Mavzu: turli bozor sharoitlarida biznesni optimallashtirish. Bajardi: nurullayev inomjon. Tekshirdi: zuxurova nargiza



Download 320.79 Kb.
Sana11.11.2019
Hajmi320.79 Kb.
O’ZBEKISTON RESPUBLIKASI AXBOROT TEXNOLOGIYALARI VA KOMMUNKATSIYALARINI RIVOJLANTIRISH VAZIRLIGI

MUHAMMAD AL-XORAZMIY NOMIDAGI TOSHKENT AXBOROT TEXNOLOGIYALARI UNIVERSITETI

ZAMONAVIY IQTISODIYOT KAFEDRASI

AMALIY ISH

MAVZU: TURLI BOZOR SHAROITLARIDA BIZNESNI OPTIMALLASHTIRISH.

BAJARDI: NURULLAYEV INOMJON.

TEKSHIRDI: ZUXUROVA NARGIZA.

TOSHKENT-2019

MAVZU: TURLI BOZOR SHAROITLARIDA BIZNESNI OPTIMALLASHTIRISH.

Iqtisodiy faoliyat ishlab chiqarishdan boshlanadi. Har qanday ishlab chiqarishda ikki omil — shaxsiy-insoniy va moddiy-ashyoviy omillar ishtirok etadi.

Shaxsiy-insoniy omil — bu mehnat qilish qobiliyatidan iborat bo‘lgan ish kuchi va uning faoliyatidir.

Shaxsiy-insoniy omil mehnatga layoqatli aholi, uning jismoniy va aqliy qobiliyati, bilim va saviyasi, malaka va mahoratidir. Mazkur aholi O‘zbekistonda 2002-yilda 12 million kishi

edi. Bu omil insoniy qobiliyat bo‘lgani sababli inson shaxsi bilan

birgalikda, undan ajramagan holda namoyon bo‘ladi va inson

shaxsida gavdalanadi.

Moddiy-ashyoviy omil — bu ishlab chiqarish uchun zarur

bo‘lgan barcha oddiy shakldagi vositalardir.

Tadbirkorlik qobiliyati oddiy ish kuchidan farq qilib, ishlab

chiqarishda boshqarishdan iborat bo‘lgan alohida vazifani

bajaradi. U tabiatan ishbilarmonlik bo‘lib, alohida bir iste’dod,

yuksak bilim, maxsus tayyorgarlik va mas’uliyat mujassami

demakdir.

Tadbirkorlik qobiliyati moddiy omillar bilan birikmaydi,

balki shu omillar bilan ish kuchining samarali birikishi, iqtisodiy

faoliyatdan yaxshi natija olinishini ta’minlaydi.

Omillarning birikishi tufayli olingan mahsulot va xizmatlar

ishlab chiqarishning natijasi hisoblanadi. Ishlab chiqarishda

yaratilgan mahsulot ikki xil bo‘ladi: birinchisi — natural mahsulot bo‘lib, uni ishlab chiqaruvchining o‘zi iste’mol etadi. Bu mahsulot ayirboshlash uchun bozorga chiqarilmaydi. Masalan, fermer xo‘jaligida yetishtirilgan donning bir qismi natural mahsulot bo‘lib, xo‘jalikning o‘zida molga yem yoki fermer oilasiga oziq-ovqat uchun ishlatiladi; ikkinchisi — tovar shaklidagi mahsulot bo‘lib, ishlab chiqaruvchining o‘z iste’moli uchun emas, balki bozorda sotish uchun yaratiladi. Mahsulotni bozorda oldi-sotdi qilish uchun ishlab chiqarish tovar ishlab chiqarish deb yuritiladi. Mana shu tovar ishlab chiqarish bozor iqtisodiyotining asosidir.

Bozorda sotish uchun — chiqarilgan mahsulot va xizmatlar tovar deyiladi.

Iqtisodiy tizimda ishlab chiqarish omillarining o‘zaro hamkorlikdagi harakati markaziy o‘rinni egallaydi.

Ishlab chiqarish omillarining tasnifi.

Ishlab chiqarish omillari — ishlab chiqarishda qo‘llaniladigan va chiqarilayotgan mahsulotning miqdori ularga ma’lum darajada bog‘liq bo‘lgan omillardir. Ishlab chiqarish omillariga talab erkin bo‘lib, u ushbu omillar ishlab chiqarish jarayonida qatnashganlari tufayli mavjuddir. Demak, ishlab chiqarish jarayoni yo‘q bo‘lsa, bunday omillarga talab ham bo‘lmaydi.

Iqtisodiyot fanidagi to‘rtta asosiy ishlab chiqarish omili bu—

yer, mehnat, kapital, shuningdek, tadbirkorlik qobiliyatidir.

Ishlab chiqarish omillari:

* Tabiiy omillar – «yer».

* Inson omillari – «mehnat».

* Ishlab chiqarish omillari – «kapital».

Mehnatning ishlab chiqarish omili ekanligi haqida gapirganimizda biz odamlar o‘zlarining jismoniy va aqliy imkoniyatlari, shuningdek, ta’lim olish paytida qo‘lga kiritilgan ko‘nikmalar va ish tajribalarini ishga solish yo‘li bilan tovarlar

ishlab chiqarish va xizmatlar ko‘rsatish bo‘yicha faoliyatini

nazarda tutamiz. Boshqacha qilib aytganda, ishlab chiqarish

faoliyatini tashkil qilish uchun odamlarning qobiliyatlari qandoq

bo‘lsa, shundoq sotib olinmasdan, balki bu qobiliyatlardan

ma’lum vaqt davomida, ma’lum bir turdagi ne’matlarni sotish

uchun foydalanish huquqi qo‘lga kiritiladi. Shunday qilib,

mehnatni sotib olish deganda aniq mehnat xizmatlarini vaqtning ma’lum bir davriga sotib olish nazarda tutiladi.

Bu jamiyatning mehnat omillarining hajmi mamlakatning

mehnatga qobiliyatli aholisining soniga va bu aholi yil davomida ishlab berishi mumkin bo‘lgan vaqt miqdoriga bog‘liq demakdir.

Mehnat — ishlab chiqarishning to‘rt asosiy omilidan biridir.

Mehnat — insonning ish faoliyati bo‘lib, u ijtimoiy-iqtisodiy

vaziyatlardan uning aniq natijalaridan qat’i nazar, ish kuchining

yoki mehnatga qobiliyatlarining sarflanishi sifatida ko‘rib chiqiladi. Mehnat jarayoni o‘z ichiga uch asosiy omilni oladi. Bular:

— insonning maqsadga muvofiq faoliyati;

— mehnatga yo‘naltirilgan predmet;

— inson, ular yordamida mehnat predmetiga ta’sir qiladigan

mehnat vositalari.

Mehnatning shaxsiy omili — tovarlar ishlab chiqarishda va xizmatlar ko‘rsatishda ishlatiladigan ish kuchining tashuvchisi

sifatidagi insondir.

Mehnatning shaxsiy omili — mehnat faoliyatining moddiy

omillari, mehnat predmetlari va vositalari, shuningdek, atrofni

o‘rab turuvchi tabiiy va ijtimoiy muhit bilan o‘zaro harakat

qiluvchi mehnat jarayoni subyektidir.

Mehnatning ikki yoqlama harakatlari:

Bir tomondan, mehnat aniq bo‘ladi va tovarning iste’mol

qiymatini yaratishidir. Boshqa tomondan esa mehnat mavhum bo‘lib har bir tovarda uning qiymatini tashkil etish tasnifidir.

Jonli mehnat — odamning moddiy ne’matlarini yaratishga

yo‘naltirilgan maqsadga muvofiq faoliyatidir.

Yollanma mehnat — o‘zi mulk egasi bo‘lmagan korxonada

Yollanish shartnomasi bo‘yicha ishlayotgan yollanma xodimning

mehnati.


Ishlab chiqarish vositalari — odamlar tomonidan moddiy

ne’matlar ishlab chiqarish va xizmatlar ko‘rsatish jarayonida foydalaniladigan mehnat vositalari va mehnat predmetlarining

yig‘indisi. Mehnat vositalari yordamida inson iste’mol qiymatini

yaratish maqsadida mehnat predmetiga ta’sir qiladi.

Mehnat predmetlari — ishlab chiqarish vositalarining inson

mehnatiga yo‘naltirilgan qismi. Mehnat predmetlari yo tabiat

tarafidan berilgan bo‘ladi, yoki mehnat mahsuloti bo‘ladi.

Mehnat vositalari (mehnat qurollari) — odamlar ular yordamida mehnatga, narsalarga ta’sir ko‘rsatib, narsalarning

ko‘rinishlarini o‘z maqsadlari va talablariga muvofiq ravishda

o‘zgartiradigan ishlab chiqarish vositalarining yig‘indisidir.



FOYDALANILGAN ADABIYOTLAR



  1. “ TADBIRKORLIK FAOLIYATINI ERKINLASHTIRISHNING KAFOLATLARI TO’G’RISIDA”GI O’ZBEKISTON RESPUBLIKASI 2000-YIL 25-MAY QONUNI. O’ZBEKISTON YANGI QONUNLARI, N*23, TOSHKENT,”ADOLAT”, 2001.

  2. XAITOV A, A, JALOLOV F.T. BOZOR IQTISODIYOTINING SHAKLLANISH ASOSLARI. ANDIJON, 1996.

  3. “SHARQ” NASHRIYOT-MATBAA AKSIYADORLIK KOMPANIYASI BOSH TAHRIRIYATI TOSHKENT – 2007.

Download 320.79 Kb.

Do'stlaringiz bilan baham:




Ma'lumotlar bazasi mualliflik huquqi bilan himoyalangan ©hozir.org 2020
ma'muriyatiga murojaat qiling

    Bosh sahifa
davlat universiteti
ta’lim vazirligi
O’zbekiston respublikasi
maxsus ta’lim
zbekiston respublikasi
o’rta maxsus
axborot texnologiyalari
davlat pedagogika
nomidagi toshkent
pedagogika instituti
guruh talabasi
texnologiyalari universiteti
navoiy nomidagi
samarqand davlat
toshkent axborot
nomidagi samarqand
haqida tushuncha
toshkent davlat
ta’limi vazirligi
xorazmiy nomidagi
Darsning maqsadi
vazirligi toshkent
tashkil etish
Toshkent davlat
rivojlantirish vazirligi
Alisher navoiy
Ўзбекистон республикаси
matematika fakulteti
sinflar uchun
pedagogika universiteti
bilan ishlash
таълим вазирлиги
Nizomiy nomidagi
maxsus ta'lim
o’rta ta’lim
tibbiyot akademiyasi
ta'lim vazirligi
fanlar fakulteti
kommunikatsiyalarini rivojlantirish
fanining predmeti
махсус таълим
umumiy o’rta
Referat mavzu
haqida umumiy
fizika matematika
ishlab chiqarish
Navoiy davlat
universiteti fizika
Buxoro davlat
Fuqarolik jamiyati
pedagogika fakulteti