Mavzu: Ergashganqo‘shma gap



Download 25.15 Kb.
Sana17.01.2020
Hajmi25.15 Kb.


Mavzu:Ergashganqo‘shma gap

Reja:


1 .Ergashganqo‘shma gap

2.Bog‘lovchi vositalarigako‘raergashganqo‘shmagaplarningturlari



Tayanchatamalar:

Ergashganqo‘shma gap, bosh gap, ergash gap, er-gashtiruvchibog‘lovchilar, ko‘makchiliqurilmalar, yuklamalar, nisbiyso‘zlar

Ikkisoddagapningmazmunjihatdantobe-hokimmunosabatiasosida, ya’nibiriningboshqasigaergashishidantuzilganqo‘shma gap ergashgapliqo‘shma gapdeyiladi:U go‘shtyaxshiqaynatilmaganbo‘lsa, oshxonagaqaytaribyubormoqchidaygo‘yo. (Frans Kafka)

Ergashganqo‘shmagaplartarkibidanechta gap bo‘lishidanqat’inazar, doimoikkiqismdantashkiltopadi: 1) bosh gap; 2) ergash gap.Bosh gapnio‘zigatobeqilibkelganvamazmuniizohlanayotgan gap boshgap, bosh gapgaergashishib, uningmazmuniniizohlabkelgan gap ergash gap deyiladi. Qo‘ng‘iroqchalinsa, darsniboshlaymiz. Bu gapdaQo‘ng‘iroqchalinsa, gapiergash gap, darsniboshlaymizbosh; gapergash gap bosh gapnivaqtjihatidanizohlayapti.Ergashganqo‘shmagaplarchizmasiquyidagichabo‘ladi: bosh gap, ergash gap.

Ergashgaplar bosh gapgaquyidagivositalaryordamidabog‘lanadi:



  1. ergashtiruvchibog‘lovchilar;

  2. ko‘makchiliqurilmalar;

  3. yuklamalar;

  4. nisbiyso‘zlar;

  5. deb so‘zi.

1.Ergashtiruvchibog‘lovchiliergashganqo‘shmagaplarqismlario‘zarosabab (chunki, negaki), maqsad (toki), shart (agar, agarda, basharti, mabodo),qiyoslash-chog‘ishtiruv (go‘yo, go‘yoki,xuddi)kabibog‘lovchilarorqalibog‘lanadi. Sabab, maqsad, qiyoslash-chog‘ishtiruvbog‘lovchilariergashgapningboshidaqo‘llanadivaergash gap bosh gapdanso‘ngqo‘llanadi.Masalan: Yo-monlarningjazosiniberishkerak, tokiularyaxshilarningboshigayomonkunlarnisolmasinlar. (H.G‘ulom) Shartbog‘lovchilariesagapningboshidakeladi. Masalan: Agar hozirunionasininggaplarihushigakeltirmaganda, u ancha-munchanarsanihaqiqatan ham unutayozganedi. (Frans Kafka)

2. Ko‘makchiliqurilmaliergashganqo‘shmagaplarqismlaribosh gap tarkibidakeladiganshuninguchun, shusababli, shuboisdan, shutufaylikabiqurilmalarorqalibog‘lanadi: Gregoro‘ziningqaysiyo‘nalishdaketayotganliginibilmasdi, shuninguchun u tezdabirqarorgakeldi.


3. Deb (yokiuchun) so‘ziyordamidaergashganqo‘sh-ma gaplarqismlariergash gap tarkibidakeladigan deb so‘ziorqalibog‘lanadi: OtasharavaMaskovganechakundaeltadi, deb so‘ramabman ham… Hechkimgaxor-zorbo‘lmay deb, tirishib-tirmashibyotibman. (Oybek)

4. Shartmaylivositasidaergashganqo‘shmagaplarqismlariergash gap kesimitarkibidakeladigan -saqo‘shimchasivositasidabog‘lanadi:Mabodoularqo‘rqibqochibketishsaishmas’uliyatiGregordansoqitqilinadi, shunda u xotirjambo‘lishimumkin.

5.Ko‘rsatisholmoshiliergashganqo‘shmagaplarqism-lar tarkibidakeladiganko‘rsatisholmoshiva –kiyuklamasiorqalibog‘lanadi:Tilagimizshuki, dunyodahardoimtinchlikbo‘lsin.

6. Nisbiyso‘zliergashganqo‘shmagaplarqismlaribosh vaergashgaplartarkibida “savol-javob” juftliginihosilqilib, bir-biriganisbatanqo‘llanuvchikim - u, nima – o‘sha, qanday – shunday, qayerda - o‘shayerda, qaysi – o‘sha, qancha – shuncha, qanday - shundaykabinisbiyso‘zlarva -saqo‘shimchasiyordamidabog‘lanadi: Kimkibo‘lsatejamkor, qut-barakaungayor. Kimkimehnatqilsa, ertagarohatiniko‘radi.





Download 25.15 Kb.

Do'stlaringiz bilan baham:




Ma'lumotlar bazasi mualliflik huquqi bilan himoyalangan ©hozir.org 2020
ma'muriyatiga murojaat qiling

    Bosh sahifa
davlat universiteti
ta’lim vazirligi
O’zbekiston respublikasi
maxsus ta’lim
zbekiston respublikasi
o’rta maxsus
davlat pedagogika
axborot texnologiyalari
nomidagi toshkent
pedagogika instituti
texnologiyalari universiteti
navoiy nomidagi
samarqand davlat
guruh talabasi
toshkent axborot
nomidagi samarqand
ta’limi vazirligi
haqida tushuncha
toshkent davlat
Darsning maqsadi
xorazmiy nomidagi
Toshkent davlat
vazirligi toshkent
tashkil etish
Alisher navoiy
rivojlantirish vazirligi
Ўзбекистон республикаси
matematika fakulteti
pedagogika universiteti
таълим вазирлиги
sinflar uchun
Nizomiy nomidagi
tibbiyot akademiyasi
maxsus ta'lim
ta'lim vazirligi
o’rta ta’lim
махсус таълим
bilan ishlash
fanlar fakulteti
Referat mavzu
umumiy o’rta
haqida umumiy
Navoiy davlat
Buxoro davlat
fanining predmeti
fizika matematika
universiteti fizika
malakasini oshirish
kommunikatsiyalarini rivojlantirish
jizzax davlat
davlat sharqshunoslik