Mavzu: n sonigacha bo’gan raqamlar sonini topish formulasi



Download 26.97 Kb.
bet1/4
Sana09.08.2021
Hajmi26.97 Kb.
  1   2   3   4


Navoiy viloyati

Uchquduq tumani

XTMFMTTEBga qarashli

18-umumiy o`rta ta`lim maktabi

matematika fani o’qituvchisi

G’afforova Gulnoz Axmadovnaning “N sonigacha bo’lgan raqamlar sonini topish” mavzusida yozgan

to’garak mashg’uloti ishlanmasi.



Mavzu: N sonigacha bo’gan raqamlar sonini topish formulasi.

Darsning maqsadi :

a) O’quvchilarda fanga bo’lgan qiziqishni orttirish , qiyin masalalarni yechishga o’rgatib , olimpiada va bilimlar bellashuviga tayyorlash.

b) o’quvchilarning bo’sh vaqtini unumli o’tkazish.Ajdodlardan faxrlanib ularga mos avlodlar bo’lishga undash.

v) o’quvchilar fikrlash doirasini kengaytirish, o’g’zaki nutqini rivojlantirish, xotirani mustahkamlash.

Dars turi: noananaviy.

Dars usuli;yozma .

Dars uslubi :mustaqil ish, muammoli vaziyat,test,savol-javob.

Foydalanilgan adabiyotlar:



  1. Matematik testlar to’plami(1996-2008)

  2. 2) “Ma’rifat “gazetasi

  3. 3) A.Nurmanov , I.Qodirov “Matematikadan sinfdan tashqari ishlar “ qo’llanmasi

Mashgulot rejasi:

1.Ahmad al-Farg’oniy maktabi.

2.Buni bilasizmi?

3.Testlar yechish.

4.Yangi mavzu.

Mashg’ulotning borishi.

“Matematika -ma’naviy ulug’vorlikning keng dunyosidir”.Bu bejiz emas.Har tomondan tarbiya ko’rgan odobli , ilmli kishilarni biz ma’naviy boy insonlar deymiz.

Ajdodlarimiz merosini o’rganmay , fanni chuqur va har tomonlama puxta egallamay turib ma’naviy boy bo’la olmaymiz. Shuning uchun men sizlarga bugun Anmad al-Farg’oniy maktabi haqida sizlarga ma’lumot bermoqchiman.

Ahmad al-Farg`oniy o`z davrining buyuk olimlaridan biri bo`lgan.

Bir kuni Ahmad al-Farg`oniy misr safariga otlangan,yo`l harajati uchun bittayu bitta otini sotmoqchi bo`lib,bozorga boradi,lekin narxini baland aytganligi uchun xaridorlar chetlashar edi.Olimning mashhur saman oti sotilayotganini eshitib,boyvachcha As-Samad 156 tillaga oladigan bo`libdi. “Oting bu bahoga arzimaydi, 10 tillodan oshmaydi”-deb ustidan kuladi.Al-Farg`oniyning jahli chiqadi va unga agar otimning narxi senga qimmatlik qilsa, unda uning taqalaridagi mixlarni sotib ol. Shunda otni tekinga beraman.Al-Farg`oniyning bu gapidan atrofdagilar qiyqirib kuladi.Boy izza bo`lib,ko`zi olayadi va olimning adabini bermoqchi bo`lib:



Hamma guvoh,so`zingda tur,bor-baraka!- deb qo`lini chozadi.

Al-Farg`oniy ham pinagini buzmay:

Sozimdan qaytmayman.Eshit,har bir taqada 6 tadan mix bor. Birinchi mix uchun menga faqat tanga,2- mix uchun tanga,3- mix uchun 1tanga,4-uchun 2tanga,beshinchisiga 6 tanga qilib to`laysan,-deydi olim . Boyvachcha taqa mixlarning bunday arzonligiga uchib 24 ta mix uchun 3-4tilla to`larkanman,deb o`ylab, va xaloyiq oldida “ ol baraka” dedi.Pulni to`lash vaqtida esa olimning ko`rsatgan raqamini ko`rib aqldan ozay dedi.

Unda 4194303 butun… tanga deb yozilgan edi.Boy qozining guvohligida Al-Farg`oniyga bu pulni to`ladi.

SAVOL:Qani o`quvchilarim siz bu hikoyadan qanday xulosa ciqardingiz-?

Ular o`z fikrlarini bildirgach, men xulosalayman.

Ahmad Al-Farg`oniy o`ziga shogirdlikkal kelgan yoshlarning ham fikrlash qobilyatini sinash uchun ularga quyidagicha masala berar edi:

“Ustiga og`ir yuk ortgan ot bilan tuya yonma-yon borishardi.Shunda ot o`zining yuki nihoyatta og`ir ekanligidan tuyaga shikoyat qibdi:”



ega unday deb noliysan?-debdi tuya otga.

Agar sening yukingdan bir qop olsam mening yukim seninkidan 2 barobar oshib ketadi-ku.Agar sen mendagi bir qop yukni o`z yelkangga olganingda,bizning yuklarimiz teng bo`lar edi.

Qani topingchi, otga necha qop va eshakka necha yuk ortilgan ekan-?

JAVOB:7 qop tuyaga,5 qop otga.

Endi o’quvchilar bugungi to’garak mashg’ulotimizdagi2-reja “Buni bilasizmi?” deb nomlangan.Men sizlarga raqam va sonlar ishtirok etgan qiziqarli ma’lumotlardan bilib kelishingizni aytgan edim. Qani marhamat o’zlaringiz bilgan ma’lumotlarni aytib beringchi.

1-o’quvchi:Bir - “Quyosh” deb atalmish kattakon olovli sharning timsoli.Bir raqamida tig’ilganlar ijodkor ,kashfiyotchi,mag’rur,chidamli kishilar bo’lishadi.Ularda “Men-haqiqat me’zoniman”degan da’vo kuchli.Ular uchun baxtli kun yakshanba,sevimli taqinchoqlari-oltin,sevimli guli-kungaboqar.Ularning salomatlikdagi muammosiyurak bilanbog’liq,chunki insonshu orqali sevadi,hayotdan zavqlanadi.

2-o’quvchi: 2-tungi yoritkich himoyasida.2-raqamida tug’ilganlar kuchli aql ,tasavvur egalari.2-raqamida tug’ilganlardan ko’pincha shifokorlar,yozuvchilar,diplomatlar,xizmatchilar chiqadi.Baxtli kunlari -dushanba,sevimli meteli –kumish,sevimli toshlari-marvarid,zumrad.Bezovta qiladigan kasalligi-oshqozon , jigar.

3-o’quvchi:70yoshga kirgan kishi umrining taxminan 23 yilini uxlashga, 18 yilini gapirishga, 6 yilini ovqat yeyishga,1,5yilini yuvinishga ketkazadi.

4-o’quvchi:Milliard marta nafas olish uchun inson 95 yildan ortiq yashashi kerak.

5-o’quvchi:1 ta asal ari 1 kg asal yig’ishi uchun 300 km masofaniuchib o’tishi, 9 mln gulag qo’nishi kerak.

6-o’quvchi:Yer yuzidagi hasharotlar turi 800 mingdan ortiq.

Juda yaxshi aziz o’quvchilarimendi men sizlarni o’tganto’garak mashg’ulotlaridan olgan bilimingizni sinash uchun test berib tekshirib ko’raman.

1-test.22011 ning oxirgi raqamini toping.

21=2

22=4

23=8

24=16

25=32 davri 4 ta

2011:4=502(3 qoldiq)

Javob: 22011=…8

2-test: 15*25*37*43+34*48*77 yig’indining oxirgi raqamini tiping.

15*25*37*43+34 *48* 77=…5+ …4=…9 Javob:…9

3-test: 920-720ayirmaning oxirgi raqamini toping.

Javob: 920-720 = …1 -…1 = 0

4-test:50! nechta nol bilan tugaydi?

50:5=10 10:5=2

10+2=12 Javob:12

5-test: 10 dan 75 gacha bo’lgan natural sonlar ko’paytmasida nechta nol qatnashadi?

Yechish: 75:5=15

15:5=3 9:5=1(4qoldiq)

15+3=18


18-1=17

Javob:17 ta nol bilan tugaydi.

O’quvchilar siz o’tgan mavzularni yaxshi o’zlashtirib olibsiz.Bugun yangi bir mavzu N ta songacha bo’lgan raqamlar sonini tipishni o’rganamiz.

M:123456…364365 sonigacha nechta raqam yozilgan?

1-usul:

K=(N+1)*n- formuladan foydalanamiz

N- berilgan son

n-berilgan sondagi raqamlar soni

Yechish:N=365 , n=3

K=(365+1)*3-(103-1):9=1098-111=987

Javob:987 ta raqam ishtirok etadi.

2-usul: Bir xonali sonlar 9 ta , ikki xonali sonlar:90*2=180

ta , 3 xonali sonlar : 365-99=266 ta 266*3=798 798+180+9=987ta

Javob:987 ta raqam ishlatiladi.

Masala:Kitob 192 betli .Uning betlarini nomerlash uchun qancha raqam kerak bo’ladi.

Yechish: k=(192+1)*3-(103-1)/9=579-111=466

1va 2 betlar raqamlanmagani uchun 468-2=466

Javob:466 ta raqam kerak bo’ladi.

Uyga vazifa:kitobni nomerlash uchun 562 ta raqam ishlatildi.Kitob necha betli?

Sinfi:6 va 7-sinf o’quvchilari

O’qituvchi:G’afforova Gulnoz Ahmadovna

Fan:matematika

Mavzu:Ajdodlarimiz merosi-yo’limiz shamchirog’i.

Darsning maqsadi: a)o’quvchilarnign fanga bo’lgan qiziqishini uyg’otish

b)O’quvchilarning ajdodlardan faxrlanib, ularga mos avlodlar bo’liush ruhida tarbiyalash.

v)O’quvchilarning og’zaki nutqini rivojlAntirish, xotirani mustahkamlash, fikrlashga o’rgatish.

Dars tipi:yangi bilim tushuncha hosil qiluvchi.

Dars usuli:suhbatб savolo-javob, test, aqliy hujum.

Dars uslubi:ko’rgazmali-amaliy



Dars jihozlari:globus, portret, referatlar,”Yuksak ma’naviyat-yengilmas kuch”asari.


Download 26.97 Kb.

Do'stlaringiz bilan baham:
  1   2   3   4




Ma'lumotlar bazasi mualliflik huquqi bilan himoyalangan ©hozir.org 2020
ma'muriyatiga murojaat qiling

    Bosh sahifa
davlat universiteti
ta’lim vazirligi
maxsus ta’lim
O’zbekiston respublikasi
zbekiston respublikasi
axborot texnologiyalari
o’rta maxsus
guruh talabasi
nomidagi toshkent
davlat pedagogika
texnologiyalari universiteti
xorazmiy nomidagi
toshkent axborot
pedagogika instituti
haqida tushuncha
rivojlantirish vazirligi
toshkent davlat
Toshkent davlat
vazirligi toshkent
tashkil etish
matematika fakulteti
ta’limi vazirligi
samarqand davlat
kommunikatsiyalarini rivojlantirish
bilan ishlash
pedagogika universiteti
vazirligi muhammad
fanining predmeti
Darsning maqsadi
o’rta ta’lim
navoiy nomidagi
haqida umumiy
Ishdan maqsad
moliya instituti
fizika matematika
nomidagi samarqand
sinflar uchun
fanlar fakulteti
Nizomiy nomidagi
maxsus ta'lim
Ўзбекистон республикаси
ta'lim vazirligi
universiteti fizika
umumiy o’rta
Referat mavzu
respublikasi axborot
таълим вазирлиги
Alisher navoiy
махсус таълим
Toshkent axborot
Buxoro davlat