Laboratoriya ishi №16 Mavzu: Koderlar va shifratorlarni loyixalashtirish. Ishning maqsadi: Koderlar, shifrator va deshifratorlarning ishlash prinsiplari bilan tanishish. Ular haqida tushunchaga EGA bo'lish va koderlarning chinlik jadvallarini o'rganib



Download 59.72 Kb.
Sana23.04.2020
Hajmi59.72 Kb.

LABORATORIYA ISHI № 16

Mavzu: Koderlar va shifratorlarni loyixalashtirish.

Ishning maqsadi: Koderlar, shifrator va deshifratorlarning ishlash prinsiplari bilan tanishish. Ular haqida tushunchaga ega bo'lish va koderlarning chinlik jadvallarini o'rganib chiqish.

Nazariy qism:

Shifratorlar va ularning ishlash printsiplari

Shifrator (CD- coder) - kirish yo`lidagi birlik signalni n razryadli ikkilik kodga aylantiradigan EXM ning aniq uzelidir.

Boshqacha qilib aytganda shifrator 10- lik kodni 2-lik kodga aylantirib berish uchun xizmat qiladigan operatsion elementdir. Shuning uchun shifratorlar raqamli texnikaning va EXMlarning kiritish qurilmalarida o'nlik kodlarni ikkilik kodlarga o'zgartirishda keng qo'llaniladi.

Shifratorning kirish va chiqish yoo'llari soni m=2n munosabat bilan belgilanadi.

Shifratorni ishlash printsipini ko'rib chiqamiz. Unda kirish signallari sifatida х,...,х ikkilik o'zgaruvchilar qatnashadi. Ular mos ravishdagi klavishalarni bosganda paydo bo'ladi. Quyida shifratorning o'tish jadvalini keltiramiz.

Shifratorning o'tish jadvali.



12.1-jadval

O'nlik son

KIrish kodi

Chiqish kodi




Х4

Х3

Х2

Х1

Х0

Й2

Й1

Й0

*

0

0

0

0

0

0

0

0

0

0

0

0

0

1

0

0

0

1

0

0

0

1

0

0

0

1

2

0

0

1

0

0

0

1

0

3

0

1

0

0

0

0

1

1

4

1

0

0

0

0

1

0

0

Unda o'zgaruvchilar mustaqil xisoblanadi va 25+1=32+1=33 kombinatsiyani qurish imkonini beradi. Lekin, ikki va undan ortiq klavishalarni bosishni taqiqlovchi chegara qo'yilganda, unda 32-tadan 6-ta mumkin bo'lgan kirish kombinatsiyalari qoladi. Bunday mos chegaraga kirish kodi “n –dan 1” yoki unitar deyiladi. Jadvalda bosilgan klavishaga «1» va bosilmagan klavishaga «0» mos keladi. Jadvaldan ko'rinib turibdiki, agar

«1» х1 yoki х3 kirish yo'lida paydo bo'lsa, й ikkilik o'zgaruvchi «1» qiymatini qabul qiladi. Qolgan barcha kombinatsiyalarda й=0 bo'ladi, yaoni mantiqiy tilda:

y= х+ х=

Xuddi shunday:

y = х+ х= ;

y= х


Ushbu tengliklar asosida shifratorni «YOKI» bazisida (pastki rasmda), shuningdek «VA» bazisida qurish mumkin.

Ayrim hollarda bir necha klavisha bir vaqtda bosilganda, shifrator maksimal nomerga ega bo'lgan klavishani tanlaydigan sxemani qo'llash talab etiladi. Bunday shifrator prioritetli shifrator deb ataladi. U «n-dan x-ning» o'zgarishini 8421 kodga aylantiradi.

Pastdagi prioritetli shifratorning o'tish jadvali keltirilgan. Unda maksimal nomerli kirishdagi o'zgaruvchi maksimal prioritetga ega, «1»-dan o'ngdagi dioganalda kirishdagi o'zgaruvchilar qiymati – chiqish kodini aniqlamasligi kerak.

Prioritetli shifratorning o'tish jadvali 12.2-jadval



O'nli son

Kirish kodi

Chiqish kodi

Ф4

Ф3

Ф2

Ф1

Ф0

Й2

Й1

Й0

*

0

0

0

0

0

0

0

0

0

0

0

0

0

1

0

0

0

1

0

0

0

1

*

0

0

1

2

0

0

1

*

*

0

1

0

3

0

1

*

*

*

0

1

1

4

1

*

*

*

*

1

0

0

Prioritetli shifratorni oddiy shifrator asosida xam qurish mumkin. Buning uchun oldindan «5-dan X» kirish kodini х,..., х orqali «5-dan 1» kodiga o'zgartirish kerak. Kirishdagi o'zgaruvchi Ф maksimal prioritetga ega, ya’ni boshqa o'zgaruvchilarga bog'liq emas. Shuning uchun Ф= х. Xar qanday boshqa chiqishdagi o'zgaruvchi х «1» qiymatini qabul qiladi, agarki birorta xam katta kirish yo'liga Ф, ж = (и + 1),3 mantiqiy «1» Ф= 1 bo'lgan taqdirda. Ya’ni:

х= Ф;


;

;

.

Ko'rsatilgan algoritmni amalga oshiruvchi parallel prioritetli shifratorning sxemasi quyidagi ko'rinishga ega:



Ushbu sxemaning afzallik tomoni, barcha kirish yoo'llaridagi signal tarqalishini bir xil saqlab turishdir. Kamchiligi esa, ko'p kirish yo`liga ega bo'lgan «YOKI-EMAS» elementlarini qo'llanilishining majburligidir. 1-rasm. Shifratorga misol sifatida to'qqizta . kirish yo`liga ega bo'lgan prioritetli shifrator K555IV3 standart mikrosxema misol bo'ladi.





Amaliy qism:

Shifrator yoqilishining sxemasi:





XULOSA:

Men bu labaratoriya ishida koderlar va shifratorlarning ishlash prinsiplari bilan tanishdim . Ular haqida tushunchalarga ega bo’ldim va koderlarning chinlik jadvalini o’rganib chiqdim . Shifrator bu kirish yo’lidagi birlik signalni n razryadli ikkilik kodga aylantiradigon EHM ning aniq uzeli hisoblanar ekan . Sodda til bilan aytganda shifrator 10 lik kodni 2 lik kodga aylantirib berish uchun xizmat qilar ekan. Shuning uchun shifrator raqamli texnikada keng qo’llaniladi. Shifratorning kirish va chiqish yo’llari sonini m=2*n munosabat bilan belgilar ekanmiz. Shifratorning signallari sifatida x0 , … , x4 ikkilik o’zgaruvchilar qatnashadi. Ular mos ravishda klavishlarni bosganda paydo bo’ladi . Ikki va undan ortiq klavishlarni bosishni taqiqlovchi chegara qo’yilganda , unda 32 tadan faqat 6 ta mumkin bo’lgan kirish kombinatsiyalari qoladi . Bunday mos chegara kirish kodi n dan 1 yoki unitary deyilar ekan . Bosilgan klavishga “ 1 ” va bosilmagan klavishga esa “ 0 ” mos keladi . Shularga asoslangan holda shifratorni “ yoki “ bazisida , shuningdek “ va “ bazisida qurish ham mumkin ekan . Ayrim hollarda bir necha klavishlar bir vaqtda bosilganda shifrator maksimal no’merga ega bo’lgan klavishni tanlaydigon sxemani qo’llash talab etiladi . Bunday shifrator Prioritetli shifrator deb ataladi . U n dan x ning o’zgarishini 8421 kodga aylantiradi . Prioritetli shifratorni oddiy shifrator asosida ham qurish mumkin ekan . Buning uchun oldindan “ 5 dan X “ kiish kodini x0 , … , x4 orqali “ 5 dan 1 “ kodiga o’zgartirish kerak . Kirishdagi o’zgaruvchi Ф4 maksimal prioritetga ega , yani boshqa chiqishdagi o’zgaruvchi xi “ 1 ” qiymatini qabul qiladi , agarki birorta ham kata kirish yo’liga Фj = (i +1) . Ya’ni :



х= Ф;

;

;


Download 59.72 Kb.

Do'stlaringiz bilan baham:




Ma'lumotlar bazasi mualliflik huquqi bilan himoyalangan ©hozir.org 2020
ma'muriyatiga murojaat qiling

    Bosh sahifa
davlat universiteti
ta’lim vazirligi
O’zbekiston respublikasi
maxsus ta’lim
zbekiston respublikasi
o’rta maxsus
axborot texnologiyalari
davlat pedagogika
nomidagi toshkent
pedagogika instituti
guruh talabasi
texnologiyalari universiteti
navoiy nomidagi
samarqand davlat
toshkent axborot
nomidagi samarqand
haqida tushuncha
toshkent davlat
ta’limi vazirligi
xorazmiy nomidagi
Darsning maqsadi
vazirligi toshkent
tashkil etish
Toshkent davlat
rivojlantirish vazirligi
Alisher navoiy
Ўзбекистон республикаси
matematika fakulteti
sinflar uchun
pedagogika universiteti
bilan ishlash
таълим вазирлиги
Nizomiy nomidagi
maxsus ta'lim
o’rta ta’lim
tibbiyot akademiyasi
ta'lim vazirligi
fanlar fakulteti
kommunikatsiyalarini rivojlantirish
fanining predmeti
махсус таълим
umumiy o’rta
Referat mavzu
haqida umumiy
fizika matematika
ishlab chiqarish
Navoiy davlat
universiteti fizika
Buxoro davlat
Fuqarolik jamiyati
pedagogika fakulteti