Mavzu: O`quvchilarga yengil sanoat ishlab chiqarish asoslarini o`rgatish


Il Bob. Tikuvchilik korxonalarini iqtisodiy faoliyati va uni boshqarishga



Download 1.07 Mb.
Pdf ko'rish
bet17/39
Sana28.09.2021
Hajmi1.07 Mb.
1   ...   13   14   15   16   17   18   19   20   ...   39
Il Bob. Tikuvchilik korxonalarini iqtisodiy faoliyati va uni boshqarishga 

oid dars materiallarini tahlili Tikuvchilik korxonalarini iqtisodiy 

faoliyati va uni boshqarishga oid dars materiallarini tahlili 

  Boshqarishning  tashkiliy tizimi va  uning  turlari. Boshqarish  to‘g‘risidagi 

ta‘limot  -  bu  menejment  hisoblanadi.  Menejment  -  inglizcha  so‘z  bo‘lib, 

o‘zbekcha  «boshqaruv»  ma‘nosini  ifodalaydi.      Ilmiy      atamashunoslikda   

«Menejment»      deganda      shunday  ijtimoiy  iqtisod  jaorayon  tushuniliadiki, 

uning  natijasida  uz  oldiga  quyilgan  maqsadlarga  firma  resurlariga  rahbarlik 

qilish  orqali  erishiladi.  Uzbekiston  respupltkasida  bozor  sharoitiga  utish 

sharoitida  boshqarish  tizimida  tub  islohotlarni  amalga  oshirish  talab 

etiladi.Boshqaruiv 

tizimida 

islohotlar 

natijasida 

kuplab 


boshqaruv 

bug‘inlarning  funksiyasi  uzgardi  yangi  boshqaruv  idoralari  tuzildi.  Iqtisodiy 

islohotlarni amalga oshirishda boshqaruv apparatlarni urni muhim ahamiyatga 

ega.  Boshqaruv  apparatining   tuzilishi deganda   boshqaruv  appaorati  va ular 

urtasidagi munosabat tushuniladi.  

Tashkiliy  tizim  asosiy  boshqaruv  qismlaridan  biri  bulib,  boshqaruva  tizim, 

boshqaruv  subbekti  negizi  sifatida  yuzaga  chiqadi  va  xodimlar  bilan  boshqarishni 

tashkil  qilish  rasmiy  qoidalarini  tartibga  soladi.  Ana  shuning  uchun  ham 

boshqaruvdv  urni  beqiyosdir.  Tizim  idoralari  aloqalari,  bosqichma  –bosqich 

buysunishlar(iyearxiya) mavjudligi bilan ajralib turadi. 




Idoralar  bu  tashkiliy  tizimning  tarkibiy  qismidir.  Har  bir  idora  uz  harakat 

doirasiga  ega.  Ushbu  tizim  tashqi  va  ichki  omillarning  ta‘siri  ostida  tarkib  topadi. 

Tashqi  omillar  urtasidagi  eng  muhimi  ishlab  chiqarishdir.  Boshqaruv  tizimi  ishlab 

chiqrishning  texnikaviy,  ijtimoiy,  ruhiy  xususuyatlariga  mos  kelishi  kerak. 

Boshqaruv  maqsad  va  tizim  uchun  ham  tashqi  omil  hisoblanadi.  Boshqaruvning 

xodimlarini yetukligi (malakasi) uni soddalashtirishga imkon beradi. 

Tizimga boshqaruv tizimlarini shakllantirish qonuniyatlari kabi  omillar ham 

yetarlicha  ta‘sir  kursatadi.  Ularni  tamoillar  deb  atash  mumkin.  Maqsadli  tamoil 

tizimni  shakllantirishda  uning  maqsadlari  bilan  aloqasi  taminlangan  bulishni 

toqozo etadi. Har bir maqsad tizim doirasida egali bulishi zarur. 

Boshqaruv  tizimlarining  yana  bir  tamoili      bu  –  idora  qilishning  birligidir. 

Har bir idora bitta rahbarga ega bulishi yoki har bir masala buyicha bitta rahbar 

bulishi  lozim.    Boshqaruv  idoralarining  urtasidagi  aloqaga    qarab  tizimlarni  

quyidagi 

uch 

turga 


ajratiladi; 

muntazam(lavozimli),vazifaviy 

va  

aralash(kombinasiyalashgan). 



Eng sodda tizimlar muntazam tizimlardir.Ularda btta darajadagi idoralarning 

har  bir  guruhi  idora  qilish  kulamlariga  asosan  yuqori  darajada  uzining  rahbarlik 

darajasiga  ega  buladi.Ikkinchi  darajadagi  idoralar  guruhi  uchinchi  darajadagi 

rahbarlik  bug‘iniga  ega  va  hokozo.Ushbu  tizimda  boshqaruvning  barcha 

masalalari  bitta  kanal  orqali  hal  etiladi.  U  juda  ham  puxtalikni  va  aniqlikni 

vujudga keltiradi. 

Vazifaviy  tizimlar  ixtisoslashtirish  g‘oyasiga  tayanadi.  Bunda  har  bir 

bug‘inga    muayan  masalalar  berkitib  quyiladi.  Masalan,  bir  idora  hisob-kitob, 

ikkinchisi  texnologiya,  uchinchisi  marketing  bilan  shug‘ullanadi.  Huquqiy 

idoralarning  cheklanganligi  tufayli  ixtisoslashtirilgan  idora  tamoilidan    qabul 

qilinayotgan  qarorlar  sifatini  yaxshilash    imkoniyatiga  ega.Lekin  bitta 



buysunuvchi  idorada  bir  qancha  vazifaviy  rahbarlarning  mavjudligi    uziga  xos 

murakablikni keltirib chiqaradi. 

Muntazam 

va 


vazifaviy 

qiyinchiliklardan 

xolos 

bulishida  



aralash(kombinasiyalashgan) tizimlar  - muntazam(shtabli) va cheklangan vazifali  

aralash tizimlarni ahamiyati kattadir. 

Dasturli  -    maqsadli  tizim  aralash  tizimlarning  alohida  turi  hisoblanadi. 

Boshqaruvning    aniq  tizimini  shakllantirish  ijodiy  jarayondir.  Biroq  tizimning 

ilmiy  jihatidan  ishlab  chiqilgan    namunaviy    shakllari  qulanilsa,  bu  ishlarni 

yanada osonlashtirish imkonini beradi. 

Shu  mazmunda  boshqaruv  idoraning  barcha  tizimli  bulinmalari    beshta 

guruhni birlashtiradi. 

Birinchisi  –  boshqaruv  idoralarini  idora  qiladigan  tizimli  bulinmalaridir. 

Bunda asosiy masala birinchidan  idora qilish kulamini oshirib yubormaslik bulsa, 

ikkinchi  tomondan uncha kup bulmagan obyektlarni rahbarlik qildish uchun juda 

kichkina bulinmalar tashkil etolmaslikdan iboratdir. 

Ikkinchisi  -  asosiy  vazifaviy  tizimli  (rejali,hisob  va  nazarat  buyicha) 

bulinmalar. 

Uchinchisi  –  marketing  vazifalari(  ta‘minot,  sotish,  fan-texnika  tarraqiyoti, 

moliya). 

Turtinchisi  –  yordamchi  va  xizmat  kursatuvchi  bulinmalar(  idora, 

devonxona,arxiv va boshqalar). 

Beshinchisi  –  idora  rahbarligi,  uning  urinbosarlari,assosiya,  kengash  va 

boshqalar. 




Tizimni  takomilashtirish-  boshqaruvni  yuqori  bosqichga  kutarishning  

muhim imkonidir. 




Download 1.07 Mb.

Do'stlaringiz bilan baham:
1   ...   13   14   15   16   17   18   19   20   ...   39




Ma'lumotlar bazasi mualliflik huquqi bilan himoyalangan ©hozir.org 2020
ma'muriyatiga murojaat qiling

    Bosh sahifa
davlat universiteti
ta’lim vazirligi
maxsus ta’lim
O’zbekiston respublikasi
zbekiston respublikasi
axborot texnologiyalari
o’rta maxsus
guruh talabasi
nomidagi toshkent
davlat pedagogika
texnologiyalari universiteti
xorazmiy nomidagi
toshkent axborot
pedagogika instituti
haqida tushuncha
rivojlantirish vazirligi
toshkent davlat
Toshkent davlat
vazirligi toshkent
tashkil etish
matematika fakulteti
ta’limi vazirligi
samarqand davlat
kommunikatsiyalarini rivojlantirish
bilan ishlash
pedagogika universiteti
vazirligi muhammad
fanining predmeti
Darsning maqsadi
o’rta ta’lim
navoiy nomidagi
haqida umumiy
Ishdan maqsad
moliya instituti
fizika matematika
nomidagi samarqand
sinflar uchun
fanlar fakulteti
Nizomiy nomidagi
maxsus ta'lim
Ўзбекистон республикаси
ta'lim vazirligi
universiteti fizika
umumiy o’rta
Referat mavzu
respublikasi axborot
таълим вазирлиги
Alisher navoiy
махсус таълим
Toshkent axborot
Buxoro davlat