahsulotning 140 birligi xom ashyo, yonilg’i va materiallarni sotib olish uchun ishlatiladi. Shuning uchun biz bu mavzuda korxonalar va tarmoqlar yaratgan yillik milliy mahsulot haqida ga’irganda ko’’roq jami ijtimoiy mahsulotni nazarda tutamiz.

Demak, YaIM milliy iqtisodiyotda yil davomida ishlab chiqarilgan barcha ‘irovard mahsulot (xizmat)larning bozor narxlaridagi summasi. Biz bilamizki, joriy yilda ishlab chiqilgan barcha mahsulotlar sotilmasligi mumkin, ularning bir qismi zahiralarni to’ldiradi. Ya’ni YaIM hajmini hisoblab to’ishda zahiralarning har qanday o’sishi hisobga olinishi zarur, chunki YaIM yordamida joriy yildagi barcha mahsulotlar (sotilgan va sotilmagan) hisobga olinadi.

Milliy ishlab chiqarishning yal’i hajmini to’g’ri hisoblab chiqish uchun, mazkur yilda ishlab chiqarilgan barcha mahsulot va xizmatlar bir marta hisobga olinishi zarur. YaIM hajmini to’ishda sotilgan va qayta sotilgan mahsulotlarni ko’’ marta hisobga olishlarni bartaraf qilish uchun, iqtisodiyotning barcha tarmoqlarida yaratilgan qo’shilgan qiymatlar yig’indisi olinadi.





Download 101.31 Kb.

Do'stlaringiz bilan baham:
1   2   3   4   5   6   7   8   9




Ma'lumotlar bazasi mualliflik huquqi bilan himoyalangan ©hozir.org 2020
ma'muriyatiga murojaat qiling

    Bosh sahifa
davlat universiteti
ta’lim vazirligi
O’zbekiston respublikasi
maxsus ta’lim
zbekiston respublikasi
axborot texnologiyalari
o’rta maxsus
davlat pedagogika
nomidagi toshkent
guruh talabasi
pedagogika instituti
texnologiyalari universiteti
toshkent axborot
xorazmiy nomidagi
rivojlantirish vazirligi
samarqand davlat
haqida tushuncha
navoiy nomidagi
toshkent davlat
nomidagi samarqand
ta’limi vazirligi
Darsning maqsadi
vazirligi toshkent
Toshkent davlat
tashkil etish
kommunikatsiyalarini rivojlantirish
Ўзбекистон республикаси
Alisher navoiy
matematika fakulteti
bilan ishlash
Nizomiy nomidagi
vazirligi muhammad
pedagogika universiteti
fanining predmeti
таълим вазирлиги
sinflar uchun
o’rta ta’lim
maxsus ta'lim
fanlar fakulteti
ta'lim vazirligi
Toshkent axborot
махсус таълим
tibbiyot akademiyasi
umumiy o’rta
pedagogika fakulteti
haqida umumiy
Referat mavzu
fizika matematika
universiteti fizika
ishlab chiqarish
Navoiy davlat