Mavzu: Notiqlik san’ati tarixi bajaruvchi



Download 4,21 Mb.
Sana18.04.2022
Hajmi4,21 Mb.
#562002
Bog'liq
Ahmadov 610-19EN guruh ppt
7-s-olimpiada-t, 8-sinf-mate-testlar-3, Bir million dasturchi laboratoriyalari, Ahmadov, ABADOV Odilbek, Faxriyev Obit-yosh fiziologiya —, Farhodova Marjona compressed (1), 5-mavzu (8), 4-amaliy mashg`ulot(2) (4), 4-MARUZA, Talaba bilimini baholash, magstrlikka rahbarlik, 0005, 91925 cc936da346fab5911684925e668f2008

MAVZU: Notiqlik san’ati tarixi

BAJARUVCHI:


610-19 En
Ahmadov Muhammad.

Loyiha tuzilishi


“Notiqlik san’ati” tushunchasi
Tarixga nazar
Notiq (voiz (arab.))- jamoat oldida nutq so’zlovchi, proffesianal notiq

Notiqlik san’ati


Jamoat oldida nutq soʻzlash, notiqlik sanʼati; ilmiy-siyosiy maʼruza, bahs, munozara, targʻibot va tashviqotning asosiy vositasi sifatida keng ijtimoiy mavqega ega boʻlgan sanʼat

Notiqlik san’ati


O’tmishda so’z san'atining eng va ommaviy barkamol
natijalaridan
biri
Yunonistonda notiqlik ritorika deyilgan
Bu san'atni musulmon Sharqida voizlik deb atalgan
Shunga ko’ra musulmon sharqda nutq-va'z, notiq-voiz
deb yuritilgan

Notiqlik san’ati dastlab:


Misr
Ossuriya Vavilon
Hindistonda paydo bo’lgan
Ritorika (yun.
Rhetorike- notiklik)
Keng maʼnoda umuman badiiy nasr haqidagi fan. Mil. av. 5- 4-asrlarda Yunonistonda yuzaga kelib, mil. av. 3-2- asrlarda tizimli fan shaklini olgan. Mil. av.
1-asrda Rimda tarqalgan. 5 qismdan iborat boʻlgan:
materialni topish, joylashtirish,
soʻz bilan ifodalash,
yodlash, talaffuz.
Qadimgi davrda olimlar tomonidan ishlab chiqilgan, oʻrta asrlarda va yangi davrda Rossiyada Lomonosov ijodida rivojlantirilib, 19- asrda adabiyot nazariyasiga qoʻshilib ketgan.
Keyinchalik "Ritorika" termini
dabdabali, quruq
safsatani anglatgan
Eramizdan avvalgi V asr boshlarida Yunonistonda shakllangan
Notiqlar tomonidan yaratilgan matnlar nasriy va poetik ijod namunasi bo`lib
Aristotel, Demosfen, Sitseron kabi ijodkor notiqlarning nomi jahonga mashhur bo`lgan
Aristotel (384-322)
Arastu nomi bilan O`rta Osiyoda
mashhur bo’lgan
Aristotel eramizdan avvalgi, 384-yilda Makedoniya yarim orolidagi Xalqidik Stagirda tug`ilgan
U “Ritorika” asarini uch kitobdan iborat qilib yaratadi. Chiroyli so`zlash, ishontirish metodlari haqidagi fikr- mulohazalar birinchi va ikkinchi kitobda bayon etilgan bo`lsa, uchinchi kitobda nutq mantiqiga katta e`tibor beriladi

Aristotel notiqlik san`atini egallashni besh qismga bo`lib o`rgatadi:

Materialni kashf etish (har tomonlama tayyorlash)

Materialni joylashtirish shakli (rejasi)

Materialni eslab qolish (o`zlashtirish)

Materialni so`z yordamida to`g’ri aks ettirish

Materialni to`g’ri talaffuz etish

Demosfen (384-322)


Eramizdan avvalgi 384 - yilda Afinada dunyoga kelgan buyuk notiq Demosfen o`z umrini Vatanining gullab-yashnashiga bag’ishlagan ulug’ davlat arbobi bo’lgan

Sitseron (103-43)


Mark Tuliy Sitseron eramizdan oldingi 103–yilda Rimdan uzoq bo`lmagan Arpina shahrida badavlat oilada dunyoga keladi
Sitseron “Brut” (47-yil), “Notiq” (56-yil) kabi asarlarida Rim notiqlik san`ati tarixi haqida fikr yuritadi. Notiqning asosiy maqsadi-tinglovchi zavqini uyg’otib, o`ziga moyil qilishdan iborat
  • Notiqlik o`zi juda dadil va aytgan gaplariga amin bo`lishi kerak
  • Nutq to`la isbotlanishi lozim
  • Nutqdagi hamma narsa muhim hisoblanishi kerak
  • Nutq materialini sidqidildan to`plash va idrok etish zarur
  • Nutq materialini joylashtira olishi va tushunishga oson bo`lishini ta`minlashi darkor

Sitseron fikricha, notiq quyidagi xislatlarga ega
bo`lmog’i
lozim:

Sharq notiqlik san`ati yorqin namoyondalari:


Abu Nasr Farobiy (837-950)
Ibn Sino (980-
1037)
Abu Abdulloh al- Xorazmiy
XI asrda Kaykovus tomonidan yaratilgan “Qobusnoma” da ham (1082-1083)
notiqlik ulug’langan
44 bobdan iborat
bu asarning 6,7- boblari so`z odobi haqidadir deb nomlangan
Notiqlik san`ati tarixi ulkan xazina bo`lib uni o`rganish hozirgi kunda ham muhimdir
Download 4,21 Mb.

Do'stlaringiz bilan baham:




Ma'lumotlar bazasi mualliflik huquqi bilan himoyalangan ©hozir.org 2023
ma'muriyatiga murojaat qiling

    Bosh sahifa
davlat universiteti
ta’lim vazirligi
axborot texnologiyalari
zbekiston respublikasi
maxsus ta’lim
guruh talabasi
nomidagi toshkent
O’zbekiston respublikasi
o’rta maxsus
toshkent axborot
texnologiyalari universiteti
xorazmiy nomidagi
davlat pedagogika
rivojlantirish vazirligi
pedagogika instituti
Ўзбекистон республикаси
tashkil etish
vazirligi muhammad
haqida tushuncha
таълим вазирлиги
toshkent davlat
respublikasi axborot
O'zbekiston respublikasi
kommunikatsiyalarini rivojlantirish
махсус таълим
vazirligi toshkent
fanidan tayyorlagan
saqlash vazirligi
bilan ishlash
Toshkent davlat
Ishdan maqsad
fanidan mustaqil
sog'liqni saqlash
uzbekistan coronavirus
respublikasi sog'liqni
coronavirus covid
vazirligi koronavirus
koronavirus covid
qarshi emlanganlik
covid vaccination
risida sertifikat
sertifikat ministry
vaccination certificate
haqida umumiy
o’rta ta’lim
matematika fakulteti
fanlar fakulteti
pedagogika universiteti
ishlab chiqarish
moliya instituti
fanining predmeti