Maktabgacha yoshdagi eshitishda nuqsoni bo’lgan bolalarni tevarak-atrof bilan tanishtirish Reja


Maxsus korreksion mashg'ulotlar mazmuni



Download 93.47 Kb.
bet8/13
Sana14.05.2020
Hajmi93.47 Kb.
1   ...   5   6   7   8   9   10   11   12   13
Maxsus

korreksion mashg'ulotlar mazmuni
Reja:
1. Korreksion pedagogik ish mohiyati.

2. Korreksion ish mazmuni va didaktik usullari.
Korreksion — pedagogik ish deganda ko'rishda nuqsoni bo'lgan

bolalaming bilim faoliyati, shaxs xususiyatlari, jismoniy rivojlanishi

va harakat qobiliyatlari kamchiliklarini tugatish, kompensatsiya

jarayonlari rivojiga qaratilgan ta’lim va tarbiya vositalari, shakl va

metodlari, maxsus pedagogik tadbirlar kompleksi tushuniladi.

Ma’lumki, ko'rish qobiliyati buzilganda bolalar rivojlanishida

qator ikkilamchi buzilishlar yuzaga keladi. Bilish jarayonlari (idrok,

tasavvur, ko'rgazmali obrazli tafakkur) sustlashadi, jismoniy

rivojlanish va harakat fimksiyalari rivojida o'zgarishlar ro'y beradi

(tezlik, aniqlik, kordinatsiya, harakat sur’ati, harakat aktlari

o'lchamligi buziladi), ijtimoiy tajriba egallash cheklanadi. Korreksion

— pedagogik ish qoidalarini asoslashda, zamonaviy tiflopedagogika

mutaxassislari maxsus yo'naltirilgan o'quv tarbiya ish ta’sirida

o'zgarish, korreksiya, kompensator qayta qurilishlarga uchraydigan

bolalardagi birlamchi va ikkilamchi buzilishlar, ko'rishda nuqsoni

bo'lgan bolalar ta’lim, tarbiyasi va rivojlanishi qonuniyatli nisbati

haqidagi konsepsiyadan kelib chiqadi. Bunda ko'rishda chuqur

nuqsoni bo'lgan bolalar rivojlanishidagi umumiy qonuniyat va

spesifik xususiyatlami hisobga olgan differensatsiyalangan yondashuv

muhim ahamiyat kasb etadi. Buzilgan funksiyalami kompensatsiyalash

va korreksiyalash, anomal bola rivojlanishida ta’lim va

tarbiyaning yetakchi rolini o'rganish masalalari bo'yicha dastlabki

nazariy qoidalar L.S.Vigotskiy, T.A. Vlasova, M.LZemsova,

YU.A.Kulagin, A.L.Litvak, V.I.Lubovskiy, I.K.Marchulis,

L.I.Sognuevalar tomonidan ishlangan.

Ma’lumki, ko'rishida nuqsoni bo'lgan bolalar rivojlanishi

biologik va ijtimoiy omillar birligi bilan shartlangan. Shu sabab, ular

rivojlanishiga biologik va ijtimoiy omillar ta’siri va ulaming o'zaro

munosabatini aniq tasavvur etish lozim. Ko'rish patologiyasi mavjud

bolalar rivojlanishi funksiyalar buzilishining klinik shakllari, xarakteri

va og‘irligi, eshitish, harakat va ko‘rish analizatorlari saqlanganligi,

ruhiy faoliyat oliy shakllari va umuman shaxsning rivojlanishi

darajasi, qaysi yoshda ko‘rish qobiliyati yo‘qotilgan, ta’lim va tarbiya

mazmuni, shakl va metodlariga bogMiq. Ta’lim va tarbiya bilan

bogMiq boMgan bola rivojlanishidagi ijtimoiy omillar rolini

ta’kidlaymiz. Bola o‘z hayotini ilk kunlaridanoq uni o‘rab turgan

ijtimoiy muhit bilan o‘zaro ta’sirda boMadi, bu muhit bola rivojida

muhim shart va manba sanaladi. Ko‘rishida nuqsoni boMgan bolalarda

murakkab psixik jarayonlar rivojlanishi korreksion yo‘nalishiga ega

boMgan ta’lim va tarbiyaga bogMiq boMib, u kompensatsiya

jarayonlari rivoji bilish faoliyati kamchiliklarini tugatish, ko‘rishida

nuqsoni boMgan bolalar shaxsi tiklanishidagi potensial imkoniyatlami

izlashni ko‘zda tutadi. Korreksion ish mazmuni va didaktik usullar

differensatsiyalash, bola yoshiga moslash, o‘quv materialini idrok

etish va makonda orientatsiyalanish xususiyatlari asosiga quriladi.

Bolalik yoshida kompensatsiya imkoniyatlarini baholashda nafaqat

shakllanib boMgan kompensatsiya mexanizmlari, balki shakllanishi va

tiklanish bosqichida turgan mexanizmlar, L.S.Vigotskiy ta’biricha

≪bola rivojlanishining eng yaqin zonasi≫ ham hisobga olinadi. Bu

zonani hisobga olish kompensatsiya jarayonlarini boshqarish,

Ko‘rishida nuqsoni boMgan bolalarda buzilgan va yetarlicha

rivojlanmagan funksiyalami korreksiyalash va tiklashda muhim

ahamiyat kasb etadi. Kompensatsiya jarayonlari asta-sekinlik bilan

rivojlanadi va funksiyalar sistemali qurilishi alohida tarkibi va o‘ziga

xosligi bilan xarakterlanadigan rivojlanishning ma’lum bosqichlariga

ega. Qator mualliflar tadqiqotlarida bola antogenetik rivojlanishining

turli bosqichlarida kompensatsiya jarayonlari shakllanishining turli

senzetiv davrlari ham mavjud. Bu ta’lim va tarbiyani bola

rivojlanishining turli bosqichlarida tashkil etish uchun muhim

ahamiyat kasb etadi. Bolalarni har tomonlama klinik va psixologik

pedagogik o‘rganish, ulaming bilim va amaliy shakllari tahlili

ko‘rsatadiki, ta’lim va tarbiya jarayonida mazmun, metodlar va

differensatsiyalangan yondashuv bilan bogMiq holda rivojlanishdagi

nuqsonlar kompensatsiyalanadi va korreksiyalanadi deb hisoblashga

asos bor. ≪Faqat tanish predmetlar va tanish xossa yoki munosabatlar

bilan fikrlash mumkin: demak, fikrlash uchun oldindan predmetlami

bir-biridan farqlash, ulami tanish va keyin predmetlar xossalari va

328


o‘zaro munosabatlami farqlash malakasi berilgan bo'lishi kerak, bu

esa dastlab hissiyot tomonidan beriladi≫, - deb yozadi I.M.Sechenov,

hissiy bilim cheklanganda ko'rishida nuqsoni bo'lgan bolalarda so'z

ifodalari fdrmalizmi, nutq verbalizmi, ya’ni so'zlaming katta zaxirasi

va predmetlar obrazlari yetarli bo'lmagan zaxirasi o'rtasida nomuvofiqlik

yuzaga keladi.

Ko'zi ojizlar nutqida eng ko'p verbalizmi makon xossalari va

predmetlar munosabatlarini ifodalovchi so'z ifodalari kuzatiladi.

Predmetlar shakli, o'lchami, olisligi, harakatini belgilovchi so'z

ifodalar ularda bu tushunchalar mazmunini anglashdan oldin paydo

bo'Iadi. Shu sabab, ular ko'radigan bolalardan ko'proq so'zlami

predmetli vaziyatlarda qo'llashga qiynaladilar. Bu predmetlar makon

belgilarini o'rganish, turli xil tasvirlami o'zlashtirishdagi

qiyinchiliklarda namoyon bo'Iadi, garchi bu hollarda zarur so'zlar ular

lug'at boyligida mavjud va boshqa nutqiy vaziyatlarda

qo'llansa ham. Ko'rishida nuqsoni bo'lgan bolalarda jismoniy

rivojlanish va harakat tayyorgarligidagi nuqsonlarning oldini olish,

mavjudlarini tugatishda maxsus korreksion mashg'ulotlar

(korreksiongimnastika, davolovchi jismoniy tarbiya va b.) muhim

o'rin tutadi, shu bois maktabgacha tarbiya masalalari va maktab

xodimlari jismoniy tarbiya-sog'lomlashtirish ishlarining barcha

shakllari: mashg'ulotlar gimnastikasi, jismoniy tarbiya daqiqasi,

harakatli tanaffuslar, kundalik sport soatlari, har oylik salomatlik

kunlarini yo'lga qo'yish asosida bolalaming harakat faolligining

oshirishga alohida e’tibor qaratadilar.


Download 93.47 Kb.

Do'stlaringiz bilan baham:
1   ...   5   6   7   8   9   10   11   12   13




Ma'lumotlar bazasi mualliflik huquqi bilan himoyalangan ©hozir.org 2020
ma'muriyatiga murojaat qiling

    Bosh sahifa
davlat universiteti
ta’lim vazirligi
O’zbekiston respublikasi
maxsus ta’lim
zbekiston respublikasi
o’rta maxsus
davlat pedagogika
axborot texnologiyalari
nomidagi toshkent
pedagogika instituti
texnologiyalari universiteti
navoiy nomidagi
samarqand davlat
guruh talabasi
toshkent axborot
nomidagi samarqand
ta’limi vazirligi
haqida tushuncha
toshkent davlat
Darsning maqsadi
xorazmiy nomidagi
Toshkent davlat
vazirligi toshkent
tashkil etish
Alisher navoiy
rivojlantirish vazirligi
Ўзбекистон республикаси
matematika fakulteti
pedagogika universiteti
таълим вазирлиги
sinflar uchun
Nizomiy nomidagi
tibbiyot akademiyasi
maxsus ta'lim
ta'lim vazirligi
o’rta ta’lim
махсус таълим
bilan ishlash
fanlar fakulteti
Referat mavzu
umumiy o’rta
haqida umumiy
Navoiy davlat
Buxoro davlat
fanining predmeti
fizika matematika
universiteti fizika
malakasini oshirish
kommunikatsiyalarini rivojlantirish
jizzax davlat
davlat sharqshunoslik