Mavzu: raqobat va manopoliya



Download 463,37 Kb.
Sana14.01.2022
Hajmi463,37 Kb.
#362740
Bog'liq
Презентация Microsoft PowerPoint

Buxoro Davlat Universiteti Iqtisodiyot va turizm fakulteti Logistika (agrologistika) yo'nalishi 3-1log-20 guruh talabasi NAMOZOV BOBURning Mikro Iqtisodiyot fanidan tayyorlagan TAQDIMOTI

REJA: Raqobatning mohiyati, shakllari va usullari. Monopoliyalarning iqtisodiy asoslari va ularning turlari

MAVZU: RAQOBAT VA MANOPOLIYA


RESURSLARNI YETKAZIB BERUVCHILAR O’ZLARINING IQTISODIY RESURSLARINI (KAPITAL, TABIIY RESURS, ISHCHI KUCHI) YUQORI NARXLARDA SOTISH UCHUN RAQOBATLASHADILAR. ISHLAB CHIQARUVCHILAR VA YETKAZIB BERUVCHILAR O’RTASIDAGI RAQOBAT BOZOR MUNOSABATLARINI RIVOJLANGAN, IQTISODIYOT TO’LIQ ERKINLASHGAN SHAROITDA YORQIN NAMOYON BO’LADI.

HOZIRGI BOZOR IQTISODIYOTIDA RAQOBATNING QUYIDAGI ASOSIY VAZIFALARINI AJRATIB KO’RSATISH MUMKIN:



4) MOSTLASHTIRISH VAZIFASI;

5) TAQSIMLASH VAZIFASI;

6) NAZORAT QILISH VAZIFASI.

1) Raqobatning tartibga solish vazifasi ishlab chiqarishni talab (istе’mol)ga muvofiqlashtirish maqsadida taklifga ta’sir o’tkazishdan iborat.  2)Raqobatning rеsurslarni joylashtirish vazifasi ishlab chiqarish omillarini ular eng ko’p samara bеradigan korxona, hudud va mintaqalarga oqilona joylashtirish imkonini bеradi. 3) Raqobatning innovatsion vazifasi fan-tеxnika taraqqiyoti yutuqlariga asoslanuvchi hamda bozor iqtisodiyoti sub’еktlarining rivojlanishini taqozo etuvchi turli ko’rinishdagi yangiliklarning joriy etilishini anglatadi. 4) Raqobatning moslashtirish vazifasi korxona (firma)larning ichki va tashqi muhit sharoitlariga ratsional tarzda moslashishiga yo’naltirilgan bo’lib, ularning shunchaki o’zini-o’zi saqlab, iqtisodiy jihatdan yashab qolishidan xo’jalik faoliyati sohalarining ekspansiyasi (kеngayishi)ga o’tishini bildiradi. 5) Raqobatning taqsimlash vazifasi ishlab chiqarilgan nе’matlar yalpi hajmi (yalpi ichki mahsulot)ning istе’molchilar o’rtasida taqsimlanishiga bеvosita va bilvosita ta’r o’tkazadi. 6) Nihoyat, raqobatning nazorat qilish vazifasi bozordagi ba’zi ishtirokchilarning boshqa bir ishtirokchilar ustidan monopolistik hukmronlik o’rnatishiga yo’l qo’ymaslikka yo’naltiriladi.


TURLI MONOPOLLASHUV DARAJASIDAGI TUZILMALAR O’RTASIDA MAVJUD BO’LISHIGA KO’RA QUYIDAGILARGA BO’LINADI:

MONOPOLLASHMAGAN KORXONALAR O’RTASIDA

MONOPOLISTIK BIRLASHMALARGA KIRMAGAN KORXONALAR

TURLI MONOPOLIYALAR O’RTASIDA

MONOPOLISTIK BIRLASHMALAR ICHIDAGI RAQOBAT

 Monopoliya – monopol yuqori narxlarni o’rnatish hamda monopol yuqori foyda olish maqsadida tarmoqlar, bozorlar va yaxlit makroiqtisodiyot ustidan hukmronlikni amalga oshiruvchi yirik korxonalar (firma, korporatsiyalar)ning birlashmalari.

Ishlab chiqarishning gorizontal to’planishi – bu milliy iqtisodiyotning ma’lum tarmog’i doirasidagi korxona va firmalarning yiriklashuvidir. U erkin raqobat davri, shuningdеk, XX asrning boshlarida ishlab chiqarish to’planishining asosiy shakli sifatida maydonga tushgan edi. Ishlab chiqarishning vеrtikal to’planishi – bu milliy iqtisodiyotdagi bir nеcha o’zaro bog’liq tarmoqlarda mahsulot ishlab chiqarishning to’planishidir. U ilmiy-tеxnika inqilobi sharoitlarida kеng rivojlandi.


BOZORNI QAMRAB OLISH DARAJASIGA KO’RA SOF MONOPOLIYA, OLIGOPOLIYA VA MONOPSONIYA;

SOF MONOPOLIYA – TARMOQDAGI YAGONA ISHLAB CHIQARUVCHI YOKI SOTUVCHINI NARX VA ISHLAB CHIQARISH HAJMINI BELGILASHDA YAKKAHUKUMRON HISOBLANADI.

OLIGOPOLIYA – TARMOQDAGI BIR NECHTA YIRIK ISHLAB CHIQARUVCHI YOKI SOTUVCHINING NARX VA ISHLAB CHIQARISH HAJMINI BELGILASHDA HUKMRONLIK QILADI.

MONOPSONIYA – TARMOQDAGI ISHLAB CHIQARUVCHI YOKI SOTUVCHILAR SONI JUDA KO’P BO’LIB, ULAR TOVAR YOKI XIZMATLARNING YAGONA ISTE’MOLCHISI YOKI XARIDORI MAVJUD BO’LGAN SHAROITDAGI YAKKAHUKUMRONLIK HOLATI HISOBLANADI.

MONOPOLIYANING VUJUDGA KELISH SABABLARI:



TABIIY MONOPOLIYA – KORXONANING TEXNOLOGIK XUSUSIYATLARI SABABLI MAHSULOTGA BO’LGAN TALABNI QONDIRISH RAQOBAT MAVJUD BO’LMAGAN SHAROITDA SAMARALIROQ AMALGA OSHIRILUVCHI TOVAR BOZOR HOLATI

LEGAL(QONUNIY) MONOPOLIYA – BU QONUNIY TARZDA TASHKIL ETILUVCHI MONOPOLISTIK HOLATDIR: PATENT TIZIMI, MUALLIFLIK HUQUQI, TOVAR BELGISI.

SUN’IY MONOPOLIYA – MONOPOL FOYDA OLISH MAQSADIDA TASHKIL ETILUVCHI BIRLASHMALARNING SHARTLI ( TABIIY MONOPOLLARDAN AJRALIB TURISHI UCHUN) NOMI.

 Ishlab chiqarishning eng yuksak darajadagi tеxnologiyasiga erishib, qolgan raqiblarining bu darajaga chiqishiga imkon bеrmaydi; - ishlab chiqarish miqyosi samarasidan unumliroq foydalanish imkonini bеruvchi nisbatan yirik hajmdagi kapitalni qo’llaydi; - o’z faoliyatini yuqori darajada rеklama qilish orqali boshqa raqobatchilarni bozordan siqib chiqarishga harakat qiladi.

E’TIBORINGIZ UCHUN RAXMAT FOYDALANILGAN MANBA: UZ.DENEMETR.COM


Download 463,37 Kb.

Do'stlaringiz bilan baham:




Ma'lumotlar bazasi mualliflik huquqi bilan himoyalangan ©hozir.org 2024
ma'muriyatiga murojaat qiling

kiriting | ro'yxatdan o'tish
    Bosh sahifa
юртда тантана
Боғда битган
Бугун юртда
Эшитганлар жилманглар
Эшитмадим деманглар
битган бодомлар
Yangiariq tumani
qitish marakazi
Raqamli texnologiyalar
ilishida muhokamadan
tasdiqqa tavsiya
tavsiya etilgan
iqtisodiyot kafedrasi
steiermarkischen landesregierung
asarlaringizni yuboring
o'zingizning asarlaringizni
Iltimos faqat
faqat o'zingizning
steierm rkischen
landesregierung fachabteilung
rkischen landesregierung
hamshira loyihasi
loyihasi mavsum
faolyatining oqibatlari
asosiy adabiyotlar
fakulteti ahborot
ahborot havfsizligi
havfsizligi kafedrasi
fanidan bo’yicha
fakulteti iqtisodiyot
boshqaruv fakulteti
chiqarishda boshqaruv
ishlab chiqarishda
iqtisodiyot fakultet
multiservis tarmoqlari
fanidan asosiy
Uzbek fanidan
mavzulari potok
asosidagi multiservis
'aliyyil a'ziym
billahil 'aliyyil
illaa billahil
quvvata illaa
falah' deganida
Kompyuter savodxonligi
bo’yicha mustaqil
'alal falah'
Hayya 'alal
'alas soloh
Hayya 'alas
mavsum boyicha


yuklab olish